Η διεθνής σφραγίδα που απέκτησε ο Όλυμπος δεν κλείνει απλώς έναν φάκελο, αλλά ανοίγει μια απαιτητική περίοδο έργων και αυστηρότερης διαχείρισης. Μετά την εγγραφή της ευρύτερης περιοχής του στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και ο ΟΦΥΠΕΚΑ δρομολογούν οκτώ παρεμβάσεις για την περίοδο 2026-2029, που, βάσει των επιμέρους πο σών, προσεγγίζουν τα 10,68 εκατ. ευρώ. Το σχέδιο επιχειρεί να απαντήσει στην ασφαλή πρόσβαση, στην αντιπυρική θωράκιση και στην προστασία ευαίσθητων οικοσυστημάτων σε έναν ορεινό όγκο που είναι ήδη Εθνικό Πάρκο, περιοχή «Natura 2000» και Απόθεμα Βιόσφαιρας της UNESCO. Για την Πιερία, που δέχεται σχεδόν 500.000 επισκέπτες ετησίως, αλλά έχει τουριστική περίοδο μόλις 90 έως 120 ημερών, το στοίχημα είναι διπλό: μεγαλύτερη διάρκεια της δραστηριότητας, χωρίς υπέρβαση των αντοχών του βουνού.

Διαβάστε: "Μας ενδιαφέρει ο Όλυμπος να παραμείνει κτήμα της ανθρωπότητας, μεγάλη ευθύνη να διαφυλάξουμε έναν μοναδικό βιότοπο" - Τι είπε ο Ευάγγελος Γερολιόλιος στα Παραπολιτικά 90,1

Τα επτά θεματικά έργα θα προχωρήσουν μέσω προγραμματικής σύμβασης ΥΠΕΝ - ΟΦΥΠΕΚΑ, ενώ για τον δρόμο συμβαλλόμενο μέρος θα είναι και η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας.


Όλυμπος: Η 12ετής διαδρομή του για την ένταξή του στην UNESCO

Η πορεία ξεκίνησε το 2014 με την ένταξη του Ολύμπου στη δοκιμαστική λίστα. Τον Ιούλιο του 2021 συγκροτήθηκε τριμελής επιτροπή από το ΥΠΕΝ, το υπουργείο Πολιτισμού και τον ΟΦΥΠΕΚΑ, ενώ τον Οκτώβριο του 2022 υποβλήθηκε ο προκαταρκτικός φάκελος με χρηματοδότηση του ΟΦΥΠΕΚΑ. Ακολούθησε ο τελικός φάκελος τον Ιανουάριο του 2025, η επιτόπια αξιολόγηση των IUCN και ICOMOS τον Σεπτέμβριο και τα συμπληρωματικά στοιχεία τον Φεβρουάριο του 2026. Παρότι η αξιολόγηση του Ιουνίου εισηγήθηκε επιστροφή του φακέλου για διευκρινίσεις («referred back»), η ελληνική απάντηση είχε υποβληθεί έως τις 3 Ιουλίου και η υποψηφιότητα εγκρίθηκε στην 48η Σύνοδο της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς, στο Μπουσάν της Νότιας Κορέας, από τις 19 έως τις 29 Ιουλίου. Η εγγραφή έγινε με τα κριτήρια vi και x, για τη μυθολογία και την πολιτιστική κληρονομιά, αλλά και για τη βιοποικιλότητα ενός βουνού που φιλοξενεί, σύμφωνα με την παρουσίαση, το 25%-28% της ελληνικής χλωρίδας.

Η αναγνώριση συνοδεύεται από συγκεκριμένες υποχρεώσεις: συγκρότηση συντονιστικής επιτροπής για την εφαρμογή του Management Plan, έγκριση της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης και του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου των παραλιακών περιοχών της Πιερίας, εφαρμογή μηχανισμού διαχείρισης επισκεπτών και μνημόνιο με το υπουργείο Εθνικής Αμυνας για το πεδίο βολής και τη ζώνη προστασίας.


Αναβάθμιση υποδομών: Έργα 9,3 εκατ. ευρώ για το οδικό δίκτυο, τα μονοπάτια και τις νέες δεξαμενές νερού

Μεγαλύτερη παρέμβαση είναι η αναβάθμιση της επαρχιακής οδού Λιτόχωρο-Πριόνια, μήκους 17,4 χιλιομέτρων, της βασικής αρτηρίας προς τα Πριόνια, το μονοπάτι Ε4 και το φαράγγι του Ενιπέα. Ο προϋπολογισμός εκτιμάται σε 5 εκατ. ευρώ, εν αναμονή προμελέτης από την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Προβλέπονται συντήρηση οδοστρώματος, απορροή ομβρίων, τεχνικά έργα, κα θαρισµός πρανών και βλάστησης, νέα σήµανση και προστασία από κατολισθήσεις. ∆εύτερος µεγάλος άξονας, ύψους περίπου 2,1 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ για την περίοδο 2027-2029, αφορά 14 κύριες και δευτερεύουσες ορειβατικές διαδροµές του Εθνικού Μητρώου Μονοπατιών, συνολικού µήκους άνω των 100 χιλιοµέτρων. Θα γίνουν καθαρισµοί και εξοµάλυνση του καταστρώµατος σε ελάχιστο πλάτος 1,25 µέτρων, γέφυρες, υδρορροές και ξερολιθιές, πλήρης σήµανση, πέτρινα σκαλοπάτια, κιόσκια, θέσεις θέας και υποδοµές για άτοµα µε αναπηρία.

Αλλα 2,2 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ προβλέπονται για οκτώ νέες υδατοδεξαµενές και τη συντήρηση µιας υφιστάµενης το 2028- 2029. Με υλικό κατασκευής το οπλισµένο σκυρόδεµα και µε χωρητικότητα 50 έως 1.000 κυβικών µέτρων, χωροθετούνται σε Στεφάνι, Στράγγο, Κολοκυθιές, Μελιτζάνι, Σπήλιο Αγαπητό, Λιβαδάκι, Μπάρα και Κοροµηλιά. Θα τροφοδοτούνται από φυσικές πηγές ή υδροµάστευση χιονιού για πυροπροστασία και υδροδότηση καταφυγίων.


Έλεγχος και πυροπροστασία: Φωτοβολταϊκά φυλάκια, έξυπνη καταγραφή και 360° παρατήρηση

Το 2028 προγραµµατίζονται έξι φυλάκια εισόδου, προϋπολογισµού 484.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ. ∆ύο θα είναι επιφάνειας 50 τετραγωνικών µέτρων, στους Μύλους και στην Αγία Τριάδα, και τέσσερα των 20 τετραγωνικών σε Πέτρα, Κοκκινοπηλό, Αγιο Κωνσταντίνο και Χρηστάκη. Θα κατασκευαστούν από πέτρα και ξύλο, θα ηλεκτροδοτούνται µε φωτοβολταϊκά και θα λειτουργούν ως σηµεία καταγραφής, ενηµέρωσης και εποπτείας, µε πλήρεις αρχιτεκτονικές, στατικές, ηλεκτροµηχανολογικές και περιβαλλοντικές µελέτες, καθώς και ΣΑΥ-ΦΑΥ. Στα φυλάκια και σε άλλα σηµεία υψηλής επισκεψιµότητας θα συνδεθεί από το 2027 σύστηµα καταγραφής επισκεπτών σε πραγµατικό χρόνο, ύψους 484.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Η παθητική ανίχνευση κινητών θα καταγράφει µόνο αριθµούς και όχι προσωπικά δεδοµένα. Τα σηµεία θα διαθέτουν φωτοβολταϊκά, µπαταρίες αυτονοµίας τουλάχιστον 72 ωρών, σύνδεση 4G µέσω πολλαπλών παρόχων και δορυφορικό Internet, προσφέροντας δεδοµένα για τη διαχείριση πυρκαγιών ή ακραίων καιρικών φαινοµένων, σε συµµόρφωση µε τον GDPR.

Στο µέτωπο της πυροπροστασίας εντάσσονται επίσης τρία διώροφα πυροφυλάκια, ύψους 138.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, σε Κρυόβρυση Λάρισας, Παλιά Λεπτοκαρυά και ∆ίον Πιερίας. Θα έχουν µεταλλικό σκελετό, ξύλινη επένδυση, ύψος 3 έως 9 µέτρα, θάλαµο παρατήρησης 360 µοιρών και δυνατότητα τοποθέτησης καµερών και κεραιών, µε φωτοβολταϊκή τροφοδοσία, αντικεραυνική προστασία και γείωση. Η χωροθέτηση βασίζεται στο υψόµετρο, στην ορατότητα καπνού και στην πρόσβαση της Πυροσβεστικής.


Προστασία της πανίδας: Ειδικές παρεμβάσεις για τον χρυσαετό και τον μακεδονικό τρίτωνα

Το πακέτο ολοκληρώνουν δύο εξειδικευµένα έργα. Με 180.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ θα δηµιουργηθούν το 2028 δύο ταΐστρες και δύο παρατηρητήρια 12,25 τετραγωνικών µέτρων στη Μεγαλάκκα, στα 1.420 µέτρα, και στα Κρεβάτια, στα 972 µέτρα, για τον χρυσαετό και άλλα µεγάλα αρπακτικά. Προβλέπονται περιφράξεις 290-325 µέτρων, κουρνιάστρες και σιδερένιες θύρες, ώστε να ενισχυθεί ένα είδος του Παραρτήµατος Ι της Οδηγίας 2009/147/ΕΚ, το οποίο δεν φωλιάζει πλέον στον Ολυµπο και απειλείται από λαθροθηρία, δηλητηριασµένα δολώµατα και εγκατάλειψη της κτηνοτροφίας. Θα προηγηθεί δασοτεχνική µελέτη και θα ακολουθεί παρακολούθηση.

Τα 97.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ κατευθύνονται το 2028 στις υδατοσυλλογές για τον µακεδονικό τρίτωνα (Triturus macedonicus), είδος του Παραρτήµατος ΙΙ της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ στις Ειδικές Ζώνες ∆ιατήρησης. Στην πηγή Καρούτια, στα 747 µέτρα, θα διαµορφωθεί λιµνίο, στους Αγίους Αποστόλους, στα 377 µέτρα, θα καθαριστεί η βλάστηση και στην Μπάρα, στα 700 µέτρα, θα προστατευθεί εποχιακό λιµνίο µε ξύλινη περίφραξη. Θα αποµακρυνθούν αρπακτικά ψάρια, ώστε να αποκατασταθούν οι µοναδικές θέσεις αναπαραγωγής του είδους στις βόρειες πλαγιές.


Σταύρος Παπασταύρου: "Εθνική επιτυχία η ένταξη στην UNESCO - Μας επιφορτίζει με μεγαλύτερη ευθύνη"

Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, χαιρετίζοντας την εγγραφή του µυθικού βουνού του Ολύµπου στον Κατάλογο Παγκόσµιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονοµιάς της UNESCO, έκανε στα «Π» την ακόλουθη δήλωση: «Η ένταξη του Ολύµπου στον Κατάλογο Παγκόσµιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονοµιάς της UNESCO συνιστά µια σπουδαία εθνική επιτυχία. Είναι µια διεθνής αναγνώριση της µοναδικής αξίας του Ολύµπου, ενός τόπου που αποτελεί σύµβολο της ιστορίας, του πολιτισµού και της φύσης της πατρίδας µας. Η αναγνώριση αυτή µας κάνει υπερήφανους, αλλά ταυτόχρονα µας επιφορτίζει µε ακόµα µεγαλύτερη ευθύνη να προστατεύσουµε και να αναδείξουµε αυτόν τον µοναδικό εθνικό θησαυρό. Για τον λόγο αυτόν προχωρούµε άµεσα σε έργα συνολικού προϋπολογισµού άνω των 10 εκατ. ευρώ, που θα ενισχύσουν την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, θα στηρίξουν τη βιώσιµη ανάπτυξη της περιοχής και θα διασφαλίσουν ότι ο Ολυµπος θα παραδοθεί στις επόµενες γενιές όπως του αξίζει: ζωντανός, προστατευµένος και µοναδικός».

Δημοσιεύθηκε στα Παραπολιτικά