Ο Μπαράκ Ομπάμα απευθύνθηκε σε κοινό 12.150 ατόμων στη Γλασκώβη της Σκωτίας, υποστηρίζοντας ότι η ελπίδα παραμένει αξία για την οποία αξίζει να αγωνιστούμε, παρά τις σημαντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο σύγχρονος κόσμος. Ο πρώην πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών εξέφρασε την πεποίθηση ότι η στροφή προς τον εξτρεμισμό δεν αποτελεί μοιραίο φαινόμενο.

Διαβάστε: Μπαράκ Ομπάμα: "Τα βιβλία που με επηρέασαν" - Ένα podcast για λογοτεχνία από τον πρώην Πρόεδρο των ΗΠΑ

Τα social media και η εξέλιξη του ψηφιακού τοπίου

Κατά τη διάρκεια της συζήτησής του με τον Βρετανό δημοσιογράφο και συγγραφέα Sathnam Sanghera στο OVO Hydro, ο Μπαράκ Ομπάμα, όπως αναφέρει το BBC, αναλογίστηκε τον χρόνο του στον Λευκό Οίκο και εξέτασε τα πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα που απασχολούν τις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και ολόκληρο τον πλανήτη. Ο πρώην πρόεδρος θυμήθηκε πως το 2008, όταν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και η τεχνολογία άρχιζαν να κερδίζουν έδαφος κατά την προεκλογική του εκστρατεία, τα αντιμετώπιζε ως φάρο ελπίδας. Ωστόσο, διαπίστωσε ότι οι ίδιες θετικές δυνάμεις και εργαλεία που μπορούσαν να κινητοποιήσουν ανθρώπους γύρω από τη δημοκρατία ή τα ανθρώπινα δικαιώματα, μπορούσαν επίσης να χρησιμοποιηθούν από ομάδες μίσους. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, τα social media «συνέδεσαν τους ανθρώπους για το καλό, αλλά και για το κακό». Εξήγησε ότι η ερπετώδης πλευρά του εγκεφάλου μας έλκεται ιδιαίτερα από το θυμό, τον φόβο, την αγανάκτηση και την αίσθηση ότι κάποιος μας στοχοποιεί. Μεγάλο μέρος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και των πληροφοριών που λαμβάνουμε διαμορφώνεται γύρω από αυτά τα συναισθήματα.

Η απάντηση στον εξτρεμισμό και τη λανθασμένη πληροφόρηση

Παρά τις ανησυχητικές αυτές τάσεις, ο Μπαράκ Ομπάμα υποστήριξε ότι η κλίση προς τον εξτρεμισμό δεν είναι αναπόφευκτη. Παρέθεσε το παράδειγμα της περιόδου μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν οι κυβερνήσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη αποφάσισαν να θεσπίσουν κανόνες, έχοντας δει τι μπορεί να προκαλέσει η προπαγάνδα στα χέρια κάποιου όπως ο Χίτλερ. Οι ηγέτες εκείνης της εποχής κατανόησαν πώς τα μεγάλα ψέματα και η παραπληροφόρηση μπορούν να διαστρεβλώσουν την πραγματικότητα, να εξοργίσουν και να υποκινήσουν βία. Σήμερα όμως, όπως σημείωσε, δεν έχουμε επιλέξει να ακολουθήσουμε παρόμοια προσέγγιση. Ο 65χρονος πρώην πρόεδρος, ο οποίος διατέλεσε στο αξίωμα μέχρι το 2016, τόνισε ότι υπάρχει μια κρίσιμη ισορροπία που πρέπει να επιτευχθεί μεταξύ της ελευθερίας του λόγου και της ρύθμισης. Ο κόσμος και οι ηγέτες του θα χρειαστεί να βρουν μηχανισμούς και νέους θεσμούς που θα επιτρέπουν την έντονη συζήτηση και τη διαφωνία, βοηθώντας παράλληλα τους ανθρώπους να ξεχωρίζουν τα βασικά γεγονότα.

