Αυτή την Τετάρτη ξεκινά στην Ολομέλεια της Βουλής επίσημα η διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος, με τη συνεδρίαση να αφορά στη σύσταση της αρμόδιας κοινοβουλευτικής επιτροπής – με διακομματικό προεδρείο – και στο χρονοδιάγραμμα των εργασιών της, που θα εκκινήσουν την Πέμπτη. Πρόταση της κυβέρνησης για τη θέση του προέδρου της επιτροπής αναμένεται να είναι ο πρώην υπουργός Μάκης Βορίδης. Βούληση της κυβερνητικής πλειοψηφίας είναι η Ολομέλεια να ψηφίσει για τις προς αναθεώρηση διατάξεις στο τέλος Ιουλίου ή, το αργότερο, στις αρχές Αυγούστου και η δεύτερη ψηφοφορία να γίνει στα μέσα Σεπτεμβρίου, αμέσως μετά την ολοκλήρωση της ΔΕΘ.

Η αναθεώρηση του Συντάγματος, μισό αιώνα μετά την έναρξη εφαρμογής του, έχει αυτή τη φορά τρεις ιδιαιτερότητες:

Η πρώτη είναι ότι οι μόνες προτάσεις που θα συζητηθούν είναι αυτές της Νέας Δημοκρατίας, καθώς μέσα στο κατακερματισμένο πολιτικά σημερινό τοπίο κανένα κόμμα της αντιπολίτευσης δεν συγκεντρώνει τους 50 βουλευτές που απαιτεί το Σύνταγμα για να τεθεί προς συζήτηση η δική του πρόταση. Επομένως, τα υπόλοιπα κόμματα μπορούν μόνο να κάνουν εισηγήσεις για βελτιώσεις, διορθώσεις και αλλαγές επί των προτάσεων που έχει παρουσιάσει η Ν.Δ. για αναθεώρηση 34 άρθρων του Συντάγματος.

Η δεύτερη ιδιαιτερότητα έχει να κάνει με το γεγονός ότι το αποτέλεσμα των δύο ψηφοφοριών, του Ιουλίου-Αυγούστου και του Σεπτεμβρίου, έχει ουσιαστικά προεξοφληθεί. Όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν δημόσια δηλώσει ότι θα καταψηφίσουν τις κυβερνητικές προτάσεις, ανεξάρτητα από το περιεχόμενό τους, με το ΠΑΣΟΚ να επισημαίνει τη βούλησή του η συνταγματική αναθεώρηση να κριθεί εξ ολοκλήρου στην επόμενη Βουλή, μετά τις εθνικές εκλογές.

Συνεπώς, τόσο τον Ιούλιο (ή Αύγουστο) όσο και τον Σεπτέμβριο κάθε διάταξη αναμένεται, εκτός απροόπτου, να ψηφιστεί από περίπου 160 βουλευτές, δηλαδή τους 156 της Ν.Δ. συν κάποιους από τους 40 πλέον συνολικά ανεξάρτητους.

Η τρίτη ιδιαιτερότητα συνίσταται στο γεγονός ότι η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για την αναθεώρηση αποτελεί επί της ουσίας και ένα κομμάτι της πολιτικής της πλατφόρμας, με την οποία θα διεκδικήσει την ψήφο των πολιτών και μία τρίτη τετραετία.

«Οι εκλογές θα διεξαχθούν το 2027 και η προεκλογική μας εκστρατεία θα βασιστεί και στις προτάσεις μας για τη συνταγματική αναθεώρηση, καθώς θεωρούμε ότι απαιτείται λαϊκή νομιμοποίηση, με την έννοια του να θέσουμε αυτά τα ζητήματα υπόψη του εκλογικού σώματος, ενόψει των επόμενων εκλογών», ανέφερε πρόσφατα ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Συνταγματική Αναθεώρηση: Σημαντικές παρεμβάσεις σε 3 επίπεδα 

Η συζήτηση για το Σύνταγμα εμπεριέχει παρεμβάσεις που, εφόσον υλοποιηθούν, θα είναι ιστορικού χαρακτήρα, από την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων για πρώτη φορά στη Μεταπολίτευση μέχρι τον επανακαθορισμό της έννοιας της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων.

Θυμίζουμε ότι η παρούσα Βουλή είναι η προτείνουσα. Η επόμενη Βουλή, όποια δηλαδή προκύψει από τις εθνικές εκλογές το 2027, είναι αυτή η οποία κατά την πρώτη σύνοδό της αποφασίζει με πλειοψηφία τουλάχιστον 180 βουλευτών (αφού καμία διάταξη δεν θα συγκεντρώσει αυτή την πλειοψηφία στην παρούσα Βουλή) σχετικά με τις αναθεωρητέες διατάξεις.

Θέλουν, π.χ., οι πολίτες την αναθεώρηση του Άρθρου 16 του Συντάγματος, που προβλέπει το μονοπώλιο του κράτους στην Ανώτατη Εκπαίδευση, ώστε να ανοίξει ο δρόμος για την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων στη χώρα;

Θέλουν κατοχύρωση συνταγματική ότι ο Προϋπολογισμός «οφείλει να διασφαλίζει τη βιώσιμη δημοσιονομική λειτουργία»;

Επιθυμούν να αλλάξει ο τρόπος άσκησης δίωξης κατά υπουργών και επιλογής της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων με πιο περιορισμένη εμπλοκή της Βουλής;

Αυτά τα ερωτήματα θα τεθούν στους πολίτες προεκλογικά από τη Ν.Δ., αξιοποιώντας και το γεγονός ότι όλα τα υπόλοιπα κόμματα θα τις έχουν καταψηφίσει.

Κυβερνητικά στελέχη επισημαίνουν ότι η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για τη συνταγματική αναθεώρηση φέρνει σημαντικές παρεμβάσεις σε τρία επίπεδα, που εκσυγχρονίζουν τη δημόσια ζωή και το πολιτικό σύστημα, αντιμετωπίζοντας παθογένειες δεκαετιών.

Στο σκέλος του ιδιωτικού πλούτου, όπως εξήγησαν πηγές με γνώση της υπόθεσης, σήμερα το Σύνταγμα προβλέπει μεν προστασίες επί της αρχής για την ιδιοκτησία, όμως δεν έχει απτές πρόνοιες για την περιουσία, η οποία μέχρι στιγμής προστατεύεται μόνο από διεθνή κείμενα.

Η πρόταση της Ν.Δ. προβλέπει, παράλληλα, την κατοχύρωση της δυνατότητας μεταφοράς του συντελεστή δόμησης, ενός κρίσιμου πολεοδομικού εργαλείου για τον ορθολογικό χωρικό σχεδιασμό σε οικιστικές περιοχές, που συμβάλλει τόσο στην καλύτερη αξιοποίηση της ιδιωτικής περιουσίας όσο και στην προστασία διατηρητέων κτισμάτων και κοινόχρηστων χώρων, όπως τονίζουν.

Νέος μηχανισμός ελέγχου 

Οι θέσεις της Ν.Δ. περιέχουν επίσης νέο μηχανισμό για τον προληπτικό έλεγχο της συνταγματικότητας νομοθετημάτων.

Συγκεκριμένα, μετά την ψήφιση, αλλά πριν από τη δημοσίευση ενός νομοσχεδίου, είτε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είτε ο πρωθυπουργός είτε η απόλυτη πλειοψηφία των βουλευτών θα μπορούν να ζητήσουν την κρίση του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου, η οποία θα δεσμεύει τα δικαστήρια στο μέλλον.

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα έχει τη δυνατότητα να παραπέμψει ένα νομοσχέδιο ανά βουλευτική σύνοδο.

Τέλος, σε μια προσπάθεια να ικανοποιηθεί το διαχρονικό αίτημα για εκλογή των ηγεσιών των τριών ανώτατων δικαστηρίων χωρίς να έχει ρόλο το Υπουργικό Συμβούλιο, το κυβερνών κόμμα προτείνει η επιλογή της ηγεσίας να γίνεται από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, χωρίς κυβερνητική παρέμβαση, ενώ στο Άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών προβλέπεται η κατάργηση της αρμοδιότητας της Βουλής για τη διενέργεια προανακριτικής εξέτασης σε βάρος υπουργών και υφυπουργών, καθώς και η κατάργηση της «αμελλητί» διαβίβασης στο Κοινοβούλιο στοιχείων σε βάρος πολιτικών προσώπων.


*Δημοσιεύτηκε στα «Παραπολιτικά»