Συνέδριο Powergame.gr & Economist: Στο επίκεντρο οι υποδομές και η ενέργεια της Κρήτης - Το μεγάλο στοίχημα

Πραγματοποιήθηκε χθες, Παρασκευή (29/5) το συνέδριο, που διοργάνωσαν το powergame.gr και ο Economist, με επίκεντρο την Κρήτη, η οποία εξελίσσεται σε μια από τις πλέον νευραλγικές περιοχές της χώρας, με ολοένα αυξανόμενη γεωπολιτική, ενεργειακή και οικονομική σημασία. Το συνέδριο είχε τίτλο: «Επενδύοντας στην Αλλαγή: Πώς μεταμορφώνεται η Κρήτη», η οποία βιώνει μια πολυδιάστατη μεταμόρφωση.

Συνέδριο Powergame-Economist: Στο επίκεντρο οι υποδομές και η ενέργεια της Κρήτης 

Αυτή η μεταμόρφωση εκτείνεται πολύ πέρα από τα όρια της τοπικής ανάπτυξης, αφού συνδέεται με κρίσιμες εθνικές και ευρωπαϊκές στρατηγικές επιλογές. Από τις μεταφορές και την ενέργεια μέχρι τον τουρισμό, το εμπόριο, τις επενδύσεις και την καινοτομία, η Κρήτη αποκτά σταδιακά χαρακτηριστικά περιφερειακού κόμβου, με επιρροή που σύμφωνα με ανθρώπους της αγοράς οι οποία μίλησαν στο συνέδριο υπερβαίνει τα ελληνικά σύνορα.

Πρόοκειται για μια ορατή αλλαγή. Ο Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης, το μεγαλύτερο οδικό έργο που υλοποιείται σήμερα στη χώρα, το νέο διεθνές αεροδρόμιο στο Καστέλι, που φιλοδοξεί να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες αεροπορικές πύλες, αλλά και η ηλεκτρική διασύνδεση του νησιού με το ηπειρωτικό σύστημα, συνθέτουν μια νέα πραγματικότητα. Τα μεγάλα έργα υποδομών «τρέχουν», ενώ η Κρήτη παύει να αποτελεί ενεργειακή «νησίδα» και μετατρέπεται σε κρίσιμο κρίκο του νέου ενεργειακού χάρτη της χώρας. Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, βρίσκεται ταυτόχρονα στον χάρτη των πράσινων επενδύσεων και στο «κυνήγι» αναζήτησης υδρογονανθράκων.

Η αναπτυξιακή δυναμική δεν περιορίζεται, ωστόσο, στις υποδομές και στην ενέργεια. Η Κρήτη καταγράφει μία από τις ισχυρότερες επιδόσεις στον ελληνικό τουρισμό, προσελκύοντας επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας και επιχειρώντας σταδιακά τη μετάβαση από το μοντέλο της μαζικής επισκεψιμότητας σε ένα μοντέλο ποιότητας, βιωσιμότητας και μεγαλύτερης σύνδεσης με την τοπική οικονομία. Ταυτόχρονα, η ύπαρξη εκατοντάδων εξωστρεφών επιχειρήσεων και η κινητοποίηση σημαντικών δημόσιων και ιδιωτικών κεφαλαίων δημιουργούν τις βάσεις για μια οικονομία πιο ανθεκτική και περισσότερο διαφοροποιημένη.

Σημαντικές παρεμβάσεις

Δεν είναι τυχαίο ότι στις παρεμβάσεις υπουργών, αυτοδιοικητικών, τραπεζικών στελεχών και επικεφαλής μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων κατέστη σαφές πως επιχειρεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς για το σύνολο της ελληνικής περιφέρειας τα επόμενα χρόνια. Ο Περιφερειάρχης της Κρήτης, Σταύρος Αρναουτάκης, ο οποίος πραγματοποίησε την εναρκτήρια ομιλία του συνεδρίου παρουσίασε το όραμα για την Κρήτη του 2030, χαρακτηρίζοντας το νησί «προμαχώνα της Ευρώπης στη Μεσόγειο». Αναφέρθηκε στην κινητοποίηση πόρων άνω του 1 δισ. ευρώ την τελευταία πενταετία, στα μεγάλα έργα υποδομών, στην ενίσχυση της εκπαίδευσης με τη δημιουργία 5.000 φοιτητικών κλινών και στη φιλοδοξία να μετατραπεί η Κρήτη σε διεθνή κόμβο μεταφορών, ενέργειας και καινοτομίας.

Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανέδειξε την Κρήτη ως χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο οι μεγάλες δημόσιες επενδύσεις συνδυάζονται με την προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για διατηρήσιμη ανάπτυξη και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.

