Η εικόνα του Bell 206 να περιστρέφεται ανεξέλεγκτα λίγες στιγμές προτού συντριβεί, στη Σίφνο, αποτελεί πλέον ένα από τα βασικά κομμάτια του παζλ που καλούνται να συνθέσουν οι ερευνητές. Το απόγευμα της Δευτέρας 17 Αυγούστου, το ιδιωτικό ελικόπτερο που είχε αναχωρήσει από την Αττική με προορισμό το κυκλαδίτικο νησί κατέπεσε στην περιοχή Θόλος, λίγο πριν από την προγραμματισμένη προσγείωσή του, παρασύροντας στον θάνατο τον Ελληνα χειριστή και δύο Βρετανούς επιβάτες.

Λίγες ημέρες μετά το δυστύχημα, η έρευνα βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της συλλογής και αξιολόγησης των στοιχείων. Εμπειρογνώμονες έχουν μεταβεί στη Σίφνο, εξετάζοντας τα συντρίμμια και τον χώρο της πρόσκρουσης, ενώ ιδιαίτερη σημασία αποκτά το οπτικό υλικό όπου έχουν καταγραφεί οι τελευταίες στιγμές της πτήσης. Το δυστύχημα της Σίφνου προστίθεται, πάντως, σε μια μακρά ακολουθία ατυχημάτων της Πολιτικής Αεροπορίας με ελικόπτερα στην Ελλάδα. Ορισμένα από αυτά άφησαν πίσω τους δεκάδες νεκρούς και οδήγησαν σε αλλαγές διαδικασιών και συστάσεις ασφαλείας. Τα «ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ» παρουσιάζουν πέντε από τις υποθέσεις που ξεχωρίζουν.

Σούνιο

Στις 14 Ιανουαρίου 2001, το Agusta A109E του ΕΚΑΒ εκτελούσε νυχτερινή αεροδιακομιδή από την Πάτμο προς την Αθήνα. Δεν έφτασε ποτέ στον προορισμό του. Το ελικόπτερο κατέπεσε στη θάλασσα, περίπου 7 ναυτικά μίλια νότια του Σουνίου, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους και οι πέντε επιβαίνοντες. Το ελικόπτερο ανήκε στο ελληνικό Δημόσιο και η πτητική εκμετάλλευσή του είχε ανατεθεί στην ιταλική Helitalia. Η έρευνα που ακολούθησε έφερε στο προσκήνιο τις συνθήκες υπό τις οποίες εκτελούνταν οι νυχτερινές αεροδιακομιδές στο Αιγαίο. Στο πόρισμα αποδόθηκε ιδιαίτερη σημασία στη συνέχιση της πτήσης υπό δυσμενείς μετεωρολογικές συνθήκες και στους ανθρώπινους και επιχειρησιακούς παράγοντες που επηρέασαν την εξέλιξή της. Η τραγωδία, δυστυχώς, δεν θα ήταν η τελευταία για τον συγκεκριμένο στόλο.

Ανάφη

Δεκαεπτά μήνες αργότερα, στις 16 Ιουνίου 2002, ένα δεύτερο Agusta A109E του ΕΚΑΒ απογειώθηκε από την Ανάφη μεταφέροντας ασθενή προς τη Ρόδο. Μόλις δύο λεπτά μετά την απογείωση χάθηκε η επικοινωνία. Το ελικόπτερο είχε προσκρούσει στο ορεινό ανάγλυφο της Ανάφης, περίπου 1,6 ναυτικά μίλια από το ελικοδρόμιο. Και οι πέντε επιβαίνοντες σκοτώθηκαν. Η διερεύνηση έδειξε ότι η μοιραία πτήση δεν είχε ακολουθήσει την εγκεκριμένη διαδικασία αναχώρησης. Το δεύτερο θανατηφόρο ατύχημα μέσα σε λιγότερο από νάμιση χρόνο άρχισε πλέον να μετατρέπει τις μεμονωμένες τραγωδίες σε σοβαρό ζήτημα ασφάλειας των αεροδιακομιδών.

