Μια νέα «ανάσα» για την υλοποίηση μεγάλων ενεργειακών επενδύσεων επιχειρεί να εξασφαλίσει η Ελλάδα μέσω αιτήματος προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για επέκταση της Εθνικής Ρήτρας Διαφυγής. Το αίτημα που υπέβαλε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, ανοίγει τον δρόμο για την υλοποίηση παρεμβάσεων άνω του 1 δισ. ευρώ έως το 2028, με στόχο την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και τη μείωση της εξάρτησης από τις διεθνείς διακυμάνσεις στις τιμές των καυσίμων.

Διαβάστε: Πιερρακάκης: Υπέβαλε αίτημα για την ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής για την ενεργειακή ανθεκτικότητα - Νέες επενδύσεις 1 δισ. ευρώ έως το 2028 για την Ενέργεια

Ποιες δαπάνες θα εξαιρεθούν

Εφόσον εγκριθεί από την Κομισιόν, οι συγκεκριμένες δαπάνες που θα καλυφθούν από εθνικούς πόρους δεν θα προσμετρώνται στο ανώτατο όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών που προβλέπει το ευρωπαϊκό πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης. Η εξαίρεση αφορά ποσό έως 0,3% του ΑΕΠ κάθε χρόνο και έως 0,6% σωρευτικά μέχρι το 2028. Ωστόσο, οι δαπάνες θα συνεχίσουν να καταγράφονται στο πρωτογενές αποτέλεσμα και στο δημόσιο χρέος.

Ποια έργα μπαίνουν στο "κάδρο"

Οι επενδύσεις που εξετάζονται περιλαμβάνουν:
  • έργα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές
  • ενίσχυση και εκσυγχρονισμό ενεργειακών δικτύων
  • ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων
  • δράσεις εξοικονόμησης ενέργειας
  • νέες ενεργειακές υποδομές
Ιδιαίτερη βαρύτητα αναμένεται να δοθεί στην αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς η ταχεία ανάπτυξη φωτοβολταϊκών και αιολικών σταθμών αυξάνει συνεχώς τις ανάγκες για μονάδες που θα μπορούν να απορροφούν την πλεονάζουσα παραγωγή και να την επανεισάγουν στο σύστημα όταν αυξάνεται η ζήτηση. Η τελική λίστα των έργων αναμένεται να καθοριστεί το επόμενο διάστημα σε συνεργασία με τα συναρμόδια υπουργεία.

Τι σημαίνει για τα νοικοκυριά

Οι επενδύσεις αυτές δεν αναμένεται να οδηγήσουν σε άμεση μείωση των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος. Η επίδρασή τους εκτιμάται ότι θα είναι σταδιακή. Με περισσότερη δυνατότητα αποθήκευσης της πράσινης ενέργειας και πιο σύγχρονα δίκτυα, το ενεργειακό σύστημα μπορεί να γίνει πιο σταθερό και να περιοριστεί η έκθεση της χώρας σε απότομες αυξήσεις τιμών, όπως αυτές που σημειώθηκαν τα προηγούμενα χρόνια στην Ευρώπη.

Παράλληλα οι παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων μπορούν να μειώσουν την κατανάλωση και να περιορίσουν το κόστος θέρμανσης και ηλεκτρικής ενέργειας για τα νοικοκυριά που θα συμμετάσχουν στα σχετικά προγράμματα.

Ανάπτυξη και νέες επενδύσεις

Η υλοποίηση των έργων αναμένεται να κινητοποιήσει σημαντική οικονομική δραστηριότητα σε κατασκευές, βιομηχανία, τεχνικά έργα και ενεργειακές τεχνολογίες. Παράλληλα η ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας μπορεί να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, καθώς η μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα καύσιμα και η μεγαλύτερη σταθερότητα στις τιμές ενέργειας δημιουργούν πιο προβλέψιμο περιβάλλον για την παραγωγή και τις επενδύσεις.

Τι είναι η ρήτρα διαφυγής

Η «ρήτρα διαφυγής» δεν αποτελεί έναν νέο μηχανισμό ευρωπαϊκής χρηματοδότησης ούτε μια πηγή άμεσων και ανέξοδων πόρων για τα κράτη-μέλη. Πρόκειται για ένα εργαλείο δημοσιονομικής ευελιξίας, το οποίο επιτρέπει την εξαίρεση συγκεκριμένων στρατηγικών δαπανών από τους περιορισμούς αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών που θέτει το νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο.

Η ενεργοποίησή της δεν σημαίνει ότι οι δαπάνες παύουν να έχουν κόστος για τα δημόσια οικονομικά. Οι σχετικές παρεμβάσεις εξακολουθούν να επιβαρύνουν το δημόσιο χρέος και να επηρεάζουν το πρωτογενές ισοζύγιο. Ωστόσο, προσφέρουν στη χώρα τον απαραίτητο δημοσιονομικό χώρο για να υλοποιήσει επενδύσεις με μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή και ενεργειακή σημασία.

Το μεγάλο στοίχημα από εδώ και πέρα δεν είναι μόνο η εξασφάλιση της ευρωπαϊκής έγκρισης, αλλά κυρίως η ικανότητα του κρατικού μηχανισμού να μετατρέψει τη διαθέσιμη ευελιξία σε αποτελεσματικές επενδύσεις. Η ταχύτητα στον σχεδιασμό, την ωρίμανση και την υλοποίηση των έργων θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό το τελικό αποτέλεσμα.

Εφόσον οι παρεμβάσεις προχωρήσουν με συνέπεια και παράγουν τα αναμενόμενα οφέλη, η Ελλάδα μπορεί να ενισχύσει ουσιαστικά την ενεργειακή της ανθεκτικότητα, περιορίζοντας την έκθεσή της σε διεθνείς κρίσεις και δημιουργώντας καλύτερες συνθήκες για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.