Τα μεγάλα έργα υποδομών

Κεντρική θέση στις παρεμβάσεις είχε ο Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης (ΒΟΑΚ), τον οποίο ο Αναπληρωτής Υπουργός Μεταφορών, Κωνσταντίνος Κυρανάκης χαρακτήρισε ως την τελευταία μεγάλη εκκρεμότητα της χώρας σε επίπεδο σύγχρονων αυτοκινητοδρόμων. Όπως ανέφερε, εργοτάξια λειτουργούν πλέον και στα τρία τμήματα του έργου – Ηράκλειο – Χανιά, Χερσόνησος – Νεάπολη και Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος – με στόχο τη δημιουργία ενός ενιαίου αυτοκινητοδρόμου 225 χιλιομέτρων από την Κίσσαμο έως τον Άγιο Νικόλαο, ενώ παράλληλα προωθούνται οι μελέτες για την επέκτασή του μέχρι τη Σητεία. Παράλληλα, προχωρούν παρεμβάσεις οδικής ασφάλειας σε όλο το μήκος του άξονα, με ολοκληρωμένες εργασίες στα τμήματα Χανιά – Κολυμπάρι και ΧΥΤΑ Ηρακλείου – Λινοπεράματα και νέα έργα να δρομολογούνται εντός του καλοκαιριού στα υπόλοιπα τμήματα.

Η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο, τόσο στην κατασκευή του νέου διεθνούς αεροδρομίου στο Καστέλι, μέσω της κοινοπραξίας με τον ινδικό όμιλο GMR, όσο και στον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ), το μεγαλύτερο έργο υποδομής που βρίσκεται σήμερα σε εξέλιξη στο νησί. Παράλληλα, ο Όμιλος AKTOR διατηρεί ισχυρή παρουσία στο νέο αναπτυξιακό κύμα της Κρήτης, συμμετέχοντας τόσο στην υλοποίηση τμημάτων του ΒΟΑΚ όσο και στην κατασκευή των νέων φοιτητικών εστιών, έργα που ενισχύουν τις μεταφορικές και εκπαιδευτικές υποδομές του νησιού.

Όπως σημείωσε, ο πρόεδρος και CEO του Ομίλου ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, Γιώργος Περιστέρης, η Ελλάδα βρίσκεται σε μια εντελώς διαφορετική συγκυρία σε σχέση με το παρελθόν. Η πολιτική σταθερότητα, η βελτίωση της οικονομίας, η ύπαρξη ισχυρών τραπεζών και η διαθεσιμότητα σημαντικών ιδιωτικών κεφαλαίων δημιουργούν τις προϋποθέσεις για να προχωρήσουν ταχύτερα οι μεγάλες επενδύσεις υποδομών. Κατά τον ίδιο, η χώρα δεν χρειάζεται πλέον να αναβάλλει κρίσιμα έργα περιμένοντας κάθε φορά το επόμενο χρηματοδοτικό πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο επικεφαλής της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ υποστήριξε ότι η ανάπτυξη δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς σύγχρονες υποδομές και επανέλαβε ότι έργα όπως ο ΒΟΑΚ και το Καστέλι θα επηρεάσουν την οικονομική δραστηριότητα της Κρήτης για πολλές δεκαετίες. Παράλληλα, κάλεσε την Πολιτεία να επιταχύνει τις διαδικασίες ωρίμανσης και υλοποίησης των μεγάλων έργων.

Για τη σημασία της προβλεψιμότητας και της ασφάλειας ως μοχλό για την προσέλκυση επενδύσεων μίλησε ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου AKTOR και Διευθύνων Σύμβουλος της Atlantic SEE LNG Trade, Αλέξανδρου Εξάρχου. Όπως υποστήριξε, η Ελλάδα αρχίζει πλέον να εισπράττει τα αποτελέσματα μιας πολυετούς προσπάθειας αποκατάστασης της εμπιστοσύνης των διεθνών επενδυτών. «Οι επενδυτές δεν αξιολογούν μόνο τις αποδόσεις μιας επένδυσης αλλά και το κατά πόσο το περιβάλλον στο οποίο τοποθετούν τα κεφάλαιά τους είναι γνωστό, προβλέψιμο και ασφαλές», είπε.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο αντιπρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της METKA, Ντίνος Μπενρουμπή, ο οποίος χαρακτήρισε τον ΒΟΑΚ ένα σύνθετο έργο με αυξημένες τεχνικές απαιτήσεις, το οποίο όμως αποτελεί, όπως είπε, παρακαταθήκη για το νησί. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι αυξανόμενες ανάγκες της χώρας σε υποδομές καθιστούν αναγκαία την κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων μέσω ΣΔΙΤ, παραχωρήσεων και τραπεζικής χρηματοδότησης, καθώς οι δημόσιοι πόροι από μόνοι τους δεν επαρκούν. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε, τέλος, στη μακροχρόνια διατήρηση της αξίας των έργων, σημειώνοντας ότι η πρόκληση δεν περιορίζεται στην κατασκευή τους αλλά επεκτείνεται και στη διασφάλιση της συντήρησής τους σε βάθος δεκαετιών.

