Νέα αρχαιολογικά ευρήματα, όπως μικρά τμήματα γλυπτών και πρώιμα βυζαντινά θραύσματα αγγείων, ανέδειξε η φετινή έρευνα στο θαλάσσιο χώρο του ναυαγίου των Αντικυθήρων, στο πλαίσιο του προγράμματος «Επιστροφή στα Αντικύθηρα», ενώ ήλθαν στο φως και νέες πληροφορίες για την κατάσταση διατήρησης του σκαριού του πλοίου.

Η ερευνητική ομάδα

Η τρίτη περίοδος του πενταετούς ερευνητικού προγράμματος «Επιστροφή στα Αντικύθηρα» (2021-2025) διεξήχθη από τις 19 Μαΐου έως τις 18 Ιουνίου 2023. Στην έρευνα έλαβε μέρος μια πολυπληθής ομάδα αποτελούμενη από καταδυόμενους αρχαιολόγους, τεχνικούς βυθού και δύτες, αλλά και επιστήμονες άλλων ειδικοτήτων, όπως γεωλόγους, χημικούς και φυσικούς.

Κύριος στόχος της φετινής έρευνας ήταν να διεξαχθεί στρωματογραφική διασκόπηση του ίδιου του ναυαγίου με το φορτίο του, καθώς και να διερευνηθούν νέοι χώροι του. Σημειώνεται ότι, ενώ οι προηγούμενες ανασκαφικές περίοδοι είχαν ως στόχο τον εντοπισμό και την ανέλκυση αντικειμένων με σκοπό τη συντήρηση, την προστασία και τη μελλοντική έκθεσή τους, η έρευνα στράφηκε στην επίλυση προβλημάτων που είχαν ανακύψει στο παρελθόν.

Ο θαλάσσιος χώρος βύθισης του πλοίου είναι αρκετά εκτεταμένος και η κατωφερής μορφολογία του βυθού δεν επέτρεψε έως τώρα μια στρωματογραφική απεικόνιση της κατάστασης του ναυαγίου. Φέτος, τα στρωματογραφικά στοιχεία που ήρθαν στο φως έκρυβαν νέες πληροφορίες για την κατάσταση διατήρησης του σκαριού του πλοίου, και εμπλουτίστηκαν οι πληροφορίες μας σε σχέση με την πορεία του, αλλά και για τις συνθήκες βύθισής του.

Το κεφάλι του Ηρακλή

Συνεχίστηκε η έρευνα στο ανατολικό τμήμα του ναυαγίου, όπου η ανασκαφική εργασία κατέστη εξαιρετικά δύσκολη όταν κατά το έτος 2022 μετακινήθηκαν με ιδιαίτερη προσοχή τεράστιοι βράχοι στο βάθος των 43- 46 μέτρων και ανελκύσθηκαν μαρμάρινα αντικείμενα, όπως η βάση ενός αγάλματος και η κεφαλή ενός Ηρακλή, που φαίνεται να συνανήκει με το μαρμάρινο ακέφαλο άγαλμα του Ηρακλή τύπου Φαρνέζε του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου που είχε ανελκυστεί το 1901 από τους Συμιακούς σφουγγαράδες.

Τα οστά των ναυαγών

Ακολουθώντας τα στρωματογραφικά στοιχεία, φέτος ολοκληρώθηκε τομή διαστάσεων (2 x 2 m) από την οποία προέκυψαν τα ακόλουθα: Αρχικά αποκαλύφθηκαν ανθρώπινα οστά, που ενδεχομένως ανήκουν σε περισσότερους από έναν ναυαγούς, μαζί με πλήθος αντικειμένων χαρακτηριστικών του ναυαγίου, όπως τμήματα πήλινων και γυάλινων αγγείων αλλά και πολλά καρφιά επενδυμένα με ξύλο.

Τα γλυπτά

Παράλληλα, κάποια μικρά τμήματα γλυπτών ήρθαν στο φως. Το ένα ίσως να προέρχεται από κώμη ή από γενειάδα, ενώ το δεύτερο είναι προς το παρόν αδιάγνωστο. Αξιοσημείωτο γεγονός αποτελεί η εύρεση μερικών πρώιμων βυζαντινών θραυσμάτων αγγείων, η ύπαρξη των οποίων προβλημάτισε αρκετά τους επιστήμονες, ενισχύοντας την πεποίθηση ότι η θαλάσσια αυτή περιοχή αποτελούσε πέρασμα των πλοίων ανά τους αιώνες. Βασικό στοιχείο που σφραγίζει την φετινή έρευνα είναι η αποκάλυψη εντός της τομής ενός παχέος στρώματος συσσωμάτωσης (concretion), εντός του οποίου περικλείονται όλα τα ευρήματα πριν καταλήξουμε στο ξύλινο σκαρί του πλοίου.

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

Επίσημη ιστοσελίδα της ερευνητικής ομάδας: https://antikythera.org.gr 
Ιστοσελίδα ερευνητικού προγράμματος της Ελβετικής Αρχαιολογικής Σχολής στην Ελλάδα (Ελληνικά, Γαλλικά, Γερμανικά και Αγγλικά): https://www.esag.swiss/underwater-research/antikythera