Ραγδαίες είναι οι εξελίξεις στην υπόθεση θανάτου του Γιώργου Μαζωνάκη, καθώς, μετά την προφυλάκιση των δύο γιατρών, στο μικροσκόπιο μπαίνει πλέον και ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών, με την εισαγγελική έρευνα να στρέφεται στους ελέγχους που είχαν πραγματοποιηθεί στο ιατρείο της οδού Καρνεάδου στο Κολωνάκι. Ο εισαγγελέας διέταξε κατεπείγουσα προκαταρκτική έρευνα προκειμένου να διερευνηθούν ενδεχόμενες ευθύνες και να διαπιστωθεί σε ποιες ενέργειες είχαν προχωρήσει ο ΙΣΑ και οι υπόλοιποι αρμόδιοι φορείς για τον έλεγχο του συγκεκριμένου ιατρείου.

Διαβάστε: Υπόθεση Μαζωνάκη: Το ΕΚΑΒ απαντά στους γιατρούς που του ρίχνουν την ευθύνη - "Αμετανόητοι και ανίκανοι να τον βοηθήσουν" (Βίντεο)

Από την πλευρά του ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών δηλώνει ότι θα παράσχει «κάθε δυνατή συνδρομή στις δικαστικές Αρχές για την ανάδειξη της αλήθειας». Την ίδια ώρα, διαψεύδει κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς των δύο γιατρών ότι είχε χορηγήσει άδεια για την εγκατάσταση μηχανημάτων πλασμαφαίρεσης, προαναγγέλλοντας ακόμη και την κίνηση νομικών διαδικασιών.

Η υπόθεση Μαζωνάκη, ωστόσο, έχει ανοίξει πλέον μια πολύ ευρύτερη συζήτηση: ποιος και με ποιον τρόπο ελέγχει δομές και επαγγελματίες που διαφημίζουν υπηρεσίες ή θεραπευτικές και διαγνωστικές πρακτικές αμφισβητούμενης ή ανεπαρκώς τεκμηριωμένης αποτελεσματικότητας;

Σε αυτό ακριβώς το πεδίο παρεμβαίνει ο ψυχίατρος-ψυχοθεραπευτής Δημήτρης Παπαδημητριάδης, MD, MSc, ο οποίος διαβίβασε στο Υπουργείο Υγείας και στον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών ψηφιακό κατάλογο 153 εγγραφών, ζητώντας διερευνητικό έλεγχο για λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας.


Γιώργος Μαζωνάκης: Τι ακριβώς είναι οι 153 εγγραφές

Ο αριθμός 153 δεν αφορά 153 γιατρούς ούτε 153 διαφορετικές θεραπείες. Πρόκειται για εγγραφές δομών, κέντρων, επαγγελματικών γραφείων και ιατρείων στην Αθήνα και την ευρύτερη Αττική, τα οποία, σύμφωνα με τις δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες που συγκέντρωσε ο κ. Παπαδημητριάδης και η ομάδα του, διαφημίζουν ή παρέχουν υπηρεσίες που ενδέχεται να εμπίπτουν στο πεδίο της συμπληρωματικής, εναλλακτικής, «ολιστικής», functional, detox και anti-aging ιατρικής ή ευεξίας.

Στον ίδιο κατάλογο καταγράφηκαν και περιπτώσεις στις οποίες διαφημίζονται διαγνωστικές ή θεραπευτικές πρακτικές των οποίων η αποτελεσματικότητα, η εγκυρότητα, η ένδειξη ή το ρυθμιστικό καθεστώς, κατά τον ίδιο, ενδέχεται να χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης.

Ο κ. Παπαδημητριάδης είναι σαφής ως προς μια κρίσιμη παράμετρο: η παρουσία μιας δομής στον κατάλογο δεν αποτελεί καταγγελία παρανομίας, εξαπάτησης ή αντιδεοντολογικής συμπεριφοράς και δεν προδικάζει το αποτέλεσμα οποιουδήποτε ελέγχου. «Δεν επιδιώκω να προσάψω οπωσδήποτε κατηγορίες πάνω σε επαγγελματίες και επιχειρήσεις», εξηγεί στο parapolitika.gr.

