Κάθε καλοκαίρι οι ειδήσεις για ανθρώπους που χάνουν τη ζωή τους στη θάλασσα διαδέχονται η μία την άλλη. Για τους περισσότερους πρόκειται για ακόμα ένα τραγικό περιστατικό της επικαιρότητας. Για τους ειδικούς, όμως, οι πνιγμοί δεν αποτελούν μεμονωμένα συμβάντα, αλλά ένα διαχρονικό πρόβλημα δημόσιας υγείας, που επαναλαμβάνεται με μεγάλη συχνότητα στη χώρα μας.


Διαβάστε: Πνιγμοί: Το 64% σημειώνεται εκτός οργανωμένων παραλιών - Άνω των 60 ετών το 80% των θυμάτων, όσα ανέφερε ο διευθυντής της Ελληνικής Ναυαγοσωστικής Ακαδημίας στα Παραπολιτικά 90,1


Το πιο ανησυχητικό, ωστόσο, είναι ότι η συντριπτική πλειονότητα αυτών των θανάτων θα μπορούσε να έχει αποφευχθεί, εάν υπήρχε καλύτερη ενημέρωση, ουσιαστική κολυμβητική παιδεία και αυστηρότερη τήρηση των βασικών κανόνων ασφαλείας. Η 25η Ιουλίου, που έχει καθιερωθεί από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών ως Παγκόσμια Ημέρα Πρόληψης των Πνιγμών, αποτελεί αφορμή να αναδειχθεί ένα πρόβλημα δημόσιας υγείας, το οποίο εξα κολουθεί να στοιχίζει περισσότερες από 300.000 ζωές κάθε χρόνο σε ολόκληρο τον κόσμο.


Τι αναφέρει ο ΠΟΥ για τους πνιγμούς

Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), ο πνιγμός αποτελεί την τρίτη κυρι ότερη αιτία θανάτου από ακούσιο τραυ ματισμό παγκοσμίως, ενώ τα παιδιά ηλικί ας κάτω των πέντε ετών και οι ηλικιωμένοι άνω των 70 ετών συγκαταλέγονται στις πλέον ευάλωτες ομάδες.

Στη χώρα μας, τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Ατυχημάτων του Safe Water Sports επιβεβαιώνουν ότι το ζήτημα των πνιγμών παραμένει ιδιαίτερα σοβαρό. Την περίοδο 2020-2024 καταγράφηκαν κατά μέσο όρο 353 θάνατοι ετησίως στο υδάτινο περιβάλλον. Το 81% των θυμάτων ήταν ηλικίας άνω των 60 ετών, το 70% ήταν άνδρες, ενώ το 61% ήταν Έλληνες. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και το γεγονός ότι το 2025 το 64% των θανατηφόρων ατυχημάτων καταγράφηκε σε παραλίες που δεν διέθεταν ναυαγοσωστική κάλυψη, στοιχείο που αναδεικνύει τη σημασία της πρόληψης.


Ανησυχητικά τα πρώτα στοιχεία για το 2026

Την ίδια ώρα, τα πρώτα στοιχεία για το 2026 είναι εξίσου ανησυχητικά, καθώς μέχρι τα τέλη Ιουνίου είχαν ήδη καταγραφεί 72 θάνατοι στις ελληνικές θάλασσες, εκ των οποίων οι 59 αφορούσαν άτομα ηλικίας άνω των 60 ετών. Πίσω από αυτά τα στατιστικά στοιχεία διαμορφώνεται ένα σταθερό μοτίβο. Οι περισσότερες τραγωδίες εκτυλίσσονται όχι σε ακραίες συνθήκες, αλλά κατά τη διάρκεια μιας φαινομενικά συνηθισμένης ημέρας στη θάλασσα, ακόμα και σε οργανωμένες ή πολυσύχναστες παραλίες. Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι πνιγμοί δεν οφείλονται συνήθως σε έναν μόνο παράγοντα, αλλά σε έναν συνδυασμό λανθασμένων εκτιμήσεων, έλλειψης γνώσης και υποτίμησης του κινδύνου.


Η σημασία της κολυμβητικής παιδείας

Τι είναι, όμως, αυτό που εξακολουθεί να κοστίζει τόσες ζωές; Ποια είναι τα λάθη που επαναλαμβάνονται χρόνο με τον χρόνο και γιατί, παρά την εξοικείωση των Ελλήνων με τη θάλασσα, οι πνιγμοί παραμένουν σε τόσο υψηλά επίπεδα; Για τον διευθυντή της Ελληνικής Ναυαγοσωστικής Ακαδημίας, Νίκο Γιοβανίδη, η απάντηση είναι ξεκάθαρη και ξεκινά από μια βασική έλλειψη: την κολυμβητική παιδεία.

