Mε συνολικό προϋπολογισμό 350 εκατ. ευρώ και στόχο τουλάχιστον το 50% των έργων να είναι made in Greece, το νέο εθνικό διαστημικό πρόγραμμα «Hellas-Space 2.0» μπαίνει στη γραμμή της εκκίνησης, φιλοδοξώντας να βάλει τα θεμέλια για μια ισχυρή εγχώρια διαστημική βιομηχανία. Οι επτά άξονες του προγράμματος καλύπτουν από την ανάπτυξη δορυφόρων και τις ασφαλείς επικοινωνίες έως τις εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης και την αξιοποίηση διαστημικών δεδομένων, με τις πρώτες προκηρύξεις να αναμένονται το τελευταίο τρίμηνο του 2026. Πρόκειται για το μεγαλύτερο εθνικό πρόγραμμα που έχει σχεδιαστεί μέχρι σήμερα για τον διαστημικό τομέα, το οποίο θα υλοποιηθεί μέσω του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) και θα εξελιχθεί σε ορίζοντα τουλάχιστον τριών ετών, από το τελευταίο τρίμηνο του 2026 έως το τέλος του 2029, με δυνατότητα επέκτασης έως το 2030.

Ολοένα και πιο ορατή η Ελλάδα στο ευρωπαϊκό διαστημικό οικοσύστημα

Τα τελευταία δύο χρόνια η Ελλάδα αποκτά ολοένα και πιο ορατή παρουσία στο ευρωπαϊκό διαστημικό οικοσύστημα. Εξελίξεις όπως η επιλογή της ICEYE να εγκαταστήσει στην Αθήνα μονάδα παραγωγής δορυφόρων, η προοπτική να αποκτήσει η χώρα τον πρώτο Ελληνα αστροναύτη, αλλά και η πορεία της θερμοκοιτίδας διαστημικής επιχειρηματικότητας της ESA στην Ελλάδα, που συμπλήρωσε πέντε χρόνια λειτουργίας, έχοντας ήδη υποστηρίξει 32 νεοφυείς επιχειρήσεις διαστημικής τεχνολογίας, δείχνουν ότι διαμορφώνεται σταδιακά ένα εγχώριο οικοσύστημα καινοτομίας γύρω από το Διάστημα. Πρακτικά, το «Hellas-Space 2.0» φιλοδοξεί να αποτελέσει το επόμενο και πιο φιλόδοξο βήμα αυτής της πορείας. Οχι πλέον μόνο μέσω της συμμετοχής ελληνικών επιχειρήσεων και ερευνητικών ομάδων σε ευρωπαϊκά προγράμματα, αλλά και μέσα από τη δημιουργία εγχώριας παραγωγικής βάσης, νέων βιομηχανικών υποδομών και τεχνολογιών με εξαγωγικό προσανατολισμό. Η μεγαλύτερη διαφοροποίηση του «Hellas-Space 2.0» βρίσκεται στη φιλοσοφία του προγράμματος. Για πρώτη φορά, το Δημόσιο δεν επιδιώκει απλώς να αποκτήσει νέες διαστημικές δυνατότητες, αλλά να χρησιμοποιήσει τις δημόσιες επενδύσεις ως εργαλείο ανάπτυξης μιας ανταγωνιστικής ελληνικής διαστημικής βιομηχανίας, δημιουργώντας τεχνογνωσία, παραγωγική βάση και εξαγώγιμα προϊόντα. Με άλλα λόγια, το πρόγραμμα επιχειρεί να μετατρέψει τη δημόσια δαπάνη σε μοχλό βιομηχανικής ανάπτυξης. Η απαίτηση για ελληνική συμμετοχή τουλάχιστον κατά 50% αποτελεί ίσως το σημαντικότερο χαρακτηριστικό του νέου προγράμματος. Στην πράξη, όμως, οι απαιτήσεις του υπουργείου και της ESA είναι ακόμα πιο φιλόδοξες.

Οι ενδιαφερόμενοι ανάδοχοι δεν θα αξιολογηθούν μόνο με βάση τις τεχνικές προδιαγραφές και το κόστος. Θα πρέπει να αποδείξουν ότι διαθέτουν ολοκληρωμένο επιχειρηματικό σχέδιο αξιοποίησης των έργων, σχέδιο εμπορικής εκμετάλλευσης των υπηρεσιών που θα παραχθούν, σαφές πλαίσιο διαχείρισης της πνευματικής ιδιοκτησίας και των δικαιωμάτων δεδομένων, ενώ ζητείται η ανάληψη ηγετικού ρόλου από ελληνικές εταιρείες στα βασικά υποσυστήματα, καθώς και η δημιουργία μακροχρόνιου επενδυτικού αποτυπώματος στη χώρα. Παράλληλα, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην κυβερνοασφάλεια, στη διαχείριση κινδύνων, στον έλεγχο εξαγωγών και στην επιχειρησιακή ετοιμότητα των έργων.

Επτά άξονες

Τα 350 εκατ. ευρώ κατανέμονται σε επτά μεγάλα επενδυτικά πακέτα, που καλύπτουν ολόκληρη την αλυσίδα αξίας της διαστημικής οικονομίας: από τους δορυφόρους και τις επιχειρήσεις σε τροχιά μέχρι τις ασφαλείς επικοινωνίες και την αξιοποίηση των δεδομένων. Το μεγαλύτερο μέρος των πόρων κατευθύνεται στην ανάπτυξη οπτικών δορυφόρων πολύ υψηλής διακριτικής ικανότητας και δορυφόρων θερμικής απεικόνισης, με προϋπολογισμό 60-70 εκατ. ευρώ για κάθε κατηγορία. Ακολουθούν οι δορυφόροι RF/SIGINT για συλλογή σημάτων και πληροφοριών με προϋπολογισμό 45-50 εκατ. ευρώ, ενώ 35-45 εκατ. ευρώ προβλέπονται για έργα επιτήρησης του διαστημικού χώρου και επιχειρήσεων σε τροχιά. Επιπλέον, 17-23 εκατ. ευρώ θα κατευθυνθούν σε ασφαλείς δορυφορικές επικοινωνίες και υπηρεσίες προσδιορισμού θέσης, 15-20 εκατ. ευρώ σε πρόγραμμα διαστημικής καινοτομίας και δοκιμών νέων τεχνολογιών και 25- 35 εκατ. ευρώ στην ανάπτυξη ασφαλών υποδομών δεδομένων και υπηρεσιών γεωπαρατήρησης.

Οι εφαρμογές των νέων υποδομών εκτείνονται πολύ πέρα από την παραδοσιακή χρήση δορυφορικών εικόνων. Οι οπτικοί δορυφόροι θα χρησιμοποιούνται για τον εντοπισμό μεταβολών σε κτίρια και υποδομές, την επιτήρηση συνόρων, τη ναυτιλία, τη γεωργία ακριβείας και την πολιτική προστασία. Οι δορυφόροι θερμικής απεικόνισης θα ενισχύσουν την έγκαιρη ανίχνευση πυρκαγιών, τη χαρτογράφηση των πύρινων μετώπων, την παρακολούθηση της αστικής θερμικής νησίδας και των αρδευτικών αναγκών, ενώ τα συστήματα RF/SIGINT θα προσφέρουν δυνατότητες εντοπισμού παράνομων εκπομπών, επιτήρησης του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος, ανίχνευσης «σκοτεινών» πλοίων και ενίσχυσης της ασφάλειας κρίσιμων υποδομών. Ενα ακόμα στοιχείο που ξεχωρίζει είναι ότι το πρόγραμμα δεν περιορίζεται στην ανάπτυξη τεχνολογιών, αλλά επιδιώκει τη δημιουργία παραγωγικής ικανότητας στην Ελλάδα. Στα έργα επιτήρησης του Διαστήματος προβλέπεται η δημιουργία ελληνικής γραμμής παραγωγής ευέλικτων διαστημόπλοιων, ενώ στον τομέα των ασφαλών επικοινωνιών προβλέπεται η ανάπτυξη εγχώριων γραμμών παραγωγής τερματικών δορυφορικών επικοινωνιών και δεκτών Galileo PRS. Σε ορισμένες δράσεις, μάλιστα, η απαίτηση για εγχώριο περιεχόμενο ξεπερνά το 60%, ενώ σε υποδομές ασφαλείας προβλέπεται ακόμα και 100% ελληνική συμμετοχή. Εξίσου σημαντικός είναι ο άξονας που αφορά την αξιοποίηση των δεδομένων τα οποία θα παράγονται από τις νέες διαστημικές υποδομές.

Το πρόγραμμα προβλέπει τη δημιουργία ενός Εθνικού Κόμβου Δεδομένων (National Data Hub), νέων υποδομών επεξεργασίας δεδομένων σε περιβάλλον cloud και HPC, καθώς και ανάπτυξη εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης για τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα. Στην πράξη, η αξία του προγράμματος δεν θα προκύψει μόνο από τους ίδιους τους δορυφόρους, αλλά και από τα δεδομένα που θα παράγουν και τις νέες υπηρεσίες που θα αναπτυχθούν πάνω σε αυτά.


Δημοσιεύτηκε στο Money Pro των Παραπολιτικών