Όπως λέει, όμως, από την έρευνα που πραγματοποίησε με τους συνεργάτες του, προέκυψαν εγγραφές που θεωρεί «πολύ γκρίζες ή ύποπτες» και οι οποίες, ακριβώς γι' αυτό, πρέπει να διερευνηθούν από τα αρμόδια θεσμικά όργανα.

Η χαρτογράφηση, μάλιστα, συνεχίζεται,  με τον κ. Παπαδημητριάδη να αποκαλύπτει στο parapolitika.gr ότι από τη στιγμή που διαβιβάστηκε ο κατάλογος, ο αριθμός των εγγραφών έχει ήδη αυξηθεί, ενώ εκτιμά ότι η πραγματική έκταση του φαινομένου είναι μεγαλύτερη. 

Πώς δημιούργησε τη λίστα ο κ. Παπαδημητριάδης

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τρόπος με τον οποίο δημιουργήθηκε ο κατάλογος. Δεν χρησιμοποιήθηκαν καταγγελίες ασθενών, απόρρητες πληροφορίες ή μη δημόσια προσωπικά δεδομένα. Η έρευνα βασίστηκε αποκλειστικά σε ανοιχτές και δημόσια προσβάσιμες διαδικτυακές πηγές.

Η ομάδα αναζήτησε στοιχεία σε επίσημες ιστοσελίδες παρόχων και θεραπευτικών κέντρων, επαγγελματικούς και ιατρικούς καταλόγους, πλατφόρμες κρατήσεων και επαγγελματικών υπηρεσιών, ιστοσελίδες παρόχων ιατροτεχνολογικών ή εναλλακτικών συστημάτων, δημόσιους τιμοκαταλόγους και άλλες διαδικτυακές καταχωρίσεις.

Για κάθε περίπτωση επιχειρήθηκε να επιβεβαιωθούν η επωνυμία του φορέα ή του επαγγελματία, η περιοχή δραστηριοποίησης, η συγκεκριμένη υπηρεσία που διαφημίζεται και η δημόσια πηγή από την οποία προκύπτει. Παράλληλα εξετάστηκε εάν υπήρχε ρητή ή έμμεση σύνδεση με γιατρό ή ιατρική δομή και, όπου ήταν δυνατό, καταγράφηκε ακόμη και το δημοσιευμένο ή ενδεικτικό κόστος της υπηρεσίας.

Κι ακριβώς το γεγονός ότι όλα αυτά μπορούσαν να εντοπιστούν μέσα από δημόσιες πηγές οδηγεί τον κ. Παπαδημητριάδη σε μία από τις πιο αιχμηρές παρατηρήσεις του για τους ελεγκτικούς μηχανισμούς: «Το θέμα είναι γιατί οι αρμόδιες Αρχές δεν σκέφτηκαν να κάνουν κάτι τέτοιο».


Το ζήτημα της ευθύνης του ΙΣΑ και των ελέγχων

Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα μετά την εισαγγελική έρευνα για την υπόθεση Μαζωνάκη και το ερώτημα για το ποιες ενέργειες είχαν γίνει από τον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών και τους υπόλοιπους αρμόδιους φορείς.

Ο κ. Παπαδημητριάδης εστιάζει κυρίως στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το σύστημα εποπτείας και στην εξάρτησή του από τις καταγγελίες. Όπως αναφέρει, οι αρμόδιοι φορείς επικαλούνται τον τεράστιο αριθμό των δυνητικά ελεγχόμενων γιατρών και δομών. Ο ίδιος, άλλωστε, στην επιστολή που συνόδευε τον κατάλογο αναγνώριζε εξαρχής τον φόρτο, σημειώνοντας ότι, σύμφωνα με δημόσια δήλωση του ΙΣΑ, μόνο τα ιατρεία ανέρχονται περίπου σε 15.000.

Αυτό, όμως, κατά τον ίδιο, δεν μπορεί να σημαίνει ότι η προστασία του πολίτη θα εξαρτάται από το εάν ο ίδιος θα προχωρήσει σε καταγγελία. Ο κ. Παπαδημητριάδης επισημαίνει ότι ένας άνθρωπος που ήδη αντιμετωπίζει ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας μπορεί να μην έχει ούτε τη δύναμη ούτε τις αντικειμενικές δυνατότητες να κινηθεί καταγγελτικά, να αναζητήσει δικηγόρο ή να εμπλακεί σε μια αντιδικία.

