Μεσημέρι Κυριακής στην Κερατέα και οδηγοί έπεσαν επάνω σε απροειδοποίητο μπλόκο για αλκοτέστ. Για ορισμένους ήταν τόσο ασυνήθιστη εικόνα, ώστε έφτασαν ακόμα και να διαμαρτυρηθούν. Η μεσημεριανή ζέστη και η κόπωση μετά το καλοκαιρινό μπάνιο στην παραλία δεν έκαναν καθόλου ευχάριστη τη διαδικασία. Για την Τροχαία, όμως, αυτή ακριβώς είναι η λογική του νέου τρόπου με τον οποίο αναπτύσσονται οι έλεγχοι: να μην υπάρχει «ασφαλής ώρα» κατά την οποία κάποιος μπορεί να θεωρεί δεδομένο ότι δεν θα ελεγχθεί.  Δεν πρόκειται, ωστόσο, για κάποιο νέο, οριζόντιο σχέδιο μεσημεριανών αλκοτέστ, ούτε, όπως προκύπτει από το ρεπορτάζ των «Π», υπάρχει κεντρική εντολή του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη για συγκεκριμένες ώρες ελέγχων.

Διαβάστε: Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας: Πόσα ποτήρια μπορώ να πιώ πριν με "πιάσει" το αλκοτέστ - Τα όρια, τα πρόστιμα και η αφαίρεση διπλώματος

Αλκοτέστ: Η ουσία των ελέγχων

Το μοντέλο είναι πολύ πιο ευέλικτο: Κάθε υπηρεσία προσαρμόζει τη δράση της στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της περιοχής ευθύνης της, αξιολογώντας την κίνηση, τις ώρες αιχμής, τα αποτελέσματα προηγούμενων ελέγχων και τα τροχαία συμβάντα.

Όπως περιγράψαμε νωρίτερα, το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της φιλοσοφίας καταγράφηκε πριν από λίγες ημέρες στην Κερατέα. Οι απροειδοποίητοι έλεγχοι αλκοολομέτρησης που πραγματοποιήθηκαν μέσα στην ημέρα προκάλεσαν ακόμα και διαμαρτυρίες κατοίκων, οι οποίοι προφανώς δεν είχαν συνηθίσει να συναντούν μπλόκο της Τροχαίας τέτοιες ώρες. Για τους αξιωματικούς, όμως, ακριβώς εκεί βρίσκεται η ουσία.

Όπως εξηγούν, δεν υπάρχει κανένας επιχειρησιακός λόγος οι έλεγχοι να ακολουθούν παντού το μοντέλο... παραλιακής. Κάθε περιοχή έχει διαφορετικές συνήθειες και διαφορετικές ώρες αιχμής. «Δεν υφίσταται λόγος για εντατικοποίηση των ελέγχων σε ρυθμούς... παραλιακής, ιδίως όταν σε κάποιες περιοχές η αιχμή της κίνησης είναι, λόγου χάριν, τα μεσημέρια των Κυριακών, ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες», σημειώνουν αξιωματούχοι της Τροχαίας.

Με απλά λόγια, εάν σε μια περιοχή η αυξημένη έξοδος για φαγητό και κατανάλωση αλκοόλ καταγράφεται Κυριακή μεσημέρι, τότε εκεί πρέπει να βρίσκεται και η Τροχαία. Σε μια άλλη περιοχή το επιχειρησιακό ενδιαφέρον μπορεί να μεταφέρεται τα ξημερώματα και αλλού, νωρίς το βράδυ.

Η διασκέδαση άλλαξε ώρα

Υπάρχει, όμως, και μια παράπλευρη εξέλιξη, που έχει ήδη γίνει αντιληπτή από τις Αρχές: η μαζική εφαρμογή αλκοτέστ τα βράδια της Παρασκευής, του Σαββάτου και της Κυριακής φαίνεται ότι έχει αρχίσει να επηρεάζει ακόμα και τις συνήθειες της νυχτερινής διασκέδασης.