Ικαρία

Τα ξημερώματα της 11ης Φεβρουαρίου 2003 γράφτηκε το τρίτο κεφάλαιο. Το επίσης Agusta A109E του ΕΚΑΒ, με εκμεταλλευόμενο φορέα τη Helitalia, είχε απογειωθεί από τη Μυτιλήνη για την Ικαρία, προκειμένου να παραλάβει ασθενή. Λίγο μετά τα μεσάνυχτα, και ενώ προσέγγιζε το αεροδρόμιο της Ικαρίας, το ίχνος του χάθηκε από τα ραντάρ. Τα συντρίμμια εντοπίστηκαν αργότερα στη θάλασσα, σε απόσταση περίπου 1,2 ναυτικών μιλίων από την ακτή. Κυβερνήτης, συγκυβερνήτης, γιατρός και διασώστης έχασαν τη ζωή τους. Το πόρισμα δεν μπόρεσε να προσδιορίσει με απόλυτη βεβαιότητα την αιτία.

Ως πιθανότερη εκδοχή αναφέρθηκε βλάβη στο ηλεκτρικό σύστημα, η οποία, σε συνδυασμό με τη νύχτα και την κρίσιμη φάση της προσέγγισης, αύξησε δραματικά τον φόρτο εργασίας του πληρώματος. Καταγράφηκε, επίσης, η πιθανή κόπωση του κυβερνήτη. Τρία ελικόπτερα του ίδιου προγράμματος είχαν χαθεί μέσα σε περίπου δύο χρόνια. Ο απολογισμός ήταν 14 νεκροί.

Μοιραία επαφή

Το πρωί της 23ης Ιουνίου 2017, το MD500E εκτελούσε εργασίες αεροψεκασμού για την καταπολέμηση κουνουπιών στον υγρότοπο του Σχοινιά. Μετά την ολοκλήρωση της προγραμματισμένης εργασίας, πραγματοποιήθηκε άλλη μία πτήση με τον χειριστή και δύο ακόμα άτομα. Το ελικόπτερο προσέκρουσε σε ηλεκτροφόρα καλώδια και συνετρίβη στον υγρότοπο. Ο χειριστής και ένας επιβάτης σκοτώθηκαν, ενώ ο τρίτος επιβαίνων τραυματίστηκε σοβαρά. Το επίσημο πόρισμα καταγράφει ως ιδιοκτήτη την Εθνική Leasing και ως operator την Air 1 Helicopters. Η υπόθεση ανέδειξε έναν από τους πλέον ύπουλους κινδύνους των πτήσεων ελικοπτέρων σε χαμηλό ύψος: τα καλώδια μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Αδυναμία ελέγχων

Στις 20 Αυγούστου 2019, ένα Agusta A109C απογειώθηκε από πεδίο προσγείωσης στον Γαλατά με προορισμό το «Ελευθέριος Βενιζέλος». Στο ελικόπτερο επέβαιναν ο Ελληνας χειριστής και δύο επιβάτες. Λίγα δευτερόλεπτα μετά την απογείωση, το A109 προσέκρουσε στα καλώδια ηλεκτροδότησης που συνέδεαν τον Γαλατά με τον Πόρο και κατέπεσε στη θάλασσα. Κανείς δεν επέζησε.

Το τελικό πόρισμα, που εκδόθηκε το 2022, κατέγραψε ότι τα καλώδια δεν είχαν εντοπιστεί κατά την προηγούμενη προσέγγιση του ελικοπτέρου και ότι ο αερομεταφορέας δεν είχε εφαρμόσει τυποποιημένη αξιολόγηση κινδύνου πριν αρχίσει να χρησιμοποιεί το συγκεκριμένο πεδίο προσγείωσης. Η διερεύνηση εντόπισε, ακόμα, αδυναμία των ελέγχων της ΥΠΑ να αναδείξουν εγκαίρως το συγκεκριμένο κενό. Είκοσι πέντε χρόνια μετά την πρώτη τραγωδία του ΕΚΑΒ στο Σούνιο, η Σίφνος ανοίγει ακόμα έναν φάκελο. Εκείνο που επαναλαμβάνεται στα πορίσματα είναι ότι ένα αεροπορικό δυστύχημα σπάνια εξηγείται από έναν και μοναδικό παράγοντα.

* Δημοσιεύθηκε στα «Παραπολιτικά» στις 22 Αυγούστου