Ως «πρωτοφανή» χαρακτηρίζει ο Ευθύμης Λέκκας τα γεωλογικά και επιχειρησιακά δεδομένα που άφησαν πίσω τους οι δύο πανίσχυροι σεισμοί των 7,2 και 7,5 Ρίχτερ στη Βενεζουέλα. Οι δίδυμες δονήσεις προκάλεσαν βιβλική καταστροφή, αφήνοντας πίσω χιλιάδες νεκρούς, τραυματίες και εκτοπισμένους πολίτες.

Διαβάστε: Βενεζουέλα: Στους 2.595 οι νεκροί από τον φονικό διπλό σεισμό - Συνεχίζονται οι έρευνες για αγνοούμενους (Εικόνες & Βίντεο)

Οι διαπιστώσεις αυτές βασίζονται στις επί τόπου καταγραφές της ελληνικής επιστημονικής αποστολής, στην οποία ηγήθηκε ο κ. Λέκκας (Ομότιμος Καθηγητής Δυναμικής, Τεκτονικής, Εφαρμοσμένης Γεωλογίας και Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών του ΕΚΠΑ και Πρόεδρος του ΟΑΣΠ). Στην ομάδα συμμετείχε επίσης ο Παναγιώτης Καρύδης, Ομότιμος Καθηγητής Αντισεισμικής Τεχνολογίας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, με κοινό στόχο την παροχή επιστημονικής, τεχνικής, επιχειρησιακής και ανθρωπιστικής συνδρομής στη χώρα της Λατινικής Αμερικής.


Βενεζουέλα: Το χρονικό των Ρίχτερ και το βαρύ οικονομικό πλήγμα

Η καταστροφή σημειώθηκε στις 24 Ιουνίου, όταν η παράκτια ζώνη της Βενεζουέλας χτυπήθηκε διαδοχικά από τα δύο μεγάλα μεγέθη. Πέρα από τον βαρύ φόρο αίματος, οι δονήσεις προκάλεσαν σαρωτικές επιπτώσεις στον δομημένο ιστό και στα δίκτυα υποδομών της χώρας.

Οι κοινωνικές προεκτάσεις της καταστροφής κρίνονται δυσανάλογα μεγάλες για τον τοπικό πληθυσμό, ενώ το οικονομικό κόστος της επόμενης ημέρας είναι τεράστιο, καθώς οι πρώτες εκτιμήσεις δείχνουν ότι οι ζημιές αγγίζουν το 5% του συνολικού ΑΕΠ της Βενεζουέλας.


Γεωλογικό παράδοξο στη Βενεζουέλα: Μηδέν ζημιές στο επίκεντρο, βιβλική καταστροφή 200 χιλιόμετρα μακριά

Τα πρωτοφανή φαινόμενα τα οποία παρατήρησε η ελληνική αποστολή και αποτελούν μοναδικά γεωδυναμικά γεγονότα είναι τα ακόλουθα:

Οι δύο σεισμοί εκδηλώθηκαν με χρονική διαφορά της τάξεως των 39’’, γεγονός που δεν έχει καταγραφεί ποτέ στο παρελθόν και αποτελεί νέο δεδομένο σεισμικότητας. Άλλοι μεγάλοι δίδυμοι σεισμοί, όπως αυτοί της Τουρκίας το 2023 στην Αντιόχεια, είχαν χρονικό παράθυρο της τάξεως τουλάχιστον των 6 ωρών. Σε άλλες περιπτώσεις η χρονική διαφορά είναι συνήθως μερικά 24ώρα.

Η ρηξιγενής ζώνη, η οποία ενεργοποιήθηκε και έδωσε τους δύο μεγάλους σεισμούς έχει μήκος της τάξεως τουλάχιστον των 300 km (San Sebastian Fault), γενική διεύθυνση ΑΔ, αναπτύσσεται κατά μήκος της βόρειας ακτογραμμής της Βενεζουέλας και οριοθετεί την πλάκα της Νότιας Αμερικής με την πλάκα της Καραϊβικής. Πρόκειται καθαρά για ρήγματα δεξιόστροφης οριζόντιας ολίσθησης.

Καμία βλάβη δεν παρατηρήθηκε στη στενή και επικεντρική περιοχή των σεισμών (San Felipe, Morón, Valencia). Στην περιοχή του επικέντρου ακόμα και παλαιότερες κατασκευές, χωρίς αντισεισμική θωράκιση δεν έπαθαν καμία ζημιά.

Αντίθετα, συσσωρευμένες εκατοντάδες καταρρεύσεις, αλλά και σημαντικές βλάβες, παρατηρήθηκαν 200 km ανατολικά του επικέντρου στην παράκτια περιοχή La Guaira – Αεροδρομίου, Catia La Mar, Caraballeda. Οι περιοχές αυτές αποτελούν και το μακροσεισμικό επίκεντρο των επιπτώσεων.

Βενεζουέλα: Το μυστικό της καταστροφής - Πώς τα 39 δευτερόλεπτα διαφοράς των δύο σεισμών "λύγισαν" κτίρια 30 ορόφων

Οι βλάβες στις ανωτέρω περιοχές αφορούν κτίρια μικρού ύψους και όγκου, αλλά και τεράστια, ψηλά κτίρια 20 και 30 ορόφων.

Αντίθετα στην περιοχή του Caracas δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές βλάβες, παρά μόνο καταρρεύσεις 10 περίπου κτιρίων μεγάλου ύψους και σημαντικού όγκου, αριθμός πολύ μικρός σε σχέση με τις εκατοντάδες χιλιάδες κατασκευές, οι οποίες συνθέτουν το οικιστικό περιβάλλον της πρωτεύουσας της χώρας. Εκτιμάται ότι οι ρηξιγενείς ζώνες που διέρχονται από το Caracas, ανήκουν σε ρηξιγενείς δομές παράλληλες με την βόρεια ζώνη, οι οποίες και δεν ενεργοποιήθηκαν.

Οι συσσωρευμένες χιλιάδες καταρρεύσεις κτηρίων με μεγάλο ύψος, τα οποία ήταν θεμελιωμένα σε χαλαρές παράκτιες και ποταμο-χειμάριες αποθέσεις της ακτογραμμής (μεγάλης ιδιοπεριόδου) συντονίστηκαν με την μεγάλη ιδιοπερίοδο των σεισμικών κυμάτων (λόγω της μεγάλης απόστασης από το επίκεντρο), διαμορφώνοντας έτσι ένα καταστροφικό πλαίσιο, στο οποίο δεν ήταν δυνατό να ανταπεξέλθουν ούτε παλαιότερες, αλλά ούτε νεότερες κατασκευές. Σε αυτό συνέβαλε το γεγονός ότι οι κατασκευές υποβλήθηκαν σε μία ταλάντωση αρκετών λεπτών λόγω της μικρής χρονικής διαφοράς εκδήλωσης των σεισμών. Ειδικότερα, πριν περατωθεί η ταλάντωση από τον πρώτο σεισμό, τα κτίια προσβλήθηκαν από την δεύτερη ταλάντωση, η οποία ήταν εντονότερη και μεγαλύτερης διάρκειας.

Χαρακτηριστικό είναι εκτός της στενής παράκτιας ζώνης, με τις γεωλογικές, γεωτεχνικές και εδαφομηχανικές συνθήκες που αναπτύχθηκαν, το γεγονός ότι στις παρακείμενες περιοχές, και στις οποίες αναπτύσσονται μεταμορφωμένοι βραχώδεις γεωλογικοί σχηματισμοί, δεν παρατηρήθηκαν συστηματικές καταρρεύσεις ή βλάβες, καθώς διαμορφώθηκε ένα διαφορετικό γεωδυναμικό πλαίσιο. Σε περιοχές με πολύ φτωχή ποιότητα κατασκευών και με μεγάλη πυκνότητα δόμησης και πληθυσμού (φαβέλες) παρατηρήθηκαν μηδενικές βλάβες.

Η ανάλυση των δεδομένων που συγκεντρώθηκαν από την Ελληνική αποστολή θα συνεχιστεί το επόμενο χρονικό διάστημα και θα παρουσιαστεί μέσω του ειδικού επιστημονικού τεύχους “Newsletter of Environmental, Disaster, and Crises Management Strategies”, που εκδίδεται υπό την αιγίδα του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Στρατηγικές Διαχείρισης Περιβάλλοντος, Καταστροφών και Κρίσεων» του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.