Ξεχωριστή αναφορά έκανε ο αναπληρωτής υπουργός Υποδομών και Μεταφορών και στο νέο Διεθνές Αεροδρόμιο Ηρακλείου στο Καστέλι, το οποίο, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, θα τεθεί σε λειτουργία στα τέλη του 2028. Με την κατασκευαστική πρόοδο να προσεγγίζει πλέον το 70% και τις διαδικασίες για τα συστήματα λειτουργίας και αεροναυτιλίας να βρίσκονται σε εξέλιξη, το νέο αεροδρόμιο θα συνδεθεί απευθείας με τον ΒΟΑΚ, ενισχύοντας τον ρόλο της Κρήτης στα Διευρωπαϊκά Δίκτυα Μεταφορών (TEN-T) και στη φιλοδοξία να εξελιχθεί σε κρίσιμο κόμβο μεταφορών, τουρισμού, εμπορίου και ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο, στο πλαίσιο και του οικονομικού διαδρόμου Ευρώπης – Ινδίας (IMEC). Ο κ. Περιστέρης μίλησε για τις αντιδράσεις που συνόδευσαν κατά καιρούς μεγάλα έργα υποδομής επισημαίνοντας ότι, παρά τις προσφυγές και τις ενστάσεις που είχαν διατυπωθεί, σήμερα αναγνωρίζεται ευρύτερα η σημασία τους για την αναπτυξιακή προοπτική του νησιού. Όπως υποστήριξε, η Πολιτεία οφείλει να αντιμετωπίζει τέτοιες περιπτώσεις με ψυχραιμία αλλά και αποφασιστικότητα, ώστε να διασφαλίζεται η υλοποίηση έργων στρατηγικής σημασίας.

Το μεγάλο στοίχημα της διασύνδεσης του νησιού και οι επενδύσεις στα λιμάνια

Την ανάγκη ενίσχυσης των λιμενικών υποδομών και της συνολικής διασύνδεσης των μεταφορικών δικτύων στην Κρήτη υπογράμμισε στο συνέδριο ο πρόεδρος της Attica Group, Κυριάκος Μάγειρας, εκτιμώντας ότι το νησί μπορεί να εξελιχθεί σε κομβικό hub τουρισμού και μεταφορών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Όπως ανέφερε, η Κρήτη αποτελεί στρατηγικό κόμβο για το δίκτυο της εταιρείας, η οποία διατηρεί επί δεκαετίες καθημερινές συνδέσεις με τον Πειραιά και τα Δωδεκάνησα. Παράλληλα, υποστήριξε ότι το νέο αεροδρόμιο στο Καστέλι μπορεί να δημιουργήσει νέες προοπτικές διασύνδεσης με τις Κυκλάδες και άλλους τουριστικούς προορισμούς, επιτρέποντας στην Κρήτη να λειτουργήσει ως ενδιάμεσος σταθμός για επισκέπτες που συνεχίζουν το ταξίδι τους στο Αιγαίο.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη σύνδεση των μεγάλων υποδομών του νησιού, αεροδρομίων, λιμανιών και οδικών δικτύων, επισημαίνοντας ότι σήμερα δεν λειτουργούν ως ενιαίο σύστημα. Χαρακτήρισε τον ΒΟΑΚ κρίσιμο έργο για την ανάπτυξη της Κρήτης, σημειώνοντας ωστόσο ότι παραμένουν ζητήματα στη σύνδεση του νέου αεροδρομίου με το οδικό δίκτυο και στη λειτουργική διασύνδεση των λιμανιών, ιδιαίτερα στην περιοχή των Χανίων. Παράλληλα, επισήμανε την απουσία ενός μεγάλου οργανωμένου logistics center που θα μπορούσε να υποστηρίξει αποτελεσματικότερα την αυξανόμενη τουριστική και εμπορική δραστηριότητα του νησιού.

