Χάος και διαδηλώσεις στη Γαλλία: Το στοίχημα του Μακρόν, η κόντρα με Αριστερά και Δεξιά και η παρέμβαση Τραμπ (Εικόνες)

Ξεχειλίζει η κοινωνική οργή στη Γαλλία, με τις διαδηλώσεις να αποκτούν σαφή κοινωνική διάσταση και, ενδεχομένως, χαρακτηριστικά εξέγερσης. Παράλληλα συνιστούν ευθεία αμφισβήτηση και έκφραση δυσπιστίας απέναντι στους χειρισμούς της γαλλικής κυβέρνησης, σε μια περίοδο κατά την οποία οι πληθωριστικές πιέσεις και το διογκούμενο κύμα ακρίβειας διαμορφώνουν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον. Την ίδια στιγμή, οι εκλογές πλησιάζουν: σε περίπου έξι μήνες, εκατομμύρια πολίτες αναμένεται να προσέλθουν στις κάλπες, με την άνοδο της ακροδεξιάς να εντείνει την πολιτική αβεβαιότητα. Οι δημοσκοπήσεις αποτυπώνουν μια βαθιά κοινωνική κόπωση και μια αυξανόμενη δυσαρέσκεια απέναντι στο πολιτικό σύστημα.

Διαβάστε: Διάγγελμα Μακρόν: "Εξτρεμιστές ακροαριστερής ομάδας και παραβατικοί πίσω από τα επεισόδια - Από τη Δευτέρα ο πρωθυπουργός ανακοινώνει έκτακτο πακέτο στήριξης όσων επλήγησαν"

Με φόντο τις μαζικές και αιματηρές -με νεκρό και δεκάδες τραυματίες- διαδηλώσεις κατά της ακρίβειας, τις λεηλασίες, τις επιθέσεις σε δημόσια κτίρια και τις εκατοντάδες συλλήψεις, ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, επιχειρεί να επιβάλει την τάξη και να ανακτήσει την πολιτική πρωτοβουλία. Όμως η κρίση αποκαλύπτει βαθύτερα κοινωνικά ρήγματα, ενώ η αντιπολίτευση αμφισβητεί τους χειρισμούς του και το διεθνές περιβάλλον επιβαρύνει την οικονομική αβεβαιότητα. Σε μια προσπάθεια να ανακτήσει τον έλεγχο της πολιτικής ατζέντας, ο Εμανουέλ Μακρόν απευθύνθηκε -μέσω διαγγέλματος- στους Γάλλους πολίτες την Κυριακή 18 Οκτωβρίου, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση «εξαιρετικά σοβαρή». Το διάγγελμα ήρθε μετά τη μεγάλη κινητοποίηση του Σαββάτου, η οποία σημαδεύτηκε τόσο από μαζική συμμετοχή όσο και από εκτεταμένα επεισόδια βίας.

Στον απόηχο των σοβαρών εξελίξεων, τη δική της σημειολογία έχει η δήλωση της επικεφαλής του γαλλικού Εθνικού Συναγερμού (RN), Μαρίν Λεπέν, που χαρακτήρισε τις ταραχές «απειλή για τη δημοκρατία», κάνοντας λόγο για «ανικανότητα του κράτους» και για βαθιά κρίση εμπιστοσύνης. Παρουσίασε την κυβέρνηση Μακρόν ως ένα πολιτικό σύστημα εξαντλημένο και αποπροσανατολισμένο, που αδυνατεί να εγγυηθεί την τάξη και την ασφάλεια. Ο Αμερικανός πρόεδρος, από την πλευρά του, παρενέβη με ανάρτηση στην πλατφόρμα Truth Social, αποδίδοντας τις ταραχές στη μεταναστευτική πολιτική της Γαλλίας. «Η Γαλλία φλέγεται!», έγραψε, υποστηρίζοντας ότι η μετανάστευση ανθρώπων από έναν «εντελώς διαφορετικό κόσμο», οι οποίοι, κατά τη διατύπωσή του, «φέρουν μίσος στις καρδιές τους», έχει καταστρέψει μια χώρα που κάποτε ήταν μεγάλη.

