Σχεδόν όλοι οι κοραλλιογενείς ύφαλοι που βρίσκονται σε ρηχά νερά παγκοσμίως ενδέχεται να αντιμετωπίσουν εξαιρετικά υψηλό κίνδυνο οικολογικής κατάρρευσης έως το 2075, εξαιτίας της υπερθέρμανσης των ωκεανών. Σύμφωνα με νέα επιστημονική αξιολόγηση της Διεθνούς Ένωσης Προστασίας της Φύσης (IUCN), το 24% των υφάλων σε περισσότερες από 80 χώρες βρίσκεται ήδη στην υψηλότερη κατηγορία κινδύνου. Ωστόσο, όταν συνυπολογίζονται οι προβλεπόμενες αυξήσεις της παγκόσμιας θερμοκρασίας, το ποσοστό φτάνει στο 96%, περιλαμβάνοντας ακόμη και τον Μεγάλο Κοραλλιογενή Ύφαλο της Αυστραλίας. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στη θαλάσσια ζωή, αλλά επεκτείνονται σε εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους που εξαρτώνται από αυτά τα οικοσυστήματα.

Διαβάστε: Καταφύγιο στην Πορτογαλία προσφέρει μια νέα ζωή στους ελέφαντες που ζουν υπό καθεστώς αιχμαλωσίας

Κοραλλιογενείς ύφαλοι: Το 96% κινδυνεύει έως το 2075

Η αξιολόγηση εξέτασε 127 περιοχές σε ολόκληρο τον κόσμο, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τη σημερινή κατάσταση των οικοσυστημάτων όσο και τις απειλές των επόμενων δεκαετιών. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν σενάριο σύμφωνα με το οποίο η μέση θερμοκρασία του πλανήτη θα αυξηθεί κατά περίπου 2,7 βαθμούς Κελσίου έως το τέλος του αιώνα, σε σχέση με την προβιομηχανική περίοδο. Πρόκειται για επίπεδο υπερθέρμανσης κοντά στην πορεία που διαμορφώνουν οι σημερινές κλιματικές πολιτικές.

Οι ύφαλοι φιλοξενούν περίπου το ένα τέταρτο των γνωστών θαλάσσιων ειδών, παρότι καταλαμβάνουν μικρό μέρος των ωκεανών. Παράλληλα, προσφέρουν τροφή και εισόδημα σε εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους, στηρίζουν τον τουρισμό και λειτουργούν ως φυσική προστασία των ακτών απέναντι στα κύματα και τη διάβρωση. "Κινδυνεύουμε να χάσουμε ένα από τα πολυτιμότερα οικοσυστήματα που διαθέτουμε, με συνέπειες για εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο", προειδοποίησε ο επιστημονικός υπεύθυνος της αξιολόγησης, Μισάλ Γκούντκα.

Πώς οι θαλάσσιοι καύσωνες καταστρέφουν τα κοράλλια

Τις τελευταίες πέντε δεκαετίες, οι ύφαλοι έχουν υποστεί σημαντικές ζημιές από την υπεραλίευση, τη ρύπανση, την παράκτια ανάπτυξη και την άνοδο της θερμοκρασίας των θαλασσών. Ιδιαίτερα επικίνδυνοι είναι οι παρατεταμένοι θαλάσσιοι καύσωνες, οι οποίοι προκαλούν τη λεύκανση των κοραλλιών. Όταν το νερό θερμαίνεται υπερβολικά, τα κοράλλια αποβάλλουν τα μικροσκοπικά φύκη με τα οποία συμβιώνουν και από τα οποία αντλούν μεγάλο μέρος της τροφής τους, με αποτέλεσμα να χάνουν το χρώμα τους, να αποδυναμώνονται και να γίνονται πιο ευάλωτα σε ασθένειες.

Η λεύκανση δεν σημαίνει απαραίτητα θάνατο, όμως η παρατεταμένη θερμική καταπόνηση μπορεί να καταστρέψει εκτεταμένες περιοχές. Μάλιστα, η νέα αξιολόγηση δεν περιλαμβάνει πλήρως τις συνέπειες του τέταρτου παγκόσμιου επεισοδίου μαζικής λεύκανσης, που σημειώθηκε από τις αρχές του 2023 έως τα μέσα του 2025 και ήταν το πιο εκτεταμένο που έχει καταγραφεί. Στη Δυτική Αυστραλία, ισχυρός θαλάσσιος καύσωνας προκάλεσε μαζικούς θανάτους κοραλλιών σε έκταση περίπου 1.500 χιλιομέτρων.

Η Αυστραλία και τα περιθώρια αποτροπής της καταστροφής

Στην Αυστραλία, τέσσερις από τις 17 περιοχές υφάλων βρίσκονται ήδη στην υψηλότερη κατηγορία κινδύνου και άλλες δέκα σε χαμηλότερες κατηγορίες. Με την ενσωμάτωση των προβλέψεων για την κλιματική αλλαγή, και οι 17 περιοχές κατατάσσονται στην υψηλότερη κατηγορία.

Ο ερευνητής του Πανεπιστημίου της Δυτικής Αυστραλίας Μπεν Φιτζπάτρικ εξήγησε ότι ακόμη και η δυνατότητα προσαρμογής ορισμένων κοραλλιών δεν επαρκεί απέναντι στην προβλεπόμενη αύξηση της θερμοκρασίας. "Οι ύφαλοι είναι σαν πίνακες του Πικάσο κάτω από το νερό", ανέφερε, προσθέτοντας: "Το να σκεφτόμαστε ότι μπορεί να τα χάσουμε όλα αυτά είναι συντριπτικό".

Παρά τα ανησυχητικά ευρήματα, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η κατάρρευση δεν είναι αναπόφευκτη. Ο Γκούντκα χαρακτήρισε τα αποτελέσματα "ανησυχητικά, αλλά σε καμία περίπτωση χωρίς ελπίδα", ενώ η γενική διευθύντρια της IUCN, Γκρέτελ Αγκιλάρ, τόνισε ότι υπάρχει ακόμη χρόνος για ανάκαμψη. Οι ειδικοί ζητούν δραστική μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων, περιορισμό της ρύπανσης και της υπεραλίευσης και περισσότερες επενδύσεις στην προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. "Ένα είναι το μήνυμα", κατέληξε ο Φιτζπάτρικ. "Πρέπει να σταματήσουμε να καίμε ορυκτά καύσιμα".