Αναφερόμενος στις εμπορευματικές μεταφορές, περιέγραψε τη σύνδεση Κρήτης – Πειραιά ως μια ιδιότυπη «θαλάσσια Εγνατία», τονίζοντας ότι καθημερινά μετακινούνται περίπου 400 έως 500 φορτηγά από και προς το νησί. Όπως σημείωσε, ο όγκος αυτός αναδεικνύει τη σημασία της γραμμής για την ελληνική οικονομία, αλλά και την ανάγκη περαιτέρω αναβάθμισης των λιμενικών και μεταφορικών υποδομών που τη στηρίζουν.

Η Κρήτη από ενεργειακή "νησίδα" σε πυλώνα του εθνικού ενεργειακού σχεδιασμού

Για την ενεργειακή μεταμόρφωση της Κρήτης μίλησε ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου. Όπως υπογράμμισε, η ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Αττικής έβαλε τέλος σε μια ενεργειακή απομόνωση δεκαετιών, μετατρέποντας το νησί από καταναλωτή ενεργειακών πόρων σε δυνητικό κόμβο παραγωγής, μεταφοράς και αποθήκευσης ενέργειας. Χαρακτήρισε τη διασύνδεση έργο ιστορικής σημασίας, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για τη βαθύτερη και τεχνικά πιο σύνθετη ηλεκτρική διασύνδεση που έχει υλοποιηθεί ποτέ στην Ελλάδα και μία από τις πιο απαιτητικές διεθνώς, ενώ έκανε ιδιαίτερη αναφορά και στην επιστροφή εξειδικευμένων Ελλήνων μηχανικών από το εξωτερικό για την υλοποίησή της.

Ωστόσο, η σημασία της Κρήτης δεν περιορίζεται πλέον μόνο στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις. Το νησί βρίσκεται ταυτόχρονα στο επίκεντρο της νέας προσπάθειας αξιοποίησης των εγχώριων κοιτασμάτων υδρογονανθράκων, με τις εξελίξεις των τελευταίων μηνών να ενισχύουν τις προσδοκίες για τη δημιουργία ενός νέου ενεργειακού πόλου στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο. Η παρουσία της ExxonMobil στις παραχωρήσεις νοτιοδυτικά της Κρήτης και η είσοδος της Chevron στα θαλάσσια blocks «Νότια της Κρήτης Ι» και «Νότια της Κρήτης ΙΙ» θεωρούνται από την κυβέρνηση ψήφος εμπιστοσύνης στις γεωλογικές προοπτικές της περιοχής και στη σταθερότητα του επενδυτικού περιβάλλοντος.

Το ενδιαφέρον των δύο αμερικανικών ενεργειακών κολοσσών δημιουργεί, σύμφωνα με κυβερνητικές εκτιμήσεις, ένα νέο σκηνικό στην Ανατολική Μεσόγειο, αυξάνοντας τη γεωπολιτική βαρύτητα της Ελλάδας και της Κρήτης ειδικότερα. Παράλληλα, ενισχύει τις προσδοκίες ότι ενδεχόμενες εμπορικά αξιοποιήσιμες ανακαλύψεις θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν ένα ευρύτερο κύμα επενδύσεων σε ενεργειακές υποδομές, λιμενικές εγκαταστάσεις, υπηρεσίες υποστήριξης και νέες βιομηχανικές δραστηριότητες, μετατρέποντας την Κρήτη σε έναν από τους βασικούς ενεργειακούς κόμβους της χώρας για τις επόμενες δεκαετίες.

Η μεγάλη διασύνδεση Κρήτης-Αττικής

Στη νέα εποχή που διαμορφώνεται για το ηλεκτρικό σύστημα της Κρήτης αναφέρθηκε ο επικεφαλής Διαχείρισης και Συντήρησης Περιουσιακών Στοιχείων του ΑΔΜΗΕ, Γιάννης Μανιάτης, επισημαίνοντας ότι η διασύνδεση Κρήτης – Αττικής έχει πλέον τεθεί σε πλήρη λειτουργία, ολοκληρώνοντας την ενεργειακή άρση της απομόνωσης του νησιού σε συνδυασμό με τη διασύνδεση Κρήτης – Πελοποννήσου που λειτουργεί από το 2021. Παράλληλα, ο ΑΔΜΗΕ στρέφει πλέον το ενδιαφέρον του στον εκσυγχρονισμό των ηλεκτρικών υποδομών του νησιού. Ο Διαχειριστής έχει αναλάβει τη συντήρηση του δικτύου υψηλής τάσης της Κρήτης και υλοποιεί πρόγραμμα αναβάθμισης παλαιού εξοπλισμού, έχοντας ήδη καταγράψει και αξιολογήσει 23 υποσταθμούς και περίπου 530 χιλιόμετρα γραμμών μεταφοράς. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται και η δημιουργία ψηφιακού κέντρου συντήρησης στα πρότυπα εκείνου της Αθήνας, το οποίο θα επιτρέπει την παρακολούθηση κρίσιμων εγκαταστάσεων σε πραγματικό χρόνο και την πρόβλεψη πιθανών βλαβών πριν αυτές επηρεάσουν την ηλεκτροδότηση του νησιού.

