Η κλιµακούµενη κρίση στη Μέση Ανατολή λειτουργεί ως καταλύτης για ένα νέο κύµα ακρίβειας που πλήττει καύσιµα, ενεργειακά προϊόντα και βασικά αγαθά, µεταφέροντας ισχυρές πιέσεις στην ελληνική οικονοµία. Μέσα σε αυτό το ρευστό σκηνικό, η κυβέρνηση προετοιµάζει ένα δεύτερο πακέτο µέτρων για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων, επιχειρώντας ταυτόχρονα να διασφαλίσει δηµοσιονοµική ισορροπία και να διεκδικήσει ευρωπαϊκές λύσεις µέσω ειδικών ρητρών ευελιξίας. Την ίδια στιγµή, οι αναταράξεις στις διεθνείς αγορές πυροδοτούν αλυσιδωτές επιπτώσεις στην εγχώρια οικονοµία, οδηγώντας σε αναθεώρηση των εκτιµήσεων για τις προοπτικές ανάπτυξης και τα δηµόσια οικονοµικά, αλλά και σε επανασχεδιασµό των κινήσεων που συνδέονται µε το «πακέτο» της ∆ΕΘ. Ωστόσο, προτεραιότητα αυτή τη στιγµή έχει η αναχαίτιση της ενεργειακής κρίσης και η προστασία των καταναλωτών. Η νέα ανάφλεξη της ακρίβειας, που διαβρώνει τα εισοδήµατα των νοικοκυριών και αυξάνει δραστικά το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων, αναγκάζει το οικονοµικό επιτελείο της κυβέρνησης, υπό τον Κυριάκο Πιερρακάκη, να κινηθεί ταχύτερα και πιο αποφασιστικά. Οι σχετικές ανακοινώσεις αναµένεται να γίνουν από τον πρωθυπουργό στο τέλος του µήνα ή στις αρχές Απριλίου, αλλά σε κάθε περίπτωση πριν από το Πάσχα, σε µια προσπάθεια να σταλεί µήνυµα σταθερότητας και ετοιµότητας.

Διαβάστε: Τέσσερις αλλαγές κλειδιά για τους ασφαλισμένους: "Γκάζι" στην έκδοση επικουρικών συντάξεων, οι οποίες πλέον θα εκδίδονται από το τελευταίο ταμείο ασφάλισης του εργαζομένου

Τι περιλαμβάνει το νέο πακέτο µέτρων στήριξης

Σύµφωνα µε πληροφορίες, το νέο πακέτο µέτρων θα είναι διευρυµένο και θα περιλαµβάνει πολλαπλές παρεµβάσεις που θα αφορούν τόσο τα νοικοκυριά όσο και τις επιχειρήσεις. Πέρα από τις επιδοτήσεις σε καύσιµα -µε το Fuel pass (αµόλυβδη βενζίνη, πετρέλαιο κίνησης), το ναυτιλιακό πετρέλαιο και το ηλεκτρικό ρεύµα (Power pass)- το πακέτο θα περιλαµβάνει και πρόσθετα εργαλεία για τη συγκράτηση των τιµών στην αγορά, µε έµφαση στα βασικά αγαθά, όπως το µοσχαρίσιο κρέας και τα οπωροκηπευτικά. Ειδική µέριµνα θα ληφθεί για τα λιπάσµατα, των οποίων οι τιµές βρίσκονται σε διαρκές ράλι, αυξάνοντας το κόστος παραγωγής και σε συνδυασµό µε τις ελλείψεις σε πρώτες ύλες δηµιουργούν εκρηκτικό µίγµα για τις τιµές των αγροτικών προϊόντων.

