Νέα στοιχεία για τη γεωλογική συμπεριφορά της Σαντορίνης και του Κολούμπου φέρνει στο φως πρόσφατη επιστημονική μελέτη, η οποία αποκαλύπτει μια μέχρι σήμερα άγνωστη τεκτονική δομή κάτω από το ηφαιστειακό σύμπλεγμα. Η ανακάλυψη συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση της σύνδεσης μεταξύ σεισμικής δραστηριότητας, ρηγμάτων και ηφαιστειακών διεργασιών σε μία από τις πιο ενεργές ηφαιστειακές ζώνες της Ευρώπης.

Η "Τάφρος του Κολούμπου"

Διεθνής επιστημονική έρευνα αποκάλυψε την ύπαρξη μιας άγνωστης μέχρι σήμερα τεκτονικής δομής, της λεγόμενης «Τάφρου του Κολούμπου», η οποία εκτείνεται βορειοανατολικά της Σαντορίνης και φαίνεται να συνδέεται άμεσα με τη δημιουργία του υποθαλάσσιου ηφαιστείου Κολούμπου.

Η μελέτη βασίστηκε σε σεισμικά δεδομένα υψηλής ανάλυσης και στα αποτελέσματα υποθαλάσσιων ερευνητικών γεωτρήσεων που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο διεθνούς επιστημονικού προγράμματος. Σύμφωνα με τα ευρήματα, πριν από περίπου 330.000 χρόνια καταγράφηκε σημαντική αύξηση της τεκτονικής δραστηριότητας στην περιοχή. Η επιτάχυνση της κίνησης των ρηγμάτων και η καθίζηση του εδάφους φαίνεται πως δημιούργησαν τις κατάλληλες συνθήκες για την εξέλιξη του ηφαιστειακού συστήματος που γνωρίζουμε σήμερα.

Ανατροπή σε ότι θεωρούσαν μέχρι σήμερα αρκετοί επιστήμονες

Ένα από τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας είναι ότι το μάγμα δεν ακολούθησε τα κύρια ρήγματα, όπως θεωρούσαν μέχρι σήμερα αρκετοί επιστήμονες. Αντίθετα, τα ηφαιστειακά κέντρα αναπτύχθηκαν στο εσωτερικό της τάφρου, σε περιοχές όπου ο γήινος φλοιός είχε υποστεί μεγαλύτερο κατακερματισμό, διευκολύνοντας την άνοδο του μάγματος προς την επιφάνεια.

Οι ερευνητές συνδέουν επίσης την επιτάχυνση της τεκτονικής δραστηριότητας με τη μετάβαση της Σαντορίνης σε μια περίοδο ισχυρών εκρηκτικών εκρήξεων, οι οποίες οδήγησαν στη δημιουργία της σημερινής καλδέρας και διαμόρφωσαν το γεωλογικό τοπίο του νοτίου Αιγαίου.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η Τάφρος του Κολούμπου ενδέχεται να συνεχίζεται κάτω από τη βόρεια καλδέρα της Σαντορίνης, ενισχύοντας την άποψη ότι πρόκειται για ένα ενιαίο τεκτονικό και ηφαιστειακό σύστημα.

Η ανακάλυψη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά τη σεισμική δραστηριότητα που καταγράφηκε στις Κυκλάδες το 2025, καθώς προσφέρει νέα στοιχεία για τους μηχανισμούς που συνδέουν τους σεισμούς με την κίνηση του μάγματος στο υπέδαφος.

Όπως επισημαίνουν οι επιστήμονες, η κατανόηση της σχέσης ανάμεσα στην τεκτονική παραμόρφωση και την ηφαιστειακή δραστηριότητα αποτελεί βασικό βήμα για την καλύτερη ερμηνεία της γεωλογικής εξέλιξης της Σαντορίνης και του ευρύτερου ηφαιστειακού τόξου του Νοτίου Αιγαίου.