«Δεν μπορεί να βασίζεται το κράτος και να βασίζει τη θεσμική του υποχρέωση προστασίας της Δημόσιας Υγείας και του πολίτη στο ενδεχόμενο της ατομικής ευθύνης και καταγγελίας», τονίζει.

Το ερώτημα που θέτει, επομένως, αφορά την προληπτική εποπτεία: κατά πόσο δηλαδή οι αρμόδιοι φορείς μπορούν να εντοπίζουν και να ελέγχουν αυτεπαγγέλτως περιπτώσεις που χρήζουν διερεύνησης, πριν υπάρξει καταγγελία ή πριν μια υπόθεση αποκτήσει σοβαρότερες διαστάσεις.


Από βιοσυντονισμό και ιριδολογία μέχρι NAD+ και detox

Ο κατάλογος αποτυπώνει ένα εξαιρετικά ευρύ φάσμα πρακτικών. Μεταξύ των κατηγοριών που καταγράφηκαν βρίσκονται η ομοιοπαθητική, ο βιοσυντονισμός και συναφή συστήματα, «ενεργειακές» ή ηλεκτροδιαγνωστικές μέθοδοι, τεστ τροφικής δυσανεξίας, Oligoscan και έλεγχοι μετάλλων ή ιχνοστοιχείων, ιριδολογία και live blood/dark-field analysis.

Περιλαμβάνονται επίσης θεραπείες Rife και Lakhovsky και άλλες λεγόμενες θεραπείες «συχνοτήτων», colon hydrotherapy και πρακτικές «detox», ionic foot detox, ενδοφλέβιες βιταμίνες, NAD+ και συναφή wellness infusions.

Στη χαρτογράφηση περιλαμβάνονται ακόμη οζονοθεραπεία, EDTA chelation, υπερβαρικό οξυγόνο όταν διαφημίζεται για μη καθιερωμένες ενδείξεις, εφαρμογές regenerative medicine, εξωσώματα και παρεμβάσεις με βλαστοκύτταρα, καθώς και INUSpheresis ή αφαίρεση πλάσματος όταν προβάλλεται για «detox» ή ευρείες προληπτικές εφαρμογές. Στον ίδιο κατάλογο καταγράφονται επίσης bioidentical hormones, hormone optimization, peptides και ορισμένες εφαρμογές functional και anti-aging medicine.

Δεν είναι κάθε ιατρική πράξη "ατεκμηρίωτη"

Ο κ. Παπαδημητριάδης κάνει, ωστόσο, μια σημαντική διάκριση. Η παρουσία μιας τεχνικής στον κατάλογο δεν σημαίνει ότι η ίδια η τεχνική είναι σε κάθε περίπτωση ατεκμηρίωτη ή ότι δεν διαθέτει νόμιμη και επιστημονικά αναγνωρισμένη ιατρική χρήση. Σε αρκετές περιπτώσεις, όπως αναφέρει στην επιστολή του, πρόκειται για πραγματικές ιατρικές πράξεις ή τεχνολογίες που έχουν καθιερωμένες χρήσεις σε συγκεκριμένα κλινικά πλαίσια.

Το ζήτημα προκύπτει όταν οι ίδιες τεχνικές διαφημίζονται για πολύ ευρύτερες ενδείξεις, όπως «αποτοξίνωση», αντιγήρανση, γενική ευεξία ή πρόληψη. Γι' αυτό και η χαρτογράφηση δεν έγινε μόνο με βάση το όνομα μιας τεχνικής, αλλά κυρίως με βάση τον συγκεκριμένο ισχυρισμό με τον οποίο αυτή διαφημίζεται στον πολίτη.


Τι ζητεί να ελεγχθεί

Με τη διαβίβαση του καταλόγου, ο κ. Παπαδημητριάδης ζητεί από τους αρμόδιους φορείς να εξετάσουν κάθε περίπτωση ξεχωριστά. Μεταξύ των ερωτημάτων που θέτει είναι εάν οι υπηρεσίες παρέχονται από πρόσωπα με την απαιτούμενη επαγγελματική ιδιότητα και άδεια, εάν οι πράξεις πραγματοποιούνται σε νομίμως αδειοδοτημένους χώρους και υπό τις προβλεπόμενες συνθήκες και εάν συγκεκριμένες επεμβατικές πράξεις επιτρέπεται να πραγματοποιούνται στο πλαίσιο λειτουργίας ενός ιδιωτικού ιατρείου ή άλλης μονάδας.