Το πλέον εµβληµατικό µέτρο που εξετάζεται πρώτη φορά είναι η µείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στην αµόλυβδη βενζίνη και στο πετρέλαιο κίνησης για συγκεκριµένο χρονικό διάστηµα, µε στόχο η λιανική τιµή να υποχωρήσει κάτω από τα 2 ευρώ το λίτρο. Ο ΕΦΚ στη βενζίνη φτάνει σήµερα τα 70 λεπτά ανά λίτρο, συν τον ΦΠΑ 24%, ενώ στο πετρέλαιο είναι ελαφρώς χαµηλότερος. Αυτό που συζητείται είναι «κούρεµα» κατά 20% στον ΕΦΚ, το οποίο θα µειώσει σηµαντικά τις κρατικές εισπράξεις, καθώς από τον ΕΦΚ στη βενζίνη εισρέουν στα κρατικά ταµεία 2,095 δισ. ευρώ και από το πετρέλαιο 1,5 δισ. ευρώ. Το µέτρο, αν τελικά εφαρµοστεί, θα δώσει άµεση ανάσα στους οδηγούς, κάνοντας την κίνηση στους δρόµους λιγότερο ακριβή. Εξετάζεται επίσης η επαναφορά της τηλεεργασίας για τους εργαζόµενους στο ∆ηµόσιο, µε στόχο τη µείωση των επιβαρύνσεων από το κόστος µετακίνησης. Επιπλέον, αρµόδιες πηγές αφήνουν ανοιχτό το σενάριο για έκτακτες επιχορηγήσεις και επιδοτήσεις για επιχειρήσεις που θα υποστούν ισχυρά πλήγµατα από την άνοδο του ενεργειακού κόστους, ιδίως σε κλάδους µε υψηλή ενεργειακή ένταση, όπως η βιοµηχανία τροφίµων, η χαλυβουργία και οι µεταφορές.

Στοχευµένα µέτρα ώστε να αποφευχθούν δηµοσιονοµικές αναταράξεις

Ωστόσο, στο υπουργείο Οικονοµικών ξεκαθαρίζουν ότι τα µέτρα θα είναι στοχευµένα και χωρίς υπερβολές, ώστε να αποφευχθούν δηµοσιονοµικές αναταράξεις που θα θέσουν σε κίνδυνο την εκτέλεση του φετινού Προϋπολογισµού, αλλά και του επόµενου. Είναι χαρακτηριστικό ότι µόνο η επαναφορά του Fuel pass για ένα τρίµηνο, µε εφαρµογή εισοδηµατικών και κοινωνικών κριτηρίων ώστε η στήριξη να κατευθυνθεί σε όσους έχουν µεγαλύτερη ανάγκη, θα κοστίσει στα κρατικά ταµεία περίπου 400 εκατ. ευρώ (200 εκατ. ευρώ για την αµόλυβδη βενζίνη και 200 εκατ. ευρώ για το πετρέλαιο κίνησης).

Οπως επισηµαίνουν αρµόδιες πηγές, «η κυβέρνηση βρίσκεται σε πλήρη ετοιµότητα και εγρήγορση και διατηρεί χρηµατοδοτικά αποθέµατα για κάθε ενδεχόµενο, χωρίς ωστόσο να προχωρήσει σε απερίσκεπτες δηµοσιονοµικές κινήσεις». Οι αποφάσεις για το πού, πόσα και πότε θα διατεθούν πόροι θα είναι µετρηµένες και αυστηρές, µε γνώµονα την προστασία των νοικοκυριών και τη διατήρηση της δηµοσιονοµικής σταθερότητας.

Αυτή τη στιγµή, στον «κουµπαρά» του οικονοµικού επιτελείου υπάρχουν περίπου 800 έως 900 εκατ. ευρώ, που διαφυλάσσονταν ως «κόρην οφθαλµού» για τις προγραµµατισµένες φορολογικές ελαφρύνσεις και παροχές του 2027, έτος εκλογών. Ωστόσο, οι τρέχουσες εξελίξεις επιβάλλουν άµεσες παρεµβάσεις για τη στήριξη της πραγµατικής οικονοµίας. Τα κονδύλια αυτά θα αντληθούν από αυτό το «µαξιλάρι», περιορίζοντας το εύρος των εξαγγελιών για το επόµενο έτος. Με άλλα λόγια, οι έκτακτες παρεµβάσεις για την ενεργειακή κρίση θα «κουρέψουν» το πακέτο της ∆ΕΘ, γεγονός που επιβάλλει προσεκτική και στοχευµένη διαχείριση.

