Πέθανε το πρωί της Παρασκευής (18/09) σε ηλικία 103 ετών η πρώην σύζυγος του Ανδρέα Παπανδρέου και μητέρα του Γιώργου και Νίκου Παπανδρέου, Μαργαρίτα Τσαντ-Παπανδρέου. Η Μαργαρίτα Παπανδρέου γεννήθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 1923, η οποία σε λίγες μέρες θα έκλεινε τα 103 έτη ζωής. Η Μαργαρίτα Παπανδρέου δεν υπήρξε μόνο ηλικιακά η «γυναίκα του αιώνα», αλλά μια εμβληματική προσωπικότητα, που καθόρισε την πολιτική μοίρα του «οίκου» των Παπανδρέου από τις αρχές της δεκαετίας του 1950, ενθαρρύνοντας τον σύζυγό της, Ανδρέα, να παραμείνει στην Ελλάδα και να ακολουθήσει το «πεπρωμένο» του έως τη δεκαετία του 2000, όταν έδινε μάχη για να δει τον γιο της, Γιώργο, πρωθυπουργό της χώρας.
Υπήρξε πρωταγωνίστρια σε πολλές έως τώρα «άγνωστες πτυχές» της περίφημης «Αλλαγής» στις αρχές του 1980, επιβεβαιώνοντας το ρητό ότι πίσω από έναν πετυχημένο άνδρα βρίσκεται μια ισχυρή γυναίκα. Η επιδραστικότητα της Μαργαρίτας Παπανδρέου αποτυπώθηκε στις κυβερνητικές πρωτοβουλίες του ΠΑΣΟΚ τη δεκαετία του 1980 για την ισότητα των δύο φύλων και τη χειραφέτηση της γυναίκας. Οι ριζικές μεταρρυθμίσεις στο Οικογενειακό Δίκαιο ήταν αποτέλεσμα της δικής της δράσης. Η ίδια, ως πρόεδρος της Ένωσης Γυναικών Ελλάδος, προώθησε μια πρωτοποριακή ατζέντα για τα δικαιώματα του έως τότε καταπιεσμένου «ασθενούς» φύλου.
Πέθανε σε ηλικία 103 ετών η Μαργαρίτα Παπανδρέου
Από το δικαίωμα στην εργασία έως την υπεράσπιση της «αυτοδιάθεσης» του σώματος και της ζωής, μέσα από την άμβλωση και το διαζύγιο, αντίστοιχα. Η αλήθεια, βέβαια, είναι πως, ενώ η ίδια αφιέρωσε τη ζωή της στην «ανεξαρτησία» των γυναικών, όταν ήρθε η ώρα να πάρει διαζύγιο από τον Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος τη διαβεβαίωνε πως δεν θα παντρευτεί την ερωμένη του, Δήμητρα Λιάνη, παραδέχτηκε πως είναι όμηρος του «ανδρός της». Η ίδια στο βιβλίο της «Έρωτας και εξουσία» αφηγήθηκε με παραστατικό τρόπο την επίμαχη συνάντησή τους: Μαργαρίτα: «Ας πάμε στο κυρίως θέμα. Δεν είμαι μια “ανεξάρτητη” γυναίκα, όπως με περιέγραψες. Η ανεξαρτησία απαιτεί χρήματα. Θα χρειαστώ τη βοήθειά σου και μια δέσμευση πως θα στηρίξεις τα παιδιά, που δεν έχουν ακόμη δικό τους εισόδημα».
Ανδρέας: «Πιστεύεις ότι δεν θα το έκανα;».
Μαργαρίτα: «Όχι. Απλώς προσπαθώ να είμαι ξεκάθαρη με τους όρους. Μιλάω ως γυναίκα που πρέπει να εξασφαλίσει το μέλλον της... Έκανα τη χαζομάρα που λέω σε όλες τις γυναίκες να μην κάνουν. Δεν προσπάθησα ποτέ να είμαι οικονομικά ανεξάρτητη. Δεν έχω ασφάλεια υγείας. Δεν έχω δουλειά. Δεν έχω σύνταξη. Αν σου συμβεί κάτι, αυτή θα πάρει τη σύνταξή σου».
Ποια ήταν η Μαργαρίτα Παπανδρέου
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου ήταν Αμερικανίδα και Ελληνίδα ακτιβίστρια και συγγραφέας. Ήταν η δεύτερη σύζυγος του τέως πρωθυπουργού της Ελλάδας Ανδρέα Παπανδρέου από το 1951 έως το 1989. Ανάμεσα στα παιδιά της είναι ο τέως πρωθυπουργός της Ελλάδας Γιώργος Α. Παπανδρέου και ο ευρωβουλευτής Νίκος Παπανδρέου.
