EnMία προφητεία που επιβεβαιώθηκε
Άρθρο γνώμης
«Οι θεσµοί δεν πεθαίνουν, κανένα συµβούλιο υπουργών δεν θα αποφασίσει την καταδίκη της ΕΟΚ», συµπεραίνει ο Minc το 1986. «Το κόστος για να ξεφορτωθούν αυτό το απίστευτο γραφειοκρατικό συνονθύλευµα θα ήταν υψηλότερο από το κόστος λειτουργίας του»
Σήµερα η Ευρώπη, χώρες της οποίας ταλαιπωρούνται από µεγάλες όσο και βίαιες κοινωνικές κινητοποιήσεις, αντιµετωπίζει ένα µεγάλο τριπλό πρόβληµα. Οικονοµικό, σύµπνοιας και κοινών στόχων. Και αυτό είναι αποτέλεσµα των εγγενών δυσχερειών που δεν επέτρεψαν στα κράτη µέλη να διαµορφώσουν µία κοινή ευρωπαϊκή πολιτική, αρχίζοντας από την εξωτερική και αµυντική πολιτική και φτάνοντας σε κοινούς άξονες που θα διέπουν τις οικονοµίες των χωρών µελών. Και όµως... Οι σηµερινές δυσχέρειες της Ευρώπης προβλέπονταν σε ένα βιβλίο που είχε κυκλοφορήσει στο Παρίσι το 1986 µε τον τίτλο «Το φινλανδικό σύνδροµο» (και στην Ελλάδα από τις εκδόσεις ΡΟΕΣ). Συγγραφέας του ένας 37χρονος, τότε, οικονοµολόγος ο Alain Minc, ο οποίος την εποχή που έγραψε το βιβλίο είχε τη θέση του γενικού διευθυντή της Εθνικής Ένωσης Επιχειρηµατιών Γαλλίας.
Ποιος µπορεί να αµφισβητήσει σήµερα ότι οι τρεις παράγοντες που ανέφερε τότε ο Minc και που κατ’ αυτόν καθόριζαν τη στρατηγική µοίρα της Ευρώπης (επί τα χείρω βεβαίως), δηλαδή η Σοβιετική τότε, Ρωσική σήµερα, πίεση, η αµερικανική αποµάκρυνση και η γερµανική ταυτότητα, δεν έχουν επηρεάσει την παρακµιακή πορεία της Ευρώπης; Από τότε ο Minc προέβλεπε την ευρωπαϊκή οικονοµική παρακµή και τη δηµογραφική καθίζηση. «Η Ευρωπαϊκή Οικονοµική Κοινότητα, έγραφε στο βιβλίο του ο Minc, είναι καταδικασµένη στον