Σε µια νέα περίοδο έντονων πιέσεων στις τιµές των βασικών αγαθών εισέρχεται η αγορά, καθώς η άνοδος του ενεργειακού κόστους και των καυσίµων δηµιουργεί τις προϋποθέσεις για αυξήσεις σε τρόφιµα και είδη πρώτης ανάγκης τους επόµενους µήνες. Στην αγορά ενισχύεται η ανησυχία ότι ένα µέρος του αυξηµένου κόστους παραγωγής και διακίνησης θα περάσει σταδιακά στον καταναλωτή, µε τον Οκτώβριο να θεωρείται κρίσιµος µήνας. Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι αυτή της φέτας.


Διαβάστε: Αν κοπεί ρεύμα και νερό για 3 ημέρες, έχετε αρκετό φαγητό στο σπίτι; Τι πρέπει να υπάρχει στο ντουλάπι


Ο πρόεδρος της Εθνικής ∆ιεπαγγελµατικής Οργάνωσης Φέτας, Μιχάλης Σαράντης, άφησε αυτή την εβδοµάδα ανοιχτό το ενδεχόµενο νέων ανατιµήσεων, εκτιµώντας ότι η τιµή της µπορεί να φθάσει τα 15-16 ευρώ το κιλό, από περίπου 12-13 ευρώ σήµερα. Ως βασικές αιτίες ανέφερε τη µείωση του ζωικού κεφαλαίου, που περιορίζει την προσφορά πρόβειου γάλακτος, αλλά και την αυξηµένη ζήτηση από τις διεθνείς αγορές.


Τρόφιμα: Άνοδος των τιμών προβλέπεται για τον χειμώνα

Οι πιέσεις δεν περιορίζονται στη φέτα. Στα γαλακτοκοµικά, η περιορισµένη διαθεσιµότητα γάλακτος αποτελεί διεθνώς παράγοντα ανόδου των τιµών. Ο διεθνής οργανισµός τροφίµων (Food & Agriculture Organization - FAO) κατέγραψε τον Αύγουστο αύξηση στις διεθνείς τιµές των τυριών, καθώς η περιορισµένη διαθεσιµότητα γάλακτος στην Ευρωπαϊκή Ενωση ενίσχυσε τις τιµές.

Παράλληλα, οι τιµές των φυτικών ελαίων και των δηµητριακών κινήθηκαν επίσης ανοδικά. Η ανησυχία αφορά ένα ευρύ φάσµα προϊόντων, από ψωµί, έλαια, δηµητριακά και ζάχαρη έως φρούτα και λαχανικά, αλλά και προϊόντα προσωπικής υγιεινής και οικιακής χρήσης. Το προηγούµενο της ενεργειακής κρίσης του 2021-2022 λειτουργεί ως προειδοποιητικό παράδειγµα. Η άνοδος του κόστους ενέργειας προηγήθηκε τότε της µεγάλης επιτάχυνσης του πληθωρισµού στα τρόφιµα και στα βασικά είδη νοικοκυριού.


Οι τρεις φάσεις της κρίσης

Το ίδιο θα συµβεί και αυτή τη φορά. Αυτό υποστηρίζει ο FAO για την ενεργειακή κρίση που προκάλεσε η σύγκρουση στον Περσικό. Από τον περασµένο Μάιο είχε προβλέψει ότι τα απόνερα αυτής της κρίσης θα φανούν στο δεύτερο εξάµηνο του 2026 και κυρίως στο α' εξάµηνο του 2027. Συγκεκριµένα προέβλεψε την εκδήλωση της κρίσης σε τρεις φάσεις.

  1. Μάιος έως Σεπτέµβριος/Οκτώβριος 2026. Πρώτα επηρεάζονται καύσιµα, ναύλοι, ασφάλιστρα και εισαγόµενες πρώτες ύλες, µε την επίδραση στο ράφι να είναι σχετικά περιορισµένη και σταδιακή.
  2. Νοέµβριος 2026 - αρχές 2027. Το υψηλό ενεργειακό κόστος αρχίζει να περνά περισσότερο στο αυξηµένο κόστος παραγωγής, µεταφοράς, ψύξης και επεξεργασίας αγαθών. Και εδώ είναι η χρονική περίοδος στην οποία θα µπορούσε να φανεί εντονότερα η αρνητική επίδραση στο καλάθι της νοικοκυράς.
  3. Άνοιξη - καλοκαίρι 2027. Αν η διαταραχή σε καύσιµα, πρώτες ύλες, λιπάσµατα κ.λπ. παραµείνει, τότε εµφανίζεται µια δεύτερης τάξης επίδραση με χαµηλότερες αποδόσεις, ακριβότερες εισροές, µικρότερη προσφορά και µεγαλύτερη πίεση στις διεθνείς τιµές αγροτικών προϊόντων.


Τι δείχνουν τα στοιχεία

Πάντως, τους τελευταίους έξι µήνες, σύµφωνα µε τον FAO, o δείκτης τιµών τροφίµων έχει ανατιµηθεί κατά περίπου 6%. Οι µεγαλύτερες δε ανατιµήσεις παρουσιάζονται στις δύο από τις πέντε κατηγορίες τροφίµων που συνθέτουν τον δείκτη τιµών τροφίµων του FAO (FAO Food Price Index): στη ζάχαρη, στην οποία καταγράφεται αύξηση 23,4% τους τελευταίους έξι µήνες, και στα έλαια, όπου καταγράφεται αύξηση 13%. Σηµαντική αύξηση καταγράφεται και στα δηµητριακά (+7%), ενώ στο κρέας και στα γαλακτοκοµικά κα ταγράφεται περίπου στασιµότητα τιµών κατά τους τελευταίους έξι µήνες. Σηµειώνεται ότι ο δείκτης FAO Food Price Index κινείται σε επίπεδα ρεκόρ, σηµειώνοντας µάλιστα µεγάλη αύξηση, κατά τον περασµένο Αύγουστο, 2,5 µονάδων µόνο µέσα σε ένα µήνα.

Οι αυξήσεις αυτές σταδιακά θα περάσουν και στα ράφια των σούπερ µάρκετ στην Ελλάδα. Ήδη οι αρτοποιοί κάνουν λόγο για αύξηση της τιµής του ψωµιού µέσα στον Σεπτέµβριο κατά 10%, προκειµένου οι φούρνοι της γειτονιάς να αντεπεξέλθουν στο υψηλό ενεργειακό κόστος. Στις επιχειρήσεις αυτές σχεδόν το 50% του κόστους παραγωγής του ψωµιού είναι ενέργεια (φυσικό αέριο, ρεύµα κ.λπ.).


Οι εκπρόσωποι των αρτοποιών κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου

Μάλιστα, οι εκπρόσωποι των αρτοποιών κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τις βιοτεχνικές επιχειρήσεις αρτοποιίας. Οι ίδιοι αναφέρουν ότι η προηγούµενη κρίση του 2022 έβγαλε εκτός αγοράς το 10% των φούρνων της χώρας -πάνω από 1.500 φούρνους- και ότι τα επόµενα πέντε χρόνια µπορεί να εµφανιστεί ένα ντόµινο κλεισίµατος, που µπορεί φτάσει στο 50% των βιοτεχνικών επιχειρήσεων αρτοποιίας που είναι σήµερα σε λειτουργία.

Σηµειώνεται ότι το ντίζελ κίνησης στη χώρα µας κινήθηκε την περασµένη εβδοµάδα σε ιστορικό υψηλό τιµής, τα 2,23 ευρώ ανά λίτρο, µε την επιδότηση των 15 λεπτών, ή στα 2,38 ευρώ ανά λίτρο χωρίς την επιδότηση. Η υψηλότερη τιµή που είχε βρεθεί το πετρέλαιο κίνησης στο παρελθόν στη χώρα µας ήταν τον Ιούνιο του 2022, όταν η τιµή του προϊόντος κινήθηκε έως τα 2,12 ευρώ το λίτρο µε την επιδότηση ή τα 2,32 ευρώ το λίτρο χωρίς την επιδότηση των 20 λεπτών.


Το θετικό

Το µόνο θετικό φέτος είναι ότι στην Ελλάδα είχαµε ένα πιο ήπιο καλοκαίρι, το οποίο βοήθησε ιδιαίτερα την πρωτογενή παραγωγή, µε τις τιµές των λαχανικών και φρούτων να µειώνονται αισθητά σε σχέση µε το προηγούµενο καλοκαίρι. Υπενθυµίζεται ότι το καλοκαίρι του 2025 είχαµε παρατεταµένες περιόδους καύσωνα, στους οποίους «κάηκε» πολύ µεγάλο µέρος της αγροτικής παραγωγής και εκτόξευσε τις τιµές των βασικών αγαθών τροφίµων (λαχανικά και φρούτα).

Ακόµη, το ήπιο καλοκαίρι βοήθησε την κατανάλωση ρεύµατος, καθώς δεν απαιτήθηκαν υπέρογκες δαπάνες ψύξης των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων. Οι καταναλωτές επίσης ελπίζουν και σε έναν ήπιο χειµώνα, έτσι ώστε να µη χρειαστεί οι τιµές των ενεργειακών αγαθών να παραµείνουν στα υφιστάµενα επίπεδα.

Δημοσιεύτηκε στην Κυριακάτικη Απογευματινή