Είχε να επιδείξει σημαντικό έργο σε ό,τι αφορά στον αγώνα για τα δικαιώματα των γυναικών, καθώς πρωταγωνίστησε στην προώθηση, επεξεργασία και ψήφιση νόμων που βελτίωσαν πολύ τη νομική και κοινωνική θέση των Ελληνίδων, όπως η κατάργηση του θεσμού της προίκας (1982), η νομιμοποίηση των εκτρώσεων (1986), η θέσπιση του πολιτικού γάμου (1982), η νομιμοποίηση διαζυγίων με αμοιβαία συναίνεση, η δυνατότητα διατήρησης του επωνύμου των γυναικών μετά τον γάμο τους και η απόκτηση ίσων δικαιωμάτων με τον σύζυγο στην κηδεμονία των παιδιών τους.
Γεννήθηκε στο Όουκ Παρκ του Ιλινόι των ΗΠΑ, στις 30 Σεπτεμβρίου 1923, η μεγαλύτερη από πέντε αδελφές. Αρχικά σπούδασε δημοσιογραφία και κατόπιν έκανε το μεταπτυχιακό της στη Δημόσια Υγεία στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα, όπου και γνώρισε τον μετέπειτα σύζυγό της, Ανδρέα Παπανδρέου, το 1947. Έζησαν αρχικά στη Μινεσότα και αργότερα στην Καλιφόρνια, όπου ο Ανδρέας Παπανδρέου ήταν πρόεδρος του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ και στενός φίλος του μετέπειτα κυβερνήτη της Καλιφόρνια, Πατ Μπράουν. Παντρεύτηκαν με πολιτικό γάμο στις 30 Αυγούστου 1951 στο Ρίνο. Το 1959-1960 η Μαργαρίτα Παπανδρέου συνόδευσε τον άνδρα της στην επίσκεψή του στη Γιουγκοσλαβία. Ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε πάρει χορηγίες από τα αμερικανικά ιδρύματα Γκούγκενχαϊμ και Φουλμπράιτ για να μελετήσει το οικονομικό σύστημα της χώρας. Στη Γιουγκοσλαβία το ζεύγος φιλοξενήθηκε από τον ηγέτη της χώρας, στρατάρχη Γιόσιπ Μπροζ Τίτο, με τον οποίο συνδέθηκαν φιλικά.
Με τον Ανδρέα Παπανδρέου απέκτησαν τέσσερα παιδιά, τον Γιώργο, τη Σοφία, τον Νίκο και τον Αντρίκο Παπανδρέου.
Μετά τη μόνιμη εγκατάστασή τους στην Ελλάδα το 1961, η σχέση τους πέρασε κρίση, καθώς ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε ερωτική σχέση με την Έπη Σκιαδαρέση, τη νεαρή σύζυγο του γνωστού μηχανικού και εργολάβου Γιώργου Σκιαδαρέση, που ήταν παλιός συμμαθητής του στο Κολλέγιο Αθηνών. Το θέμα πήρε και μεγάλες πολιτικές διαστάσεις όταν το 1964 η κυβέρνηση της Ένωσης Κέντρου ανέθεσε το καινούργιο σχέδιο πόλεως της Πάτρας στον Γιώργο Σκιαδαρέση. Παρ' όλα αυτά, μετά την επιβολή της χούντας των συνταγματαρχών, η Μαργαρίτα Παπανδρέου κινητοποιήθηκε αποτελεσματικά για να μπορέσει να εξασφαλίσει την απελευθέρωση του συζύγου της τον Δεκέμβριο του 1967, με τον οποίο στη συνέχεια εγκαταστάθηκαν αρχικά στη Στοκχόλμη της Σουηδίας και μετέπειτα στο Τορόντο του Καναδά.
Στη Στοκχόλμη ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε ερωτική σχέση με τη Σουηδέζα ηθοποιό και τηλεπαρουσιάστρια Ράνια Νάιμπλομ, με την οποία μάλιστα απέκτησε και μία κόρη εκτός γάμου, αλλά συνέχισε να είναι επίσημα παντρεμένος με τη Μαργαρίτα.
Μεταπολιτευτικά, η σχέση του ζεύγους συνέχισε να αντιμετωπίζει προβλήματα, καθώς ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε αρχικά ερωμένη την ανιψιά του Αριστοτέλη Ωνάση, Μαριλένα Πατρονικόλα, και στη συνέχεια την αεροσυνοδό του πρωθυπουργικού αεροσκάφους Δήμητρα Λιάνη.
Τελικά η Μαργαρίτα Παπανδρέου συμφώνησε να δώσει διαζύγιο ώστε να παντρευτεί ο Ανδρέας Παπανδρέου τη Δήμητρα Λιάνη.
Ίδρυσε και διετέλεσε για οκτώ χρόνια πρόεδρος της Ένωσης Γυναικών Ελλάδος (Ε.Γ.Ε.). Έλαβε ενεργό μέρος σε γυναικεία θέματα και θέματα ειρήνης. Είναι επίσης συγγραφέας πολλών άρθρων και βιβλίων.
En
