Τις τελευταίες εβδοµάδες Ρωσία και Ουκρανία πολλαπλασίασαν τις επιθέσεις η µία εναντίον στόχων της άλλης µέσα στη σηµαντική για το παγκόσµιο εµπόριο σιτηρών Μαύρη Θάλασσα. Η Ουκρανία πραγµατοποίησε εκατοντάδες πλήγµατα σε ρωσικά λιµάνια και πλοία, πλήττοντας -σύµφωνα µε ανακοίνωση του Κιέβου- 183 πλοία µεταφοράς χύδην φορτίου και δεξαµενόπλοια στη Θάλασσα του Αζόφ και τη Μαύρη Θάλασσα. Η Ρωσία στόχευσε τις ουκρανικές υποδοµές εξαγωγής σιτηρών, πλήττοντας τις εγκαταστάσεις των Bunge και ADM, δύο από τις µεγαλύτερες εταιρείες εµπορίας αγροτικών προϊόντων παγκοσµίως, ουκρανικά πλοία και βασικούς ουκρανικούς τερµατικούς σταθµούς εξαγωγής σιτηρών. Υπό αυτές τις συνθήκες, η Ουκρανία έχασε το ένα τρίτο της εξαγωγικής της δυναµικότητας σιτηρών.

Πληροφορίες για το πλήγµα που έχουν υποστεί οι ρωσικές εξαγωγές σιτηρών από τις ουκρανικές επιθέσεις δεν υπάρχει, είναι όµως γνωστό ότι η Ρωσία, ο µεγαλύτερος εξαγωγέας σταριού στον κόσµο, που προµηθεύει τον 1 από τους 6 τόνους σταριού που διακινούνται παγκοσµίως, έχει περιορίσει σηµαντικά τις διελεύσεις από τη ∆ιώρυγα Ντον-Αζόφ. Το αποτέλεσµα των επιθέσεων λοιπόν στη Μαύρη Θάλασσα ήταν οι διεθνείς τιµές του σταριού να ανεβούν στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο ετών.

Ανοδικά έχουν κινηθεί τις τελευταίες εβδοµάδες οι τιµές και σε άλλα βασικά αγροτικά προϊόντα της Ρωσίας και της Ουκρανίας, που παραδοσιακά εξάγονται µέσω της Μαύρης Θάλασσας, όπως το καλαµπόκι, το κριθάρι και το ηλιέλαιο. Το ευτύχηµα είναι ότι οι τρέχουσες υψηλές διεθνείς τιµές των σιτηρών απέχουν πολύ ακόµη από τα πρωτοφανή ιστορικά υψηλά όπου είχαν βρεθεί κατά τους πρώτους µήνες του πολέµου Ρωσίας - Ουκρανίας. Κατά συνέπεια, δεν δίνουν «σήµα» για ένα µεγάλο κύµα πληθωριστικών πιέσεων στα τρόφιµα σαν κι εκείνο που είχε σαρώσει τον κόσµο το 2022. Το πρόβληµα είναι όµως ότι η δύσκολη κατάσταση στη Μαύρη Θάλασσα προστίθεται σε πλήθος άλλων πιέσεων που συσσωρεύονται στην παγκόσµια αγορά. Σε ό,τι αφορά τη Ρωσία, για παράδειγµα, τα ουκρανικά πλήγµατα στις ρωσικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις έχουν προκαλέσει σοβαρό έλλειµµα στα καύσιµα. Κι αυτό µε τη σειρά του συνεπάγεται ότι οι Ρώσοι αγρότες θα δυσκολευτούν να προµηθευτούν το πετρέλαιο κίνησης που χρειάζονται για τα γεωργικά τους µηχανήµατα σε προσιτές τιµές, γεγονός που µπορεί να έχει δυσµενείς επιπτώσεις σε σοδειές και τιµές.

Περσικός και κλιµατικά φαινόµενα

Σε άλλες χώρες του κόσµου, οι αγρότες αντιµετωπίζουν επίσης ελλείψεις και υψηλές τιµές σε λιπάσµατα και καύσιµα, λόγω του πολέµου στο Ιράν. Το κλείσιµο των Στενών του Ορµούζ, από τον Φεβρουάριο µέχρι σήµερα, στερεί από τις διεθνείς αγορές όχι µόνο πετρέλαιο, αλλά και αζωτούχα λιπάσµατα που χρησιµοποιούνται στις αροτριαίες καλλιέργειες. Τέλος, υπάρχει η αναµενόµενη για φέτος επιστροφή του φαινοµένου «Ελ Νίνιο», που ανάλογα µε την έντασή του προκαλεί µικρότερες ή µεγαλύτερες αναταράξεις στις γεωργικές αποδόσεις.

Το «Ελ Νίνιο» είναι ένα φυσικό φαινόµενο που εµφανίζεται κάθε λίγα χρόνια και συνδέεται µε την περιοδική αύξηση της θερµοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας στον τροπικό Ανατολικό Ειρηνικό κατά 0,5 έως 2 βαθµούς Κελσίου πάνω από τον µακροχρόνιο µέσον όρο. ∆εν ξέρουµε ακόµη τι θα γίνει φέτος. Οι επιστήµονες του κλίµατος όµως προειδοποιούν ότι υπάρχουν ισχυρές πιθανότητες να διαµορφωθεί ένα καιρικό µοτίβο ιδιαίτερα ισχυρού «Ελ Νίνιο» κατά το διάστηµα Οκτωβρίου - ∆εκεµβρίου 2026, που συνεπάγεται ξηρασία και περιορισµένη διαθεσιµότητα νερού. Σύµφωνα µε έκθεση του Πολ Ντόνοβαν, επικεφαλής οικονοµολόγου της UBS, κάποιες χώρες επηρεάζονται σηµαντικά από το «Ελ Νίνιο»: η Ινδία, η Αυστραλία, η Βραζιλία και η Αργεντινή, αλλά και το Σουδάν και η Αιθιοπία στην Αφρική. Υπάρχουν επίσης καλλιέργειες που είναι ευάλωτες στο «Ελ Νίνιο», γι’ αυτό όποτε εκδηλώνεται έχουµε άνοδο των τιµών του κακάο, των φυτικών ελαίων, του ρυζιού και της ζάχαρης.

Δημοσιεύθηκε στην Κυριακάτικη Απογευματινή