Παρατείνεται μέχρι τις 16 Νοεμβρίου 2026 η καταληκτική ημερομηνία για την υποβολή προτάσεων στον Αρχιτεκτονικό Διαγωνισμό Ιδεών για τη Στρατηγική Διαχείριση της Ευρύτερης Περιοχής του Ελαιώνα, με παρέμβαση του αντιπροέδρου της κυβέρνησης, Κωστή Χατζηδάκη. Η παράταση κρίθηκε αναγκαία λόγω της καθυστερημένης δημοσίευσης της προκήρυξης του διαγωνισμού στην ιστοσελίδα του ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ.

Διαβάστε: Αυτό είναι το σχέδιο της κυβέρνησης για τον Ελαιώνα: Οι καινοτόμες περιοχές κατοίκησης και οι πολυλειτουργικές γειτονιές ανοίγουν "νέα σελίδα" για την περιοχή

Το χρονοδιάγραμμα για την ανάπλαση του Ελαιώνα

Τη σχετική απόφαση έλαβε το Δ.Σ. της Ανάπλασης Δημοσίων Χώρων Α.Ε. και το αναλυτικό χρονοδιάγραμμα του διαγωνισμού είναι το εξής:

  • η προθεσμία εγγραφής και υποβολής ερωτημάτων στις 28 Σεπτεμβρίου 2026
  • η καταληκτική ημερομηνία υποβολής προτάσεων στις 16 Νοεμβρίου 2026
  • η διαδικασία της Κριτικής Επιτροπής θα ολοκληρωθεί έως τις 30 Νοεμβρίου 2026

Ελαιώνας: Το σχέδιο αστικής ανάπλασης

Το σχέδιο αφορά συνολική έκταση περίπου 5.000. Είναι το μεγαλύτερο σχέδιο αστικής ανάπλασης μετά το Ελληνικό. Την προετοιμασία του διαγωνισμού ανακοίνωσε ο Κωστής Χατζηδάκης στις 2 Ιουλίου 2026. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης παρουσίασε τον διαγωνισμό ως το «εναρκτήριο λάκτισμα» μιας ευρύτερης διαδικασίας. Όπως υπογράμμισε, πρόκειται για ένα μεγάλο πρόγραμμα αστικής ανάπλασης με μητροπολιτική σημασία, το οποίο μπορεί να δώσει νέα ζωή στην Αθήνα. Η παρέμβασή του συνοψίστηκε στη φράση: «Ο Ελαιώνας αλλάζει, η Αθήνα αλλάζει». 

Η επιδίωξη

Το νέο σχέδιο επιχειρεί να συνδέσει:

  • τη Διπλή Ανάπλαση και το νέο γήπεδο του Παναθηναϊκού
  • τις εγκαταστάσεις του Ερασιτέχνη Παναθηναϊκού
  • τον πράσινο και αθλητικό πόλο του Βοτανικού
  • τον σταθμό Μετρό «Ελαιώνας»
  • τον σχεδιαζόμενο Κεντρικό Σταθμό Υπεραστικών Λεωφορείων
  • την έκταση του παλαιού ΚΤΕΛ Κηφισού
  • το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών στην Ακαδημία Πλάτωνος
  • το ρέμα Προφήτη Δανιήλ
  • την Ιερά Οδό και το μέτωπο του Κηφισού

Ελαιώνας: Στον πυρήνα του σχεδιασμού η κατοικία

Όπως αναφέρεται σε ρεπορτάζ του Κώστα Παπαχλιμίντζου στα «Παραπολιτικά», η σημαντικότερη ίσως προσθήκη των επίσημων τευχών είναι η ένταξη της κατοικίας στον πυρήνα του σχεδιασμού. Η δημιουργία «καινοτόμων περιοχών κατοίκησης», σύμφωνα με πληροφορίες, περιλαμβάνεται στις πέντε βασικές θεματικές του διαγωνισμού, μαζί με το πράσινο, την κλιματική ανθεκτικότητα, τον αθλητισμό, την κοινωνική συνοχή και την ιστορική ταυτότητα.

Οι διαγωνιζόμενες ομάδες καλούνται να διερευνήσουν την ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας μεικτών χρήσεων, όπου η κατοικία θα συνδυάζεται με εργασία και παραγωγικές δραστηριότητες, υπηρεσίες και καθημερινές λειτουργίες, κοινωνικές υποδομές, κοινόχρηστους και δημόσιους χώρους, δίκτυα πρασίνου και βιώσιμης μετακίνησης. Η κατεύθυνση αυτή διαφοροποιείται από ένα συμβατικό μοντέλο οικιστικής αξιοποίησης. Το ζητούμενο για την κυβέρνηση, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, δεν είναι η δημιουργία μιας απομονωμένης ζώνης κατοικιών, αλλά η συγκρότηση ζωντανών, κοινωνικά μεικτών και πολυλειτουργικών γειτονιών.