Ζητεί ακόμη να διερευνηθεί εάν ιατροτεχνολογικά προϊόντα και διαγνωστικές συσκευές χρησιμοποιούνται για ενδείξεις συμβατές με την προβλεπόμενη χρήση τους, αλλά και εάν προβάλλονται ισχυρισμοί περί διάγνωσης, θεραπείας, πρόληψης ή «αποτοξίνωσης» που μπορεί να δημιουργούν εσφαλμένες εντυπώσεις στους πολίτες.

Στο ίδιο πλαίσιο θέτει ζητήματα ιατρικής δεοντολογίας στη διαφήμιση και επαρκούς ενημέρωσης των ασθενών για την επιστημονική τεκμηρίωση, τους πιθανούς κινδύνους και τις διαθέσιμες καθιερωμένες θεραπευτικές επιλογές.

Ιδιαίτερη προσοχή, κατά τον ίδιο, απαιτούν οι περιπτώσεις στις οποίες μη επικυρωμένοι διαγνωστικοί ισχυρισμοί συνδυάζονται με θεραπευτικές παρεμβάσεις, καθώς και όταν πραγματοποιούνται ενδοφλέβιες, αιματολογικές, κυτταρικές ή άλλες επεμβατικές πράξεις για ευρείες ή μη σαφώς καθιερωμένες ενδείξεις.


Ο κίνδυνος που δεν φαίνεται αμέσως, το "κόστος ευκαιρίας"

Υπάρχει όμως και μια άλλη διάσταση, στην οποία ο κ. Παπαδημητριάδης δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα. Δεν είναι μόνο ο άμεσος κίνδυνος μιας επεμβατικής πράξης. Είναι και αυτό που περιγράφει ως «κόστος ευκαιρίας» για τον ασθενή. Μια πρακτική χωρίς επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση μπορεί, όπως εξηγεί, να οδηγήσει έναν ασθενή στο να καθυστερήσει την πρόσβασή του σε μια καθιερωμένη και αποτελεσματική θεραπεία.

Κι αυτή η καθυστέρηση μπορεί να έχει πραγματικές συνέπειες για την εξέλιξη της υγείας του. Με άλλα λόγια, ο κίνδυνος δεν βρίσκεται μόνο στο «τι μπορεί να πάθει κάποιος» από μια συγκεκριμένη πράξη, αλλά και στο τι μπορεί να χάσει περιμένοντας από αυτή να λειτουργήσει.

Πόσες περιπτώσεις "δεν μάθαμε ποτέ";

Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι πόσες περιπτώσεις μπορεί να μην έγιναν ποτέ γνωστές. Πόσοι άνθρωποι ενδεχομένως στράφηκαν σε μια πρακτική χωρίς επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση, καθυστέρησαν μια αναγκαία θεραπεία ή είδαν την κατάσταση της υγείας τους να επιδεινώνεται χωρίς να καταγγείλουν ποτέ όσα συνέβησαν; Αυτό είναι και το βασικό επιχείρημα πίσω από την πρωτοβουλία Παπαδημητριάδη: ο έλεγχος δεν μπορεί να αρχίζει μόνο όταν υπάρξει καταγγελία.

Ο κατάλογος, όπως ο ίδιος ξεκαθαρίζει, δεν αποτελεί «μαύρη λίστα» ούτε τελεσίδικη αξιολόγηση των 153 και πλέον εγγραφών. Αποτελεί μια πρώτη χαρτογράφηση δημόσια διαθέσιμων πληροφοριών που παραδόθηκε στους θεσμικά αρμόδιους, ώστε εκείνοι να αποφασίσουν ποιες περιπτώσεις χρειάζονται έλεγχο.

Με την εισαγγελική έρευνα για την υπόθεση Μαζωνάκη να στρέφει πλέον το ενδιαφέρον και στον τρόπο με τον οποίο ασκείται η εποπτεία, το ερώτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα: μπορεί το σύστημα να εντοπίζει εγκαίρως μια προβληματική πρακτική ή περιμένει πρώτα έναν ασθενή να τη φέρει στην επιφάνεια;