Η Κρήτη σύμφωνα με την αγορά διαθέτει τα φυσικά πλεονεκτήματα για να εξελιχθεί σε πρότυπο συνδυασμού ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και αποθήκευσης, αξιοποιώντας την υψηλή ηλιοφάνεια, τους υδάτινους πόρους και το ιδιαίτερο γεωμορφολογικό της ανάγλυφο.

Η χρηματοδότηση της επόμενης αναπτυξιακής φάσης στο νησί

Στη χρηματοδότηση του αναπτυξιακού μετασχηματισμού της Κρήτης και στον ρόλο του τραπεζικού συστήματος στην επόμενη ημέρα του νησιού αναφέρθηκε ο Διευθύνων Σύμβουλος της Alpha Bank, Βασίλης Ψάλτης. Όπως σημείωσε, η Κρήτη αποτελεί μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες περιφέρειες της χώρας, με τα τουριστικά έσοδα να ανέρχονται σε περίπου 4,3 δισ. ευρώ το 2025, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 19% του συνόλου της ελληνικής τουριστικής δραστηριότητας. Παράλληλα, επισήμανε ότι η έντονη ανάπτυξη δημιουργεί νέες προκλήσεις, καθώς το νησί συγκαταλέγεται στις ευρωπαϊκές περιοχές με υψηλή τουριστική πυκνότητα.

Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η αναπτυξιακή δυναμική της Κρήτης δεν στηρίζεται αποκλειστικά στον τουρισμό, αλλά και σε μια ισχυρή παραγωγική βάση, καθώς στο νησί δραστηριοποιούνται περίπου 120 επιχειρήσεις με κύκλο εργασιών άνω των 10 εκατ. ευρώ, πολλές από τις οποίες διαθέτουν εξαγωγικό προσανατολισμό στους τομείς της μεταποίησης, της αγροδιατροφής και της βιομηχανίας. Όπως ανέφερε, οι τράπεζες καλούνται να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στη χρηματοδότηση των μεγάλων υποδομών και των ιδιωτικών επενδύσεων που θα καθορίσουν το νέο παραγωγικό μοντέλο του νησιού, ενώ προς αυτή την κατεύθυνση η Alpha Bank έχει αναθέσει στο Πανεπιστήμιο Κρήτης ειδική μελέτη για τη χαρτογράφηση των κινδύνων και των επενδυτικών προτεραιοτήτων της επόμενης ημέρας.

Το στοίχημα του τουρισμού

Στις προοπτικές περαιτέρω αναβάθμισης του τουριστικού προϊόντος της Κρήτης αναφέρθηκε η Υπουργός Τουρισμού, Όλγα Κεφαλογιάννη, επισημαίνοντας ότι στρατηγικός στόχος είναι η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου και η ενίσχυση ενός μοντέλου βιώσιμης, ποιοτικής και ανταγωνιστικής ανάπτυξης. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στα συγκριτικά πλεονεκτήματα του νησιού, όπως η γαστρονομία και ο οινικός τουρισμός, τα οποία μπορούν να ενισχύσουν περαιτέρω τη διεθνή τουριστική ταυτότητα της Κρήτης.

Από την πλευρά του, ο CEO της Sani/Ikos Group, Ανδρέας Ανδρεάδης, υπογράμμισε τον πρωταγωνιστικό ρόλο της Κρήτης στο ελληνικό τουριστικό προϊόν και τη σημασία των επενδύσεων υψηλής προστιθέμενης αξίας για την επόμενη ημέρα του κλάδου. Αναφερόμενος στο νέο Ikos Kissamos, σημείωσε ότι η επένδυση σχεδιάστηκε με γνώμονα τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του νησιού και τη σύνδεσή της με την τοπική οικονομία και κοινωνία, ενώ επισήμανε ότι η ισχυρή ζήτηση που καταγράφεται ήδη επιβεβαιώνει τη δυναμική της αγοράς. Όπως τόνισε, η περαιτέρω ανάπτυξη της Κρήτης προϋποθέτει ποιότητα, συνεργασίες, μακροπρόθεσμο όραμα και ένα ευρύτερο πλέγμα επενδύσεων που θα ενισχύσει τη θέση του νησιού ως κορυφαίου διεθνούς προορισμού.