Εμανουέλ Μακρόν: Η αποκωδικοποίηση του διαγγέλματος

Στο μήνυμά του, ο Μακρόν επέλεξε να καταδικάσει την Αριστερά και ειδικότερα, όπως είπε, την υποκινούμενη από αυτήν βία, ενώ δεν έκανε αναφορά σε πρόωρη προσφυγή στις κάλπες. Απεναντίας, επέμεινε πως η εκλογική αναμέτρηση θα διεξαχθεί στην ώρα της και εξήγγειλε μέτρα στήριξης για τους πληγέντες από τις καταστροφές, ωστόσο δεν ανακοίνωσε νέα έκτακτα μέτρα ασφαλείας, δεν προσδιόρισε το εύρος της ενίσχυσης των τοπικών Αρχών και δεν παρουσίασε συγκεκριμένες παρεμβάσεις για τα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα που βρίσκονται πίσω από τις κινητοποιήσεις. 

Σύμφωνα με το γαλλικό υπουργείο Εσωτερικών, στους δρόμους βρέθηκαν περίπου 550.000 διαδηλωτές, ενώ οι διοργανωτές ανεβάζουν τον αριθμό στους 800.000. Οι κινητοποιήσεις, που ξεκίνησαν με αιτήματα για την ακρίβεια και τις συνθήκες διαβίωσης, συνοδεύτηκαν σε αρκετές πόλεις από λεηλασίες, εμπρησμούς και επιθέσεις σε δημόσια κτίρια. Η δημαρχία της Λιμόζ υπέστη καταστροφές από πυρκαγιά, ενώ ζημιές σημειώθηκαν και στο τουριστικό γραφείο της Λιόν. 

Ο Μακρόν απέδωσε τις βιαιότητες σε ομάδες της άκρας Αριστεράς, τις οποίες, όπως υποστήριξε, πλαισίωσαν παραβατικά στοιχεία. Καταδίκασε τις καταστροφές και τις λεηλασίες, ζητώντας να εντοπιστούν και να τιμωρηθούν οι υπεύθυνοι. Παράλληλα, ανακοίνωσε την ενεργοποίηση μηχανισμού διαχείρισης της κρίσης και την αυστηρότερη αντιμετώπιση των παραβατών από τη Δικαιοσύνη. Άφησε επίσης ανοιχτό το ενδεχόμενο απαγόρευσης συγκεκριμένων συγκεντρώσεων, εφόσον κριθεί αναγκαίο για την προστασία της δημόσιας ασφάλειας.

Τι συμβαίνει πραγματικά στη Γαλλία

Πίσω από τις εικόνες των συγκρούσεων βρίσκεται μια κοινωνία που δοκιμάζεται από την ακρίβεια, την οικονομική ανασφάλεια και την αυξανόμενη δυσπιστία απέναντι στους πολιτικούς θεσμούς. Η ακριβότερη καθημερινότητα, οι τιμές των καυσίμων και οι ανησυχίες για το εισόδημα έχουν δημιουργήσει ένα ευρύ πεδίο δυσαρέσκειας, το οποίο δεν περιορίζεται σε μία πολιτική παράταξη ή σε μία κοινωνική ομάδα.

Στις κινητοποιήσεις συμμετέχουν εργαζόμενοι, μαθητές, φοιτητές, συνδικαλιστικές οργανώσεις και πολίτες που διαμαρτύρονται για διαφορετικούς λόγους. Ιδιαίτερη θέση έχει η νεολαία, η οποία εκφράζει την αγωνία της για τις συνθήκες στα σχολεία, τις ελλείψεις εκπαιδευτικών, την πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση και τις προοπτικές επαγγελματικής αποκατάστασης. Το αρχικό εκπαιδευτικό μέτωπο συνδέθηκε σταδιακά με ευρύτερες διεκδικήσεις για καλύτερους μισθούς, συντάξεις και χαμηλότερο κόστος ζωής. 

Την ίδια στιγμή, η βία μεταβάλλει τη δυναμική του κινήματος. Οι επιθέσεις σε δημόσια κτίρια και οι λεηλασίες απομακρύνουν την προσοχή από τα κοινωνικά αιτήματα και ενισχύουν τις πιέσεις για αυστηρότερα μέτρα ασφαλείας. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οργανωμένες ομάδες εκμεταλλεύονται τις διαδηλώσεις για να προκαλέσουν χάος. Ωστόσο, η απόδοση της ευθύνης σε συγκεκριμένους πολιτικούς χώρους δεν αρκεί από μόνη της για να εξηγήσει το εύρος της κινητοποίησης ή την κοινωνική της βάση.