Τα τεύχη προβλέπουν ευέλικτα και εξελίξιμα κτιριακά συστήματα, τα οποία θα μπορούν να προσαρμόζονται σε διαφορετικά κοινωνικά προφίλ και σε μεταβαλλόμενες ανάγκες. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ποιότητα των εσωτερικών χώρων, στους κοινόχρηστους και ενδιάμεσους χώρους, στη σχέση ιδιωτικής κατοικίας και συλλογικής ζωής, στην κοινωνική ανάμειξη και στη δημιουργία πραγματικών λειτουργιών γειτονιάς.

Η κατοικία αντιμετωπίζεται, επομένως, όχι μόνο ως κτιριακό απόθεμα, αλλά ως μέσο κοινωνικής συνοχής και επανακατοίκησης μιας περιοχής που για δεκαετίες είχε κυρίως βιομηχανικές, βιοτεχνικές, αποθηκευτικές και μεταφορικές χρήσεις. Ο διαγωνισμός ζητεί να διερευνηθεί και η δυνατότητα αύξησης της πυκνότητας. Οι μελετητές καλούνται να εξετάσουν διαφορετικά μοντέλα χωρικής οργάνωσης και να τεκμηριώσουν:

  • τη σχέση κτιριακού όγκου και ελεύθερου χώρου
  • τα κατάλληλα ύψη και την ανθρώπινη κλίμακα
  • τη συνέχεια ή την ασυνέχεια της δόμησης
  • τη διαμόρφωση ανοιχτών και ημι-δημόσιων χώρων
  • τη σύνδεση των κατοικιών με δίκτυα πεζών και πρασίνου

Η αύξηση της κατοικίας δεν νοείται ανεξάρτητα από τις υποδομές. Πρέπει να συνδέεται με την πρόσβαση στα μέσα μαζικής μεταφοράς, την εξυπηρέτηση των ατόμων με αναπηρία, τις κοινωνικές υπηρεσίες, την προστασία από πλημμύρες και θερμικές νησίδες και τη συνολική περιβαλλοντική ανθεκτικότητα.

Η οικιστική ανάπτυξη μπορεί, επίσης, να λειτουργήσει ως μέσο ενεργοποίησης εγκαταλελειμμένων εκτάσεων και κτιρίων. Ο διαγωνισμός ζητεί να εξεταστούν τόσο νέες κατασκευές όσο και η επανάχρηση υφιστάμενων βιομηχανικών κελυφών. Η διατήρηση της ιστορικής μνήμης αποτελεί βασική προϋπόθεση. Η κατοικία δεν καλείται να αντικαταστήσει πλήρως τον παραγωγικό χαρακτήρα του Ελαιώνα, αλλά να συνυπάρξει με την εργασία, τον πολιτισμό, τις υπηρεσίες και τις συμβατές παραγωγικές δραστηριότητες. Ειδικότερα, οι νέες περιοχές κατοικίας θα πρέπει να ενταχθούν σε ένα ευρύτερο μητροπολιτικό δίκτυο πρασίνου και δημόσιων χώρων, το οποίο θα συνδέει τον Βοτανικό, το ρέμα Προφήτη Δανιήλ, την Ακαδημία Πλάτωνος, την Ιερά Οδό και το ιστορικό κέντρο.

Η εγγύτητα στον σταθμό μετρό «Ελαιώνας» και στον σχεδιαζόμενο σταθμό υπεραστικών λεωφορείων δημιουργεί προϋποθέσεις για γειτονιές λιγότερο εξαρτημένες από το αυτοκίνητο. Παράλληλα, οι προτάσεις πρέπει να προβλέπουν ασφαλή δίκτυα πεζών, καθολική προσβασιμότητα και σύνδεση των μεταφορικών κόμβων με τους δημόσιους χώρους.

Ο διαγωνισμός προβλέπει τρία βραβεία, συνολικού ύψους 150.000 ευρώ πλέον ΦΠΑ: πρώτο βραβείο 67.500 ευρώ, δεύτερο βραβείο 49.500 ευρώ, τρίτο βραβείο 33.000 ευρώ. Η διαδικασία ξεκίνησε στις 27 Ιουλίου 2026. Ο αρχιτεκτονικός διαγωνισμός, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, ανοίγει τη συζήτηση για τη μετατροπή του Ελαιώνα από κατακερματισμένη μεταβιομηχανική ζώνη σε μια νέα, κοινωνικά μεικτή και κλιματικά ανθεκτική περιοχή της Αθήνας.