Η «ταµειακή σανίδα σωτηρίας» µπορεί να έρθει από την Ε.Ε. µε παρεµβάσεις στην αγορά ενέργειας για το φρενάρισµα των τιµών και ενεργοποίηση πρόσθετων πόρων για την απόσβεση των ζηµιών στα εισοδήµατα και στην αγορά που δεν θα µετράνε στο δηµοσιονοµικό ισοζύγιο των χωρών. Σε κάθε περίπτωση, µε βάση τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού θα προχωρήσει σε εθνικές παρεµβάσεις µε µεγάλα ζητούµενα την αποτελεσµατικότητα των µέτρων και την επίπτωση στον Προϋπολογισµό.

Την ίδια ώρα, ο ορίζοντας σχετικά µε τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης παραµένει θολός. Οι προβλέψεις για τον ρυθµό ανάπτυξης της ελληνικής οικονοµίας και την πορεία του πληθωρισµού βρίσκονται υπό αναθεώρηση, καθώς ο πόλεµος στο Ιράν έχει εισέλθει στην τέταρτη εβδοµάδα χωρίς ορατή προοπτική αποκλιµάκωσης. Στο υπουργείο Οικονοµικών εµφανίζονται επιφυλακτικοί ως προς την επίτευξη του ρυθµού ανάπτυξης 2,4% φέτος, εκτίµηση που πλέον θεωρείται επισφαλής. Εάν η κρίση παραταθεί, το πραγµατικό ΑΕΠ θα επιβραδυνθεί, µε την ταχύτητα να πέφτει στο 1,9%, αποτέλεσµα των πρόσθετων πιέσεων που θα δεχθεί η συνολική οικονοµική δραστηριότητα λόγω και της αβεβαιότητας στις διεθνείς αγορές.

Οι επιπτώσεις της νέας ενεργειακής κρίσης

Η νέα ενεργειακή κρίση αναµένεται να επηρεάσει άµεσα τον πληθωρισµό, πυροδοτώντας ντόµινο ανατιµήσεων σε προϊόντα και υπηρεσίες. Οι τιµές σε πετρέλαιο και βενζίνη ήδη κινούνται ανοδικά, συµπαρασύροντας τα κόστη µετακίνησης, τα εισιτήρια και τα ναύλα. Οι λογαριασµοί ηλεκτρικού ρεύµατος και φυσικού αερίου θα αυξηθούν περαιτέρω, εντείνοντας την πίεση σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Υπό αυτές τις συνθήκες, η αρχική πρόβλεψη για αποκλιµάκωση του πληθωρισµού στο 2,2% φέτος, από 2,6% το 2025, καθίσταται εξαιρετικά αβέβαιη.

Παράλληλα, αυξάνονται οι πιέσεις στα δηµόσια οικονοµικά, καθώς τα µέτρα στήριξης για την αντιµετώπιση του αυξηµένου ενεργειακού κόστους θα επιβαρύνουν τον Προϋπολογισµό. Ο στόχος για πρωτογενές πλεόνασµα 2,8% του ΑΕΠ ενδέχεται να τεθεί σε κίνδυνο, ιδίως αν η κρίση παραταθεί και οι ανάγκες χρηµατοδότησης διευρυνθούν.

Σε αυτό το ρευστό περιβάλλον, οι επόµενες εβδοµάδες θα είναι καθοριστικές, τόσο για τις αποφάσεις σε εθνικό επίπεδο όσο και για τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, που ενδέχεται να καθορίσουν το εύρος και την αποτελεσµατικότητα της απάντησης στην ενεργειακή κρίση. Οι επιλογές της κυβέρνησης θα καθορίσουν σε µεγάλο βαθµό την πορεία της οικονοµίας και την κοινωνική σταθερότητα µέσα στο 2026.

Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά