Με το βλέμμα στραμμένο στις πιέσεις της πραγματικής οικονομίας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε στη Θεσσαλονίκη τον οδικό χάρτη της κυβερνητικής πολιτικής για την επόμενη περίοδο. Το οικονομικό επιτελείο επιχείρησε να συνδυάσει την άμεση ελάφρυνση νοικοκυριών και επιχειρήσεων με θεσμικές παρεμβάσεις.

Διαβάστε: ΔΕΘ: Οι κερδισμένοι των παρεμβάσεων Μητσοτάκη - Ελαφρύνσεις και μηδενικοί φόροι στο επίκεντρο, μόνιμη η ενίσχυση εισοδήματος

Ο «Κουμπαράς για τη Νέα Γενιά» και το δημογραφικό πρόβλημα

Στα θετικά της πρωθυπουργικής ομιλίας συγκαταλέγεται η προσπάθεια της κυβέρνησης να εισαγάγει μέτρα με μακροπρόθεσμο αναπτυξιακό ορίζοντα. Ανάμεσα σε αυτά που προκάλεσαν το ενδιαφέρον του δημόσιου διαλόγου, ο «Κουμπαράς για τη Νέα Γενιά» προβλέπει τη δημιουργία ενός ειδικού αποταμιευτικού λογαριασμού για παιδιά έως 2 ετών, όπου το κράτος θα διπλασιάζει τις καταθέσεις των γονέων έως τα 1.200 ευρώ ετησίως. Για τις οικογένειες που διαθέτουν τη σχετική οικονομική άνεση, το μέτρο προσφέρει μια αναμφισβήτητη προοπτική ασφάλειας, εξασφαλίζοντας ένα αρχικό κεφάλαιο για τις σπουδές ή την επαγγελματική αφετηρία του παιδιού στην ενηλικίωσή του, καλλιεργώντας παράλληλα μια πολύτιμη κουλτούρα αποταμίευσης.

Ωστόσο, ως εργαλείο αντιμετώπισης του δημογραφικού προβλήματος, το μέτρο συναντά σοβαρά δομικά όρια. Η απόφαση μιας οικογένειας να αποκτήσει παιδί σπάνια εξαρτάται από μια παροχή που θα καρπωθεί μετά από 18 χρόνια. Εξαρτάται πρωτίστως από το αν μπορεί να αντεπεξέλθει σήμερα στο δυσβάσταχτο κόστος ανατροφής, από τις τιμές στο βρεφικό γάλα και τα είδη πρώτης ανάγκης, μέχρι τη διαθεσιμότητα θέσεων σε βρεφονηπιακούς σταθμούς. Παράλληλα, αναδύεται μια σαφής παγίδα ανισότητας, καθώς για να εισπράξει μια οικογένεια την πλήρη κρατική επιδότηση των 100 ευρώ μηνιαίως, οφείλει να αποταμιεύει το αντίστοιχο ποσό. Σε μια πραγματικότητα όπου τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα εξαντλούνται στις πρώτες ημέρες του μήνα, η δυνατότητα αυτή είναι συχνά ανύπαρκτη, με αποτέλεσμα η κρατική ενίσχυση να κατευθύνεται κυρίως σε όσους διαθέτουν ήδη την απαιτούμενη αποταμιευτική ικανότητα.

Φορολογικές ελαφρύνσεις και στήριξη της παραγωγής

Ασφαλώς, το πακέτο της ΔΕΘ περιλαμβάνει σειρά παρεμβάσεων με άμεσο θετικό αντίκτυπο. Η περαιτέρω μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, ο μηδενισμός του φόρου εισοδήματος για επαγγελματίες αγρότες έως τις 20.000 ευρώ, αλλά και η κομβική αλλαγή στην επιστροφή του ΕΦΚ στο αγροτικό πετρέλαιο απευθείας στην αντλία, κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση για τη συγκράτηση του κόστους παραγωγής. Την ίδια στιγμή, η παράταση της επιδότησης των 10 λεπτών στο πετρέλαιο κίνησης επιχειρεί να αναχαιτίσει τις πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα.

Ωστόσο, η απουσία μιας ευρύτερης παρέμβασης στον ΕΦΚ καυσίμων για το σύνολο των καταναλωτών αφήνει τις καθημερινές μετακινήσεις εκτεθειμένες στις διακυμάνσεις της αγοράς. Θετικό πρόσημο διατηρούν επίσης η επέκταση των προγραμμάτων στεγαστικής υποστήριξης και τα αυξημένα κίνητρα για τις νέες οικογένειες, τα οποία αναγνωρίζουν έμπρακτα την ανάγκη κοινωνικής μέριμνας.

Εξίσου αποκαλυπτικά, όμως, παραμένουν τα θέματα που έμειναν εκτός πρωθυπουργικού σχεδιασμού. Αρχικά, η σταδιακή ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος κινδυνεύει να εξανεμιστεί λόγω της απουσίας δομικών παρεμβάσεων στην εφοδιαστική αλυσίδα και τη σταθερή ακρίβεια των σουπερμάρκετ, καθώς αποφεύχθηκαν εκ νέου οι τομές για τον έλεγχο των περιθωρίων κέρδους. Παράλληλα, στη στεγαστική κρίση, η πολιτική εστιάζει σχεδόν αποκλειστικά στη διοχέτευση ρευστότητας μέσω του «Σπίτι Μου 3» και στην αυστηροποίηση των όρων για αγοραστές εκτός Ε.Ε.

Χωρίς όμως γενναία κίνητρα και υποχρεωτικότητες για την επανένταξη δεκάδων χιλιάδων κλειστών ακινήτων στη μακροχρόνια μίσθωση, η επιπλέον ζήτηση απλώς θα τροφοδοτεί τις υψηλές τιμές των ενοικίων. Τέλος, η δέσμευση για σταδιακή μείωση της χονδρικής τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος κατά 30% τοποθετείται στο βάθος της τριετίας 2027–2029, μεταθέτοντας την ουσιαστική ανακούφιση στο μέλλον.

Μακροπρόθεσμη προοπτική και δομικές αλλαγές

Παρά τις επιμέρους παραλείψεις, η φετινή ΔΕΘ αφήνει πίσω της μια σημαντική παρακαταθήκη, την παραδοχή ότι η ελληνική κοινωνία χρειάζεται μακροπρόθεσμη προοπτική και όχι απλώς ευκαιριακά μέτρα. Η πραγματική πρόκληση τώρα είναι αυτά τα πρώτα θετικά βήματα να εμπλουτιστούν με τις απαραίτητες δομικές τομές στην αγορά. Αν η κυβέρνηση αξιοποιήσει τη δημοσιονομική σταθερότητα για να συγκρουστεί με τις παθογένειες της ακρίβειας και της στέγης, τότε οι εξαγγελίες της ΔΕΘ μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για ανάπτυξη.

Χαρακτηριστικά είναι τα όσα είπαν στο parapolitika.gr εκπρόσωποι φορέων. «Τα νέα μετρα στην ΔΕΘ που ανακοινώθηκαν από τον πρωθυπουργό ξεπέρασαν τις προσδοκίες μας, ειδικά η προτεραιότητα που έδωσε για τον κουμπαρά. Εξαιρετικό μέτρο καθώς πιστεύω ότι είναι ένα σοβαρό κίνητρο για την αντιμετώπιση του δημογραφικού μας προβλήματος», αναφέρει ο Χρήστος Καβαλλάρης, πρόεδρος του Συλλόγου Οικονομολόγων και Φοροτεχνικών Ελλαδος. Ο ίδιος επισημαίνει ότι «τα φορολογικά κίνητρα για την Περιφέρεια, με την εξάλειψη του ΕΝΦΙΑ καθώς και τα νομικά πρόσωπα με την μείωση του τέλους επιτηδεύματα από το 2027 με σκοπό το 2029 την οριστική κατάργηση του».