«Το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε στη χώρα μας είναι ότι δεν έχουμε κολυμβητική παιδεία», τονίζει στα «ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ» ο διευθυντής της Ελληνικής Ναυαγοσωστικής Ακαδημίας, Νίκος Γιοβανίδης. Όπως εξηγεί, πολλοί θεωρούν ότι επειδή μπαίνουν στη θάλασσα από μικρή ηλικία γνωρίζουν να κολυμπούν, στην πραγματικότητα όμως διαθέτουν μόνο μια στοιχειώδη εξοικείωση με το νερό.


"Οι περισσότεροι άνθρωποι μπαίνουν στο νερό, βρέχονται και βγαίνουν"

«Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν κολυμπούν. Κάνουν μπάνιο. Μπαίνουν στο νερό, βρέχονται και βγαίνουν. Κολύμβηση σημαίνει να μπορείς να κινηθείς με ασφάλεια, ακόμα και όταν απομακρυνθείς από την ακτή και δεν έχεις κάπου να κρατηθείς. Αυτή τη δεξιότητα, δυστυχώς, ένα πολύ μεγάλο μέρος του πληθυσμού δεν την έχει», λέει χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η έλλειψη κολυμβητικής παιδείας αποτελεί μόνο έναν από τους βασικούς παράγοντες που οδηγούν στους πνιγµούς. Εξίσου σηµαντική είναι η µη τήρηση των βασικών κανόνων ασφαλείας, αλλά και η ανεπαρκής ενηµέρωση των πολιτών. «Οι περισσότεροι πνιγµοί συµβαίνουν επειδή κάποιος υπερεκτίµησε τις δυνατότητές του ή αγνόησε βασικούς κανόνες προστασίας», σηµειώνει.


"Η θάλασσα απαιτεί σεβασμό"

Σύµφωνα µε τον κ. Γιοβανίδη, υπάρχουν ορισµένα λάθη που επαναλαµβάνονται σχεδόν σε κάθε καλοκαιρινή περίοδο και αυξάνουν σηµαντικά τον κίνδυνο. Η είσοδος στη θάλασσα έπειτα από κατανάλωση αλκοόλ, η κολύµβηση όταν κάποιος είναι εξαντληµένος, οι βουτιές σε άγνωστα ή ρηχά νερά, η άγνοια των θαλάσσιων ρευµάτων, αλλά και η υπερεκτίµηση των προσωπικών δυνατοτήτων αποτελούν, σύµφωνα µε τον ίδιο, µερικές από τις πιο συχνές αιτίες που οδηγούν σε τραγικές εξελίξεις. «Η θάλασσα απαιτεί σεβασµό. ∆εν συγχωρεί την επιπολαιότητα, ούτε την υπερβολική αυτοπεποίθηση», υπογραµµίζει.

Ο ίδιος στέκεται ιδιαίτερα στην ανάγκη να καλλιεργηθεί από µικρή ηλικία η σωστή σχέση µε το νερό, επισηµαίνοντας ότι η εκµάθηση της κολύµβησης δεν αποτελεί πολυτέλεια ή δραστηριότητα αναψυχής, αλλά µια βασική δεξιότητα ζωής. Ένα από τα µεγαλύτερα λάθη είναι η αντίληψη ότι ένας άνθρωπος που πνίγεται θα φωνάξει ή θα ζητήσει βοήθεια.


"Ο άνθρωπος που πνίγεται, δεν μπορεί να φωνάξει"

Όπως λέει ο κ. Γιοβανίδης, στην πραγµατικότητα ο πνιγµός είναι µια σιωπηλή διαδικασία. «Ο άνθρωπος που πνίγεται δεν µπορεί να φωνάξει. Όλη του η προσπάθεια επικεντρώνεται στο να αναπνεύσει. Γι’ αυτό πολλές φορές άνθρωποι που βρίσκονται σε πολύ κοντινή απόσταση δεν αντιλαµβάνονται ότι κάποιος κινδυνεύει», ξεκαθαρίζει.

Ιδιαίτερα αυξηµένος είναι ο κίνδυνος για τα µικρά παιδιά, γι’ αυτό και, όπως επισηµαίνει, η ευθύνη των γονέων είναι καθοριστική. «Η προσοχή των γονέων δεν πρέπει να αποσπάται ούτε για λίγα δευτερόλεπτα. Πολύ συχνά ασχολούνται µε το κινητό τους τηλέφωνο ή µε µια συζήτηση, θεωρώντας ότι το παιδί είναι ασφαλές. Όµως ο πνιγµός µπορεί να συµβεί µέσα σε ελάχιστο χρόνο και χωρίς να γίνει αντιληπτός».


