Σε έναν ενιαίο σχεδιασμό που θα συνδέει την ύδρευση, την άρδευση και την αντιπλημμυρική προστασία στρέφεται πλέον η αντιμετώπιση των αυξανόμενων πιέσεων γύρω από το νερό, καθώς η κλιματική κρίση, η αστικοποίηση και οι παρεμβάσεις στο φυσικό περιβάλλον δημιουργούν νέες απαιτήσεις για τις υποδομές. Σήμερα βρίσκονται σε εξέλιξη περισσότερα από 50 μεγάλα υδραυλικά έργα, προϋπολογισμού 1,2 δισ. ευρώ, ενώ παράλληλα 130 έργα συνολικού ύψους 2,8 δισ. ευρώ βρίσκονται στην τελική φάση αξιολόγησης. Το εύρος των παρεμβάσεων, από φράγματα και αρδευτικά δίκτυα μέχρι διευθετήσεις ρεμάτων και νέες υποδομές ύδρευσης, παρουσιάστηκε στο 9ο Συνέδριο Υποδομών και Μεταφορών - ITC 2026, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. 

Διαβάστε: Τσάφος: "Μπορούμε να κάνουμε περισσότερα μαζί" - Το μήνυμα για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης

Νερό: Πάνω από 50 μεγάλα έργα ύψους 1,2 δισ. ευρώ

Ο Χαράλαμπος Μυγδάλης, ειδικός γραμματέας Υδραυλικών Έργων και Κτιρίων του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, έθεσε ως βασική προτεραιότητα τη μετάβαση σε έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό. «Η κλιματική κρίση μας δείχνει ότι θα πρέπει να μεταβούμε από την αποσπασματική αποκατάσταση στην προληπτική θωράκιση και ενίσχυση των υποδομών μας», ανέφερε, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις νησιωτικές και τουριστικές περιοχές που δέχονται μεγάλες πιέσεις. «Η προτεραιοποίηση των έργων γίνεται με βάσει τις πραγματικές ανάγκες κάθε περιοχής, πού υπάρχει μεγάλος κίνδυνος λειψυδρίας ή ερημοποίησης, επικινδυνότητα πλημμυρικού φαινομένου, ανάγκες των κατοίκων και εποχικές πιέσεις», εξήγησε, σημειώνοντας ότι οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης επιβαρύνονται από τη μεγάλη αστικοποίηση, την αυθαίρετη δόμηση, τις επιχωματώσεις ρεμάτων και την αποψίλωση λόγω πυρκαγιών. «Τα έργα υδρονομίας, αντιπλημμυρικά, εγγειοβελτιωτικά, θα πρέπει να εκτελούνται συνδυαστικά», τόνισε.

Η ειδική γραμματεία εκτελεί αυτή την περίοδο πάνω από 50 μεγάλα υδραυλικά έργα συνολικού προϋπολογισμού 1,2 δισ. ευρώ. Μεταξύ των παραδειγμάτων που παρουσίασε ο κ. Μυγδάλης είναι η κατασκευή του φράγματος Μύρτου στην Κρήτη και του Ασωπού στην Κορινθία, καθώς και τα δίκτυα του φράγματος Ανάβαλου. Στην Αττική υλοποιούνται οι διευθετήσεις των ρεμάτων Εσχατιάς, Αχαρνών και Ραφήνας, με τις δύο τελευταίες να καλύπτουν μεγάλο τμήμα της λεκάνης απορροής της Πεντέλης. Τέσσερα ακόμη μεγάλα έργα βρίσκονται προς υπογραφή, ενώ έχουν δημοπρατηθεί το φράγμα Νεστορίου στην Καστοριά και το φράγμα Αλμωπαίου στην Πέλλα. «Στο υπουργείο υποδομών και Μεταφορών θεωρούμε ότι η επιτυχής ολοκλήρωση των έργων έχει πέντε στάδια: σωστός σχεδιασμός, ώριμες μελέτες, εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, συνεργασία και η συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων, ποιοτική κατασκευή με πρόβλεψη για τη συντήρηση και διαχείριση των έργων», κατέληξε.

Στην τελική αξιολόγηση 130 έργα ύψους 2,8 δισ. ευρώ

Από την πλευρά της, η Αργυρώ Ζέρβα, γενική γραμματέας Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, υπογράμμισε: «Το νερό αποτελεί προτεραιότητα και θα διεκδικήσουμε τους μέγιστους δυνατούς πόρους από την επόμενη προγραμματική περίοδο». Χαρακτήρισε θετικό το γεγονός ότι σταματά ο διαχωρισμός των έργων άρδευσης και ύδρευσης, τα οποία θα χρηματοδοτούνται πλέον από ένα ενιαίο ταμείο, το ΕΠΕΣ, σημειώνοντας ότι «Το νερό είναι ενιαίος πόρος και δεν μπορούμε να το βλέπουμε αποσπασματικά».

Η κ. Ζέρβα ανέφερε ότι το Ταμείο Ανάκαμψης δεν ήταν κατάλληλο χρηματοδοτικό εργαλείο για μεγάλα έργα υποδομής λόγω των περιορισμένων χρονικών περιθωρίων, αν και λειτούργησε ως επιταχυντής. Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κατάφερε να εντάξει πέντε μεγάλα αρδευτικά έργα, τα οποία ξεκίνησαν και μεταφέρθηκαν στο ειδικό πρόγραμμα ΣΔΙΤ του Ταμείου. Παράλληλα, 190 έργα ύψους 650 εκατ. ευρώ που δεν ολοκληρώθηκαν μεταφέρθηκαν στη νέα προγραμματική περίοδο έπειτα από διαπραγμάτευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενώ 130 έργα συνολικού προϋπολογισμού 2,8 δισ. ευρώ βρίσκονται στην τελική φάση αξιολόγησης. Η ίδια επισήμανε ότι ζητούμενο δεν είναι μόνο η εξασφάλιση νερού για άρδευση, αλλά και η προστασία της καλλιεργήσιμης γης, καθώς η ακατάλληλη άρδευση μπορεί να ενισχύσει την ερημοποίηση. Εκτίμησε επίσης ότι η ολοκλήρωση του συνόλου των έργων πιθανότατα θα εξασφαλίσει φθηνότερο νερό στους αγρότες.

ΕΥΑΘ: Επενδύσεις 360 εκατ. ευρώ έως το 2029

Ως τη μεγαλύτερη συστημική απειλή για τις εταιρείες ύδρευσης και αποχέτευσης χαρακτήρισε την κλιματική κρίση ο διευθύνων σύμβουλος της ΕΥΑΘ, Άνθιμος Αμανατίδης, επισημαίνοντας ότι στην Ελλάδα η κατάσταση επιδεινώνεται περαιτέρω από τη μη βιώσιμη διαχείριση και την υπεράντληση του υδάτινου πόρου, κυρίως για τη γεωργία. «Εμείς κινούμαστε σε δύο άξονες, τον εκσυγχρονισμό των υποδομών μας και την αύξηση του διαθέσιμου πόρου. Για τον σκοπό αυτό, φροντίζουμε να μην έχουμε μόνο μία πηγή υδροδότησης, αλλά και εναλλακτικές λύσεις», ανέφερε, αναφερόμενος στην αφαλάτωση, τις γεωτρήσεις, τα φράγματα και τους ταμιευτήρες.

Με την αξιοποίηση έξυπνων υδρομέτρων και λύσεων τεχνητής νοημοσύνης, η ΕΥΑΘ έχει μειώσει το μη τιμολογούμενο νερό από 35% σε 26% μέσα σε πέντε χρόνια. Το επενδυτικό της πρόγραμμα έως το 2029 ανέρχεται σε περίπου 360 εκατ. ευρώ και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, αύξηση της παραγωγής νερού μέσω του διπλασιασμού της δυναμικότητας του διυλιστηρίου και επέκταση σε νέες περιοχές. «Ήδη έχουμε μειώσει το κόστος κατανάλωσης ανά κυβικό μέτρο νερού κατά 15%», σημείωσε ο κ. Αμανατίδης, αναφερόμενος και στο ανθρακικό αποτύπωμα που βρίσκεται στο 70%, υπερβαίνοντας τον αρχικό στόχο μέσω του πρώτου συμβολαίου PPA που υπέγραψε δημόσιος φορέας. Για τη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων έκανε λόγο για καίριο βήμα προς μια νέα στρατηγική διαχείρισης του νερού για Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική. «Με την πρόσφατη μεταρρύθμιση, ενσωματώνουμε ως εταιρεία 25 φορείς ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης. Αυτό απαιτεί πλέον συγκεκριμένο επενδυτικό σχεδιασμό, σαφείς προτεραιότητες και αξιοποίηση όλων των χρηματοδοτικών εργαλείων», επισήμανε, θέτοντας ως στόχο ένα ανθεκτικό και οικονομικά βιώσιμο σύστημα για τις επόμενες δεκαετίες.