Το ζήτημα της αστυνομικής διαχείρισης προσθέτει μια ακόμη διάσταση στην κρίση. Η Γαλλία βρίσκεται, επομένως, μπροστά σε ένα διπλό πρόβλημα: να προστατεύσει τους πολίτες και τους θεσμούς από τις βίαιες ενέργειες, χωρίς να αντιμετωπίσει συνολικά την κοινωνική διαμαρτυρία ως απειλή. Η πρόκληση για την κυβέρνηση είναι να μετατρέψει την αναγνώριση των προβλημάτων σε συγκεκριμένες πολιτικές παρεμβάσεις.

Ασφάλεια ή πολιτική διαχείριση της κρίσης;

Στο διάγγελμά του, ο Γάλλος πρόεδρος επιχείρησε να ισορροπήσει ανάμεσα στην καταδίκη της βίας και στην αναγνώριση των κοινωνικών αιτημάτων. Εξέφρασε τη στήριξή του στις δυνάμεις ασφαλείας, στους δημάρχους και στους επαγγελματίες που υπέστησαν ζημιές, ενώ υπογράμμισε ότι δεν πρέπει να συγχέονται οι ειρηνικοί διαδηλωτές με όσους λεηλάτησαν ή προκάλεσαν καταστροφές.

Παράλληλα, αναγνώρισε τις ανησυχίες για το κόστος ζωής και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι νέοι. Η αναφορά αυτή, ωστόσο, συνοδεύτηκε από παραπομπή σε υφιστάμενες διαδικασίες διαβούλευσης, χωρίς να παρουσιάζεται στο συγκεκριμένο απόσπασμα ένα ολοκληρωμένο νέο πακέτο κοινωνικών μέτρων.

Εδώ βρίσκεται και η βασική αδυναμία της πολιτικής του προσέγγισης: η αποκατάσταση της τάξης είναι αναγκαία, αλλά δεν απαντά αυτομάτως στα αιτήματα που έβγαλαν εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους στους δρόμους. Εάν οι πολίτες θεωρήσουν ότι η πολιτική ηγεσία περιορίζεται στην καταστολή και δεν αντιμετωπίζει την οικονομική πίεση, η δυσαρέσκεια μπορεί να παραμείνει ενεργή.

Η αντιπολίτευση και το εκλογικό διακύβευμα

Οι αντιδράσεις των πολιτικών δυνάμεων αποτυπώνουν τις διαφορετικές προσεγγίσεις στην κρίση. Ο κομμουνιστής Φαμπιάν Ρουσέλ κατηγόρησε τον Μακρόν ότι δεν έδωσε ουσιαστικές απαντήσεις στους νέους, στους εργαζομένους και στους συνταξιούχους για την ακρίβεια, καλώντας σε συνέχιση των κινητοποιήσεων. Η επικεφαλής των Οικολόγων, Μαριν Τοντελιέ, εξέφρασε την απογοήτευσή της για την απουσία αυτοκριτικής.

Από την άλλη πλευρά, ο δεξιός Μπρουνό Ρεταγιό ζήτησε την κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση δεν προστατεύει επαρκώς τους πολίτες. Η αντιπαράθεση αναδεικνύει δύο διαφορετικές προτεραιότητες: από τη μία, την ενίσχυση της κοινωνικής πολιτικής και τη συνέχιση των διεκδικήσεων· από την άλλη, την αυστηρότερη αντιμετώπιση της βίας.

Το εκλογικό διακύβευμα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητα της πολιτικής ηγεσίας να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη και να δώσει απαντήσεις σε ζητήματα καθημερινότητας.

Το κρίσιμο στοίχημα

Η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια κρίση που δεν μπορεί να επιλυθεί αποκλειστικά με αστυνομικά και δικαστικά μέτρα. Η προστασία των πολιτών, των καταστημάτων και των δημόσιων υποδομών είναι αναγκαία, αλλά εξίσου σημαντική είναι η αντιμετώπιση της ακρίβειας, της εκπαιδευτικής ανασφάλειας και της απογοήτευσης των νεότερων γενεών.

Για τον Εμανουέλ Μακρόν, το πραγματικό στοίχημα δεν είναι μόνο να αποκαταστήσει την τάξη στους δρόμους. Είναι να αποδείξει ότι το κράτος μπορεί να ακούσει την κοινωνία και να δώσει αποτελεσματικές απαντήσεις, χωρίς να υποχωρεί απέναντι στη βία. Από αυτή την ισορροπία θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό εάν η κρίση θα οδηγήσει σε αποκλιμάκωση ή σε ακόμη βαθύτερη πολιτική και κοινωνική πόλωση.