Η αποδόμηση του μύθου για τα μπρατσάκια

Στη συνέχεια, ο διευθυντής της Ελληνικής Ναυαγοσωστικής Ακαδηµίας αποδοµεί και έναν από τους πιο διαδεδοµένους µύθους γύρω από την ασφάλεια των παιδιών στη θάλασσα. «Τα µπρατσάκια δεν αποτελούν µέσο προστασίας, ούτε συµβάλλουν στο να  µάθει ένα παιδί να κολυµπά. Αντίθετα, µπορούν να δηµιουργήσουν µια ψευδαίσθηση  ασφάλειας τόσο στους γονείς όσο και στα ίδια τα παιδιά. Η πραγµατική ασφάλεια έρχεται µέσα από τη σωστή εκµάθηση της κολύµβησης από µικρή ηλικία και τη συνεχή επίβλεψη ενός ενήλικου», τονίζει ο κ. Γιοβανίδης, προσθέτοντας πως ένα παιδί µπορεί να αρχίζει να µαθαίνει κολύµβηση ακόµα κι από όταν είναι λίγων µηνών.


Πώς να βοηθήσουμε κάποιον που κινδυνεύει

Εξίσου σηµαντικό, σύµφωνα µε τον ειδικό, είναι να γνωρίζουµε πώς θα βοηθήσουµε έναν άνθρωπο που κινδυνεύει, χωρίς να θέσουµε σε κίνδυνο και τη δική µας ζωή. «Προσπαθούµε να βοηθήσουµε χρησιµοποιώντας κάποιο µέσο που θα µας προστατεύει. Αν υπάρχει σωσίβιο, µια σανίδα ή ακόµα και ένα άδειο µπιτόνι που επιπλέει, το πετάµε προς το άτοµο που κινδυνεύει. Αν βρισκόµαστε στην ακτή, µπορούµε να του δώσουµε ένα κοντάρι, µια ζώνη ή ακόµα και ένα κλαδί για να πιαστεί. Το σηµαντικό είναι να προστατεύσουµε και τον εαυτό µας», αναφέρει, συµπληρώνοντας ότι η πρόληψη δεν σταµατά µόνο στην ατοµική ευθύνη, αλλά αφορά συνολικά την κοινωνία.


Πρόοδος στη ναυαγοσωστική κάλυψη

Ο κ. Γιοβανίδης χαιρετίζει την πρόοδο που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια στον θεσµό της ναυαγοσωστικής κάλυψης, επισηµαίνοντας ότι σήµερα αγγίζει το 97%. Καταγγέλλει, βέβαια, ότι εξακολουθούν να σηµειώνονται καθυστερήσεις από ορισµένους δήµους στην ολοκλήρωση των διαγωνιστικών διαδικασιών, µε αποτέλεσµα να υπάρχουν παραλίες χωρίς ναυαγοσώστη, ιδιαίτερα στην αρχή της θερινής περιόδου.

Πάντως, ο διευθυντής της Ελληνικής Ναυαγοσωστικής Ακαδηµίας υπογραµµίζει ότι η Ελλάδα αποτελεί µια ιδιαίτερη περίπτωση, καθώς διαθέτει περίπου 16.000 χιλιόµετρα ακτογραµµής και χιλιάδες παραλίες, οπότε είναι πολύ δύσκολο να συγκρίνουµε τη χώρα µας µε άλλα κράτη που έχουν ελάχιστη επαφή µε το υδάτινο περιβάλλον ως προς το θέµα των πνιγµών.


"Χρειάζεται γνώση, σεβασμός και πρόληψη"

«Αν αποκτήσουµε πραγµατική κολυµβητική παιδεία, αν τηρούµε τους βασικούς κανόνες ασφαλείας και αν οι γονείς επιβλέπουν συνεχώς τα παιδιά τους, µπορούµε να µειώσουµε σηµαντικά τα περιστατικά πνιγµών. Η θάλασσα είναι για όλους. Για να παραµείνει όµως χώρος αναψυχής και όχι τραγωδίας, χρειάζεται γνώση, σεβασµός και πρόληψη. Αυτά είναι που σώζουν ζωές», καταλήγει ο κ. Γιοβανίδης. Πίσω από τους αριθµούς δεν βρίσκονται στατιστικές. Βρίσκονται άνθρωποι που µπήκαν στη θάλασσα για µια βουτιά και δεν γύρισαν ποτέ. Οικογένειες που µέσα σε λίγα λεπτά βρέθηκαν αντιµέτωπες µε µια ανείπωτη απώλεια. Και, όπως επισηµαίνουν οι ειδικοί, στις περισσότερες περιπτώσεις τα λάθη που οδήγησαν στην τραγωδία ήταν απολύτως προβλέψιµα.