Τα όσα εξελίσσονται µε το πλέον ογκώδες σχολικό συγκρότηµα στην Ελλάδα, αυτό της Γκράβας, θα πρέπει να απασχολήσει σοβαρά. Και µάλιστα πέραν από τις κοµµατικές και εκλογικές σκοπιµότητες. Ουσιαστικά φέρνει στο προσκήνιο µια συζήτηση που πρέπει να συνεχισθεί διεξοδικά. Ποιοι είναι υπεύθυνοι για την ασφάλεια των σχολικών κτιρίων; Ουσιαστικά οι δήµοι και ως προς τη χρηµατοδότηση των έργων και των επισκευών η Περιφέρεια εν πολλοίς. Το υπουργείο Παιδείας όχι µόνον δηλώνει αλλά και είναι ανεύθυνο για τον τοµέα της ασφάλειας των σχολικών κτιρίων. Μπορεί οι πολίτες αυτόµατα σχεδόν όταν συµβαίνει κάτι άσχηµο ή τραγικό να στρέφονται προς το αρµόδιο υπουργείο, αλλά η πραγµατικότητα είναι διαφορετική. Στην Ελλάδα ως µέρος της διάρθρωσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως ορίζεται κεντρικά από τις Βρυξέλλες, τις προηγούµενες δεκαετίες επιχειρήθηκε και υποστηρίχθηκε η αποκέντρωση αρµοδιοτήτων από το κεντρικό κράτος προς το περιφερειακό. Την επονοµαζόµενη αυτοδιοίκηση. Ο νέος αυτός κατακερµατισµός αρµοδιοτήτων προσδιορίσθηκε από έµπλεους ενθουσιασµού για τέτοιες διαδικασίες Έλληνες σοσιαλδηµοκράτες ως εκσυγχρονισµός και χαιρετίσθηκε µε ενθουσιασµό.

Στη νέα δοµή αυξηµένων αρµοδιοτήτων υπέρ της αποκεντρωµένης διοίκησης προστέθηκε στη συνέχεια µε ανάλογο ενθουσιασµό από τους εκσυγχρονιστές σοσιαλδηµοκράτες και µερίδα των φιλελεύθερων της Κεντροδεξιάς αλλά και της αναθεωρητικής Αριστεράς και η συγκρότηση των επονοµαζόµενων Ανεξάρτητων Αρχών. Σε αυτές παραχωρήθηκε επιπλέον σωρεία αρµοδιοτήτων ελέγχου και ρυθµιστικών παρεµβάσεων, ευθύνης µέχρι τότε της κεντρικής διοίκησης και γραφειοκρατίας του κράτους. Η δοµική αυτή µεταφορά αρµοδιοτήτων ποτέ στην Ελλάδα δεν λειτούργησε µε επάρκεια. Ήταν άλλωστε ένα µοντέλο εξ Εσπερίας που καθόλου δεν πατούσε στο ελληνικό έδαφος. Στα χρόνια που ακολούθησαν σε κάθε δύσκολη συγκυρία από τις πυρκαγιές, τις πληµµύρες και τα δοµικά έργα υποδοµών µέχρι τον αδόκητο θάνατο Μαζωνάκη και τη δυσοσµία στο σχολικό συγκρότηµα της Γκράβας, η σύγχυση αρµοδιοτήτων µεταξύ κεντρικού κράτους, περιφερειακού κράτους και διαφόρων Αρχών και επιστηµονικών σωµατείων όταν τίθεται το περίφηµο ερώτηµα «ποιος είναι αρµόδιος», προκαλεί σύγχυση και αγανάκτηση.

Όταν προέκυψε ο αδόκητος θάνατος Μαζωνάκη σε κάποιο ιατρείο στο κέντρο της Αθήνας που δεν δικαιούτο ούτε είχε άδεια για επεµβάσεις, όπως µια πλασµαφαίρεση, πολύ ορθά ο υπουργός Υγείας κ. Γεωργιάδης εξήγησε στους πολίτες ότι το υπουργείο Υγείας δεν είναι αρµόδιο για τους σχετικούς ελέγχους. Τα όσα είπε ο υπουργός δεν αποτελούσαν παρελκυστική πολιτική, αλλά περιγραφή της πραγµατικότητας. Κατ’ αναλογία όταν ετέθη το ζήτηµα του κατά πόσον υπάρχει διαρροή φυσικού αερίου στο σχολικό συγκρότηµα στην Γκράβα, µε δεδοµένο µάλιστα το δυστύχηµα από διαρροή και έκρηξη σε οικία στην Πλάκα, αποκαλύφθηκε ότι ο τελευταίος έλεγχος είχε γίνει προ εικοσαετίας. Αυτό είχε ως αποτέλεσµα να ακολουθήσει σύγχυση ως προς τις αρµοδιότητες ελέγχου των σχολικών κτιρίων. Και στην περίπτωση αυτή το αρµόδιο υπουργείο Παιδείας δήλωσε επισήµως ότι δεν έχει αρµοδιότητα, αφού δεν έχει. Ποιοι την έχουν; Οι δήµοι.

Στην περίπτωση της Γκράβας άρχισε µια συζήτηση για τις τυχόν ευθύνες δύο δήµων, στα όρια των οποίων είναι το συγκρότηµα, µε µικροπολιτικούς µάλιστα όρους. Το πρόβληµα όµως δεν είναι τοπικό. Ούτε αποκλειστικό για την Γκράβα. Οι δήµοι έχουν την αρµοδιότητα. Αλλά οι δήµοι όπως και οι Περιφέρειες δηλώνουν ότι δεν έχουν το κατάλληλο, µόνιµο προσωπικό, ούτε τα κονδύλια να διαχειριστούν µε επάρκεια τις αρµοδιότητες που έχουν αναλάβει. Για να γίνει πιο κατανοητό τι συµβαίνει µετά τη διάλυση του Οργανισµού Σχολικών Κτίριων (ΟΣΚ), ως δηµόσιου ειδικού φορέα κατασκευής και ελέγχου της ασφάλειας των σχολικών κτιρίων µε µνηµονιακή ντιρεκτίβα της πρώτης περιόδου, αξίζει να αναδείξουµε µια άλλη περίπτωση πέραν του συγκροτήµατος στην Γκράβα. Σε περιφερειακό δήµο της βόρειας Αττικής, όπως προβλέπεται έχει ορισθεί κάποιος από τους αντιδηµάρχους για τον έλεγχο ασφαλείας στα σχολεία της περιοχής. Σε εκείνη την περίπτωση ο άνθρωπος είναι ιδιοκτήτης σουβλατζίδικου. Αλλού είναι καφετζής, αλλού νοικοκυρά, αλλού δικηγόρος, γιατρός, κοινωνιολόγος. Αυτή είναι η πραγµατικότητα. Και όποιος θέλει να καταλάβει… καταλαβαίνει.

Δημοσιεύθηκε στην Απογευματινή