Η πόλωση της πολιτικής και ο ρόλος της πληροφορίας

Αν υπήρχε μια «πίτα ευθύνης» για το γιατί η πολιτική είναι τόσο πολωμένη και γιατί παρατηρούμε άνοδο του λαϊκισμού σε πολλά μέρη, όπως εξήγησε ο Μπαράκ Ομπάμα, αυτή θα οφειλόταν στην πληροφορία που εισέρχεται στον εγκέφαλό μας καθημερινά. Το αποτέλεσμα είναι οι νέοι άνθρωποι να αισθάνονται αποθαρρυμένοι, καθώς η διατροφική δίαιτα που λαμβάνει ο εγκέφαλός μας αυτή τη στιγμή δεν είναι υγιής. Εξέφρασε επίσης τον φόβο του ότι η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί με την τεχνητή νοημοσύνη, καθιστώντας δύσκολο να διακρίνουμε τι είναι αληθινό και τι όχι, κάτι που πιστεύει ότι θα δυσκολέψει τη λειτουργία της δημοκρατίας.

Η ελπίδα ως ενεργή επιλογή απέναντι στον εξτρεμισμό

Όταν ρωτήθηκε αν εξακολουθεί να πιστεύει σε μια φράση του Martin Luther King Jr που είχε παραθέσει χρόνια πριν, σχετικά με το ότι το βραχίονα του ηθικού σύμπαντος είναι μακρύς αλλά τελικά λυγίζει προς τη δικαιοσύνη, ο Μπαράκ Ομπάμα επιβεβαίωσε ότι εξακολουθεί να υποστηρίζει αυτό το απόσπασμα. Υποστήριξε ότι η ελπίδα είναι μια ενεργή, σχεδόν θεολογική επιλογή που πρέπει να κάνουν οι άνθρωποι. Πρόκειται για μια απόφαση σχετικά με το πώς αντιμετωπίζουμε και αγκαλιάζουμε αυτό το πεπερασμένο χρονικό διάστημα που έχουμε στον πλανήτη. Πιστεύει ότι είναι πιο υγιές για τους ανθρώπους να πιστεύουν ότι η αλλαγή είναι δυνατή. Όταν ενεργούμε με αυτή τη βάση, δεν πετυχαίνουμε πάντα, αλλά με την πάροδο του χρόνου τα πράγματα βελτιώνονται, όπως τόνισε.

Τα διδάγματα του παρελθόντος και οι σύγχρονες προκλήσεις

Ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ παρατήρησε ότι φαίνεται να υπάρχει ένας κύκλος στην ανθρωπότητα όπου οι άνθρωποι ξεχνούν τα διδάγματα που έμαθαν από το παρελθόν και αρχίζουν να θεωρούν τα πάντα δεδομένα. Αρχίζουμε να σκεφτόμαστε ότι η χρήση γλώσσας από πολιτικούς που καλλιεργεί το μίσος και στοχοποιεί συγκεκριμένους ανθρώπους, όπως μετανάστες, Εβραίους, μαύρους ή ομοφυλόφιλους, είναι απλώς λόγια ή χιούμορ. Οι άνθρωποι ξεχνούν πού μπορεί να οδηγήσει αυτό, καθώς γίνονται λιγότερο ανεκτικοί. Ο Μπαράκ Ομπάμα είπε στο κοινό ότι ο κόσμος πρόκειται να αντιμετωπίσει μεγάλες προκλήσεις, αλλά πιστεύει ότι μπορούμε να γίνουμε καλύτεροι και ότι το να κάνουμε τον κόσμο καλύτερο εξακολουθεί να αξίζει τον αγώνα. Η ομιλία του στη Γλασκώβη αποτελούσε μέρος τριών εμφανίσεών του στο Ηνωμένο Βασίλειο, έχοντας ήδη μιλήσει στο Μπέλφαστ και με προγραμματισμένη εμφάνιση στο Μάντσεστερ.