Στελέχη που παρακολουθούν την εφαρμογή των μέτρων έχουν παρατηρήσει διαφοροποιήσεις στα προγράμματα καταστημάτων διασκέδασης, με απογευματινές παραστάσεις και προγράμματα να κάνουν την εμφάνισή τους. Μια εξέλιξη που εκτιμάται ότι συνδέεται, μεταξύ άλλων, και με την προσπάθεια των επιχειρήσεων να προσφέρουν στους πελάτες μια εναλλακτική έξοδο, μακριά από τις ώρες με τις οποίες έχουν ταυτιστεί στη συνείδηση των οδηγών τα μεγάλα νυχτερινά μπλόκα. Αυτή την «ασφάλεια της προβλεψιμότητας» θέλει να σπάσει η Τροχαία.

Δεν πρέπει να γνωρίζει

Αντίστοιχη είναι η εικόνα και για τους επαγγελματίες οδηγούς. Πηγές με γνώση του επιχειρησιακού σχεδιασμού αποσαφηνίζουν στα «Π» ότι δεν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη ώρα κατά την οποία θα ελέγχονται οδηγοί ταξί και λεωφορείων, ούτε ένα αυτοτελές σχέδιο που τους τοποθετεί συλλήβδην στο «στόχαστρο» των μεσημεριανών ελέγχων. Πρόκειται, άλλωστε, για διαφορετική κατηγορία οδηγών, λόγω της φύσης της εργασίας τους και της ευθύνης μεταφοράς επιβατών. Αλκοτέστ πραγματοποιούνται δεδομένα στις αρχές βαρδιών, αλλά και -κυρίως- απροειδοποίητα κατά τη διάρκεια της ημέρας. Η λογική παραμένει ίδια: Ο οδηγός δεν πρέπει να γνωρίζει πού και πότε θα συναντήσει τον έλεγχο.

Η νέα οδηγική συνήθεια

Πίσω από τη μεταβολή των ωρών βρίσκεται η «καρδιά» της φιλοσοφίας των ελέγχων. Τα αποτελέσματα δεν αξιολογούνται μόνο ποσοτικά, με βάση δηλαδή πόσα αλκοτέστ πραγματοποιήθηκαν και πόσες παραβάσεις βεβαιώθηκαν. Συνεκτιμώνται τα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής, τα τροχαία συμβάντα, οι ώρες κατά τις οποίες καταγράφονται παραβάσεις και η συμπεριφορά των οδηγών. Έτσι, οι δράσεις μετακινούνται και προσαρμόζονται.

Ένα μπλόκο μπορεί να εμφανιστεί το βράδυ σε έναν κεντρικό άξονα της Αθήνας και την επόμενη ημέρα, μεσημέρι, σε μια περιοχή όπου η έξοδος για φαγητό δημιουργεί διαφορετικές συνθήκες. Μια μεγάλη γιορτή σε μια συγκεκριμένη περιοχή ή ένα πανηγύρι -τα οποία είναι πολλά τους καλοκαιρινούς μήνες- δημιουργούν διαφορετικές παραμέτρους.

Ο μακροπρόθεσμος στόχος, σύμφωνα με τους αξιωματικούς, δεν είναι να «συλληφθεί» ο οδηγός που ήπιε, αλλά να φτάσει στο σημείο να μην πίνει εξαρχής όταν γνωρίζει ότι πρόκειται να οδηγήσει. «Η επιτυχία στην εφαρμογή των μέτρων εξαρτάται από την απουσία της προβλεψιμότητας. Μόνον έτσι μπορεί να επιτευχθεί μελλοντικά η αυθόρμητη απόρριψη της συνήθειας κατανάλωσης αλκοόλ από τους οδηγούς. Να γίνουν οι καλές πρακτικές σιγά-σιγά η νέα συνήθεια», λέει στα «Π» υψηλόβαθμος αξιωματούχος της Τροχαίας.

Και ίσως αυτή η φράση περιγράφει καλύτερα από οτιδήποτε άλλο τον σχεδιασμό: το αλκοτέστ να πάψει να είναι κάτι που ο οδηγός προσπαθεί να προβλέψει και να αποφύγει και να γίνει ένας έλεγχος που θεωρεί πιθανό ότι μπορεί να συναντήσει οπουδήποτε και οποτεδήποτε.

Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά