Αλέξης Τσίπρας: Τι περιλαμβάνει το σχέδιο "Αριστοτέλης" για τη μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Εικόνες & Βίντεο)

Στο Σεράφειο του δήμου Αθηναίων παρουσιάστηκε από τον Αλέξη Τσίπρα και το στελεχιακό δυναμικό της ΕΛ.Α.Σ. το πρόγραμμα με την κωδική ονομασία «Αριστοτέλης». Το εν λόγω σχέδιο συμπυκνώνει την ολοκληρωμένη πρόταση του νεοσύστατου κόμματος για την αναδιάρθρωση και τη νέα αρχιτεκτονική της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Διαβάστε: Ο Αλέξης Τσίπρας παρουσίασε τις προτάσεις της ΕΛΑΣ για την Τοπική Αυτοδιοίκηση (Εικόνες & Βίντεο)

Τσίπρας για την Τοπική Αυτοδιοίκηση: Το σχέδιο "Αριστοτέλης" και η "Νέα Μεταπολίτευση"

Κεντρικός πυλώνας του σχεδίου είναι η διαμόρφωση μιας διαφορετικής σχέσης ανάμεσα στην κεντρική εξουσία και την αυτοδιοίκηση, στο πλαίσιο του συνολικού σχεδιασμού για μια Νέα Μεταπολίτευση από την ΕΛ.Α.Σ. Παράλληλα, η πρόταση στοχεύει στην αντιμετώπιση του δομικού προβλήματος που διέπει το ελληνικό κράτος, δηλαδή του έντονου συγκεντρωτισμού σε επίπεδο πόρων και αρμοδιοτήτων, ενώ παράλληλα θέτει στο επίκεντρο ζητήματα δημοκρατικής διακυβέρνησης και διαφάνειας στις τοπικές κοινωνίες.

Στην τοποθέτησή του για τις παθογένειες της σημερινής αυτοδιοίκησης, ο Αλέξης Τσίπρας επικαλέστηκε τον Μανώλη Γλέζο, υπενθυμίζοντας τη χαρακτηριστική του αποστροφή: «δεν έχουμε αυτοδιοίκηση, έχουμε ετεροδιοίκηση» και αποκάλεσε την σημερινή κατάσταση της αυτοδιοίκησης ως στρέβλωση. Όπως σημείωσε, «δεν θέλουμε να παρουσιάσουμε γραφειοκρατικές αλλαγές, αλλά μια νέα αντίληψη για την Ελλάδα».

Η φιλοσοφική αφετηρία του ονόματος και το φρένο στον συγκεντρωτισμό

Η ονομασία του σχεδίου, οφείλεται στο γεγονός ότι ο Αριστοτέλης ήταν ο φιλόσοφος που έθεσε τις βάσεις για την πολιτική οργάνωση, με γνώμονα το μέτρο, πράγμα το οποίο πρέπει να αντανακλάται στην λειψή με τα σημερινά δεδομένα αποκέντρωση του κράτους.

«Θέλουμε με το όνομα αυτό να καταδείξουμε ότι οι ρίζες της ιστορίας μας και της ελληνικής σκέψης, πρέπει και μπορούν να δώσουν σύγχρονους καρπούς. Να γίνουμε επιτέλους Ελλάδα της Ευρώπη» συμπλήρωσε μεταξύ άλλων.

Για τον Αλέξη Τσίπρα, ο συγκεντρωτισμός δημιουργεί σημαντικά γραφειοκρατικά εμπόδια, ενώ παράλληλα λειτουργεί ως «φρένο» για την ανάπτυξη στην περιφέρεια.

Ο ίδιος μάλιστα έκρουσε το καμπανάκι του δημογραφικού και στην ερήμωση της ελληνικής επαρχίας την ώρα «νέα ζευγάρια χρειάζονται σχεδόν έναν μισθό για να αποκτήσουν στέγη, για το ενοίκιό τους, δεν μπορούν να φύγουν στα 30 και στα 35 τους από το πατρικό τους”. Τόνισε επίσης ότι «η Ελλάδα έχει γίνει ένα από τα πιο συγκεντρωτικά μέρη της Ευρώπης».

Οι τέσσερις πυλώνες του σχεδίου και τα "αναπτυξιακά συμβόλαια" ανά περιφέρεια

Το σχέδιο βασίζεται σε ορισμένες βασικές αρχές: Την εγγύτητα, την αποτελεσματικότητα, την επικουρικότητα, αλλά και τη δημοκρατική λογοδοσία. Το σκεπτικό πίσω από αυτές τις αρχές είναι πως κάθε απόφαση πρέπει να λαμβάνει όσο πιο κοντά στον πολίτη με τη συμμετοχή του πολίτη, αυτό σημαίνει πραγματική αποκέντρωση πραγματική δημοκρατία και πραγματική εμπιστοσύνη. Ο δε πολίτης οφείλει να γνωρίζει ποιος λαμβάνει αποφάσεις και ποιος λογοδοτεί.

Την ίδια στιγμή, ο Αλέξης Τσίπρας έθεσε στο προσκήνιο την αναδιαμόρφωση της αναπτυξιακής στρατηγικής, μιας νέας οικονομίας, όπως υπογράμμισε ο ίδιος.

«Καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν αναπτύχθηκε επειδή λαμβάνονταν οι αποφάσεις στην πρωτεύουσα», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Ο πρώην πρωθυπουργός, πρότεινε κάθε περιφέρεια αποκτά το δικό της αναπτυξιακό συμβόλαιο με συγκεκριμένους στόχους έργα με αποτελέσματα. «Το δικό της κοινωνικό συμβόλαιο», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Τσίπρας.

Τέλος στις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις - Μεταφορά αρμοδιοτήτων στις αιρετές Περιφέρειες

Παράλληλα, ο εισηγήθηκε την κατάργηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων που χαρακτηρίζονται από υποστελέχωση και δημιουργούν σειρά προβλημάτων στους ΟΤΑ και μεταφορά των αρμοδιοτήτων τους στις αιρετές περιφέρειες.

Ο ρόλος του κράτους θα είναι όμοιος με αυτόν ενός κεντρικού στρατηγείου, όπου πραγματοποιείται ο σχεδιασμός και η αξιολόγηση με την αυτοδιοίκηση να φέρει το βάρος της εφαρμογής των αποφάσεων.

Στο σχέδιο περιλαμβάνονται και πρόνοιες για την ενεργειακή δημοκρατία των δήμων με την συγκρότηση μιας ενεργειακής κοινότητας σε κάθε περιφερειακή ενότητα. Παράλληλα, υποσχέθηκε τη δέσμευση ενεργειακού χώρου για τους ΟΤΑ, ενώ δεσμεύτηκε την επαναφορά του net-mettering στις ενεργειακές κοινότητες που θα λειτουργούν για τους δήμους και τις ΔΕΥΑ.

Ίδρυση έως και 150 νέων Δήμων και σκληρή κριτική στον "Καλλικράτη"

Άλλη μια σημαντική πρόνοια είναι η δημιουργία έως και 150 δήμων με την οποία θα αποκατασταθεί σειρά προβλημάτων διοικητικής αποτελεσματικότητας και ιστορικής και γεωγραφικής συνοχής των κοινοτήτων που συναποτελούν σε πολλές περιπτώσεις τους δήμους.

Την αλλαγή αυτή πλαισίωσε εξαπολύοντας σφοδρή κριτική στο σχέδιο “Καλλικράτης” που είχε ψηφίσει η τελευταία κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ και οδήγησε στη συγχώνευση δήμων μειώνοντάς τους κατά από τις 1.000 περίπου στους 325. Οι δήμοι εκ νέου αυξήθηκαν εν συνεχεία στους 332 με το σχέδιο “Κλεισθένης” της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ.

Χρησιμοποίησε ω κεντρικό παράδειγμα το δήμο Βάρης-Βούλας Βουλιαγμένης στο τιμόνι του οποίου βρίσκεται ο Α’ Αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ Γρηγόρης Κωνσταντέλλος.

«Η χωρική συγκεντροποίηση του "Καλλικράτη" δημιούργησε μεγάλες ενότητες, με αποτέλεσμα την ποιοτική υποβάθμιση της τοπικής δημοκρατίας και της συμμετοχής του πολίτη στα κοινά» επεσήμανε μεταξύ άλλων και προσέθεσε πως «περισσότεροι από 100 δήμ0ι στη χώρα μπορούν να αποκτήσουν πίσω την αυτονομία τους».

Οικονομική ανάσα στους ΟΤΑ: Τέλος ανθεκτικότητας, νέος "Φιλόδημος" και εγγυημένοι ΚΑΠ

Ο Αλέξης Τσίπρας περιέγραψε τα οικονομικά της αυτοδιοίκησης με τα πιο μελανά χρώματα παραπέμποντας στα ευρήματα της μελέτης που πραγματοποίησε η ΚΕΔΕ σε συνεργασία με την ΕΕΤΑΑ.

Σημειώνεται πως το χρηματοδοτικό κενό για τους δήμους ανέρχεται στα 2,5 δις ευρώ εκ των οποίων τα 1,3 δις αφορά σε λειτουργικά έξοδα και τα 1,2 δις σε επενδύσεις.

Ως «αντίδοτο» στο πρόβλημα πρότεινε τη θεσμοθέτησή των ΚΑΠ ως εξασφαλισμένου ποσοστού του ΑΕΠ, όπως και τη θεσμοθέτηση ενός αποκλειστικά επενδυτικού σκέλους κατοχυρωμένου και προβλέψιμου, το οποίο θα λειτουργεί με την απελευθέρωση πόρων που υπάρχουν και λιμνάζουν από απόθεματικά, ευρωπαϊκούς πόρους και τέλη που εισπράττονται από την τοπική δραστηριότητα.

Το σχέδιο «Αριστοτέλης» περιλαμβάνει την ανάπτυξη μιας σειράς χρηματοδοτικών εργαλείων, όπως την απόδοση του συνόλου του τέλους ανθεκτικότητας στους δήμους, που ανέρχεται στα 582 εκατ. ευρώ.

Στην ίδια κατηγορία βρίσκεται και η απόδοση του 6% των πόρων του Πράσινου Ταμείου στην αυτοδιοίκηση, ως επενδυτικοί πόροι για την υλοποίηση επενδυτικών δαπανών περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Ακόμα, το 40% του νέου ΕΣΠΑ θα πηγαίνει στην αυτοδιοίκηση δημοτική και περιφερειακή αυτοδιοίκηση. Από αυτά 6 δισ. ευρώ θα πηγαίνει αποκλειστικά σε έργα δήμων.

Κατοχυρώνεται πως το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης θα δεσμεύει 250 εκατ. ευρώ τα οποία με μόχλευση και μέσω δανεισμού από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων θα συγκροτήσουν νέο πρόγραμμα «Φιλόδημος» ύψους 3,5 δισ. ευρώ σε βάθος πενταετίας, ήτοι 700 εκατ. ευρώ κατ’ έτος, χωρίς επιπλέον δημοσιονομικό κόστος.

Οι μητροπολιτικοί σύνδεσμοι σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη

Ο πρόεδρος της ΕΛ.Α.Σ. εισηγήθηκε τη δημιουργία ευέλικτών μητροπολιτικών συνδέσμων με αρμοδιότητα τον χωροταξικό σχεδιασμό, τις υποδομές, της διαχείρισης των υδάτων, την κινητικότητα, πολιτική προστασία.

Ο σχεδιασμός προβλέπεται να θεσμοθετηθεί σε πρώτο στάδιο σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, ενώ οι αρμοδιότητες αυτές δε θα υποκαθιστά αρμοδιότητες επιμέρους δήμων.

Σε γενικότερο πλαίσιο ανέφερε πως «οι μεγάλες πόλεις δεν μπορούν να λειτουργούν μόνο ως δήμοι. Οι μεγάλες Μητροπόλεις σχεδιάζουν αποφασίζουν υλοποιούν, λογοδοτούν».

Καμία αρμοδιότητα χωρίς αντίστοιχους πόρους

Ως βασική υποχρέωση ο κ. Τσίπρας τόνισε τον κανόνα που αναφέρεται μεν στο σύνταγμα, αλλά σε πολλές περιπτώσεις τηρείται μερικώς ή αποσπασματικά.
«Καμία αρμοδιότητα δε θα μεταφέρεται χωρίς τους ανάλογους πόρους και το προσωπικό για την εκτέλεσής της», ανέφερε χαρακτηριστικά με νόημα.

Επαναφορά της κάλπης δύο γύρων και εκλογή με 50%+1

Ο πρώην πρωθυπουργός αναφερόμενος στα ζητήματα δημοκρατίας υποστήριξε πως το νέο εκλογικό σύστημα εξυπηρετεί την κομματοκρατία του κυβερνώντος κόμματος σε δήμους και περιφέρειες.

Η πρόταση της ΕΛ.Α.Σ. για το εκλογικό σύστημα της αυτοδιοίκησης προβλέπει την επαναφορά του β’ γύρου που καταργεί ο πρόσφατος Νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης, και εκλογή με ποσοστό 50%+1 για δημάρχους και περιφερειάρχες.

Ο κ. Τσίπρας τόνισε πως «το σύστημα λειτούργησε αποτελεσματικά» προσθέτοντας πως «τα πραγματικά προβλήματα απαιτούν δημάρχους με αυξημένη πλειοψηφία».

Ως προς το εκλογικό σύστημα που εισάγει ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης ανέφερε πως «δεν είχε τη συναίνεση κανενός συλλογικού οργάνου της αυτοδιοίκησης».

Το πρόταγμα γεωγραφική ισότητα

Ο πρόεδρος τόνισε ότι «η Ελλάδα δεν μπορεί να χωρίζεται σε πολίτες δύο ταχυτήτων» και πως η ποιότητα ζωής δεν πρέπει να εξαρτάται από τον τόπο κατοικίας. Ανακοίνωσε την καθιέρωση της Εθνικής Πολιτικής Γεωγραφικής Ισότητας, ώστε καμία σημαντική δημόσια πολιτική να μην εφαρμόζεται χωρίς αξιολόγηση των γεωγραφικών της επιπτώσεων.

Επιπλέον, γνωστοποίησε την ίδρυση Εθνικού Παρατηρητηρίου Γεωγραφικής Ισότητας και την αναμόρφωση των κριτηρίων κατανομής των δημόσιων πόρων, λαμβάνοντας υπόψη τη νησιωτικότητα, την ορεινότητα, το δημογραφικό πρόβλημα και τις πραγματικές ανάγκες κάθε περιοχής.

Η επανασύσταση των κοινοτήτων με ουσιαστικό ρόλο

Ο Αλέξης Τσίπρας πρότεινε την επανασύσταση του θεσμού των κοινοτήτων, οι οποίες έχουν περιορισμένο ρόλο, χωρίς ουσιαστικές αρμοδιότητες, χωρίς πόρους και χωρίς πραγματική δυνατότητα να επηρεάζουν τις αποφάσεις που αφορούν την καθημερινότητα των κατοίκων τους.

Το σχέδιο αφορά στην επαναφορά τοπικών διαμερισμάτων και των δημοτικές ενότητες με ουσιαστικό ρόλο στον σχεδιασμό των έργων και του προϋπολογισμού. Οι κοινότητες αποκτούν συγκεκριμένες αρμοδιότητες για ζητήματα καθημερινότητας, δικό τους προϋπολογισμό, σταθερή και απευθείας χρηματοδότηση, καθώς και θεσμοθετημένο συμμετοχικό προϋπολογισμό, αλλά και δυνατότητα διενέργειας τοπικών δημοψηφισμάτων. Σε όλο αυτό το πλαίσιο ο κ. Τσίπρας τόνισε την ανάγκη της συμμετοχής των πολιτών.