Θέση µάχης για ακόµα ένα καλοκαίρι υψηλής τουριστικής πίεσης έχουν ήδη λάβει τα ελληνικά νησιά, τα οποία ετοιµάζονται να υποδεχτούν εκατοµµύρια επισκέπτες υπό τη «σκιά» της λειψυδρίας. Η αντίστροφη µέτρηση για την τουριστική περίοδο έχει ήδη ξεκινήσει και οι ανάγκες αναµένεται να φανούν µέσα στους επόµενους µήνες. Ο γενικός γραµµατέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων, Πέτρος Βαρελίδης, περιγράφει στα «Παραπολιτικά» µια εικόνα σαφώς βελτιωµένη σε σχέση µε πέρυσι, επισηµαίνοντας ότι το φετινό υδρολογικό έτος ήταν αισθητά καλύτερο, συνδέοντας άµεσα τη φετινή σχετική αισιοδοξία µε τις αυξηµένες βροχοπτώσεις και την καλύτερη αναπλήρωση αποθεµάτων νερού.

Διαβάστε: Λέρος: Σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης ξανά λόγω λειψυδρίας

Ωστόσο, κάνει λόγο για ένα δοµικό πρόβληµα. Η τουριστική έκρηξη αυξάνει τη ζήτηση νερού πολύ ταχύτερα από όσο µπορούν να αναπτυχθούν οι υποδοµές. Και παρά το γεγονός πως έχουν τρέξει έργα, ο γενικός γραµµατέας θεωρεί ότι τα νησιά «κυνηγούν έναν κινούµενο στόχο», καθώς η τουριστική ανάπτυξη και η εποχικότητα δηµιουργούν ανάγκες για υποδοµές που καλούνται να καλύψουν τεράστιες καταναλώσεις ουσιαστικά για δύο ή τρεις µήνες τον χρόνο. Παράλληλα, όπως εξηγεί, υπάρχει και ένα σοβαρό διοικητικό εµπόδιο: οι περισσότεροι δήµοι, ιδίως στα νησιά, είναι υποστελεχωµένοι και δυσκολεύονται να τρέξουν γρήγορα τις διαδικασίες που συνοδεύουν τα έργα, από τις περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις µέχρι τις συµβάσεις και τους διαγωνισµούς.

Υπό αυτά τα δεδοµένα, η φετινή τουριστική περίοδος βρίσκει τα ελληνικά νησιά σε µια λεπτή ισορροπία ανάµεσα στην προσωρινή ανακούφιση που έδωσαν οι βροχοπτώσεις του χειµώνα και σε ένα πρόβληµα που αποκτά πλέον µόνιµα χαρακτηριστικά. Αυτή τη στιγµή, έξι νησιωτικές περιοχές της χώρας βρίσκονται σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας. Η Αστυπάλαια, ο ∆ήµος Κεντρικής Κέρκυρας, η Σύµη, η Πάτµος, η Λέρος και το Μεγανήσι δείχνουν πλέον καθαρά ότι η «έκτακτη ανάγκη» µετατρέπεται σταδιακά σε βασικό εργαλείο για να επιταχύνονται έργα και χρηµατοδοτήσεις, µε τους δηµάρχους να παραδέχονται στα «Π» ότι χωρίς αυτό το καθεστώς δύσκολα µπορούν να κινηθούν οι διαδικασίες µε την ταχύτητα που απαιτεί η πραγµατικότητα των νησιών. Οι εγκρίσεις για τις διαδικασίες κατεπείγοντος δίνονται από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έπειτα από θετική γνωµοδότηση της ΡΑΑΕΥ και τη σύµφωνη γνώµη του γενικού γραµµατέα Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής.

Ο δήµαρχος της Πάτµου, Νικήτας Τσαµπαλάκης, παραδέχτηκε στα «Π» πως η κήρυξη του νησιού σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης ήταν καθοριστική ώστε να επιταχυνθούν οι διαδικασίες και οι χρηµατοδοτήσεις για τις νέες µονάδες αφαλάτωσης και τις παρεµβάσεις ύδρευσης ενόψει του καλοκαιριού. «∆εν θα έχουµε πρόβληµα το καλοκαίρι», είπε. Ο ίδιος εξηγεί ότι η φετινή εικόνα είναι καλύτερη λόγω των βροχοπτώσεων και των αποθεµάτων του φράγµατος, ωστόσο το νησί εξακολουθεί να λειτουργεί υπό καθεστώς πίεσης. ∆ύο νέες µονάδες αφαλάτωσης, µία στην περιοχή Κάµπος και µία στο λιµάνι της Σκάλας, συνολικής δυναµικότητας περίπου 1.200 κυβικών ηµερησίως, αναµένεται να έχουν τεθεί σε λειτουργία έως τα τέλη Ιουνίου ή τις αρχές Ιουλίου, για να περιοριστεί ο κίνδυνος προβληµάτων στην κορύφωση της σεζόν.


Λειψυδρία: Νέα κανονικότητα στα ελληνικά νησιά

Από την πλευρά του, ο δήµαρχος της Πάρου, Κωνσταντίνος Μπιζάς, τονίζει πως πλέον η συζήτηση έχει µετατοπιστεί από τη διαχείριση της κρίσης στη διαχείριση µιας νέας κανονικότητας. Η πτώση της στάθµης των γεωτρήσεων είναι ήδη εµφανής, µε το νησί να στηρίζεται κυρίως σε περίπου 30 δηµοτικές γεωτρήσεις. Σήµερα περίπου το 30% των αναγκών της Πάρου καλύπτεται ήδη από µονάδες αφαλάτωσης στην Παροικιά, τη Νάουσα και τη Μάρπησσα, οι οποίες, όπως εξηγεί ο κ. Μπιζάς, λειτουργούν συµπληρωµατικά για να ενισχύσουν τα διαθέσιµα αποθέµατα νερού του νησιού. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη διαγωνισµός για νέα µονάδα αφαλάτωσης, δυναµικότητας 2.500 κυβικών ηµερησίως, ενώ προχωρά και δεύτερη µονάδα 2.000 κυβικών στο Ακρωτήρι, η οποία εκτιµάται ότι θα είναι έτοιµη την επόµενη χρονιά.

Ο ίδιος σηµειώνει ότι, όσο υποχωρεί η στάθµη των γεωτρήσεων, τα νησιά οδηγούνται αναγκαστικά όλο και περισσότερο στις αφαλατώσεις, παρότι αυτό αυξάνει το κόστος λειτουργίας και τελικά την τιµή του νερού για κατοίκους και επισκέπτες. «∆εν υπάρχει άλλη λύση µάλλον», λέει χαρακτηριστικά, εκτιµώντας πάντως ότι η Πάρος θα µπορέσει να ανταποκριθεί στις ανάγκες της φετινής καλοκαιρινής περιόδου. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη πρόγραµµα αντικατάστασης του δικτύου ύδρευσης στα χωριά Μάρµαρα και Πρόδροµος.

Η εικόνα, πάντως, διαφέρει σηµαντικά από νησί σε νησί, καθώς κάθε περιοχή έχει διαφορετικές υδατικές ανάγκες, διαφορετικές υποδοµές και εντελώς διαφορετικά υδρολογικά δεδοµένα.

Για παράδειγµα, ο κ. Βαρελίδης επισηµαίνει ότι η Κρήτη «δεν είναι ένα συµβατικό νησί», καθώς διαθέτει εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά και µεγαλύτερη παραγωγική βάση σε σχέση µε άλλα, µικρότερα νησιά. Η Κρήτη και η Κέρκυρα εµφανίζουν, µάλιστα, δύο εντελώς διαφορετικές όψεις της ίδιας κρίσης. Στην ερώτηση αν αρκεί ένας βροχερός µήνας για να «ξεδιψάσει» ένα νησί, για την Κρήτη απαντά «προσωρινά ναι», ενώ για την Κέρκυρα απαντά «όχι». Ο φετινός Μάρτιος ανέτρεψε, για την ώρα, την εικόνα, που µέχρι πριν από λίγους µήνες έµοιαζε οριακή για την Κρήτη. Σύµφωνα µε τοπικούς παράγοντες, ο φετινός Μάρτιος ήταν «θεόσταλτος». Στην Κέρκυρα, πάντως, η εικόνα παραµένει πιεσµένη, ακόµα και σε περιόδους αυξηµένων βροχοπτώσεων. Τοπικές πηγές περιγράφουν ένα «υδατικό παράδοξο», αφού οι βροχές από µόνες τους δεν αρκούν, όταν οι υποδοµές δεν µπορούν να συγκρατήσουν και να διαχειριστούν αποτελεσµατικά το διαθέσιµο νερό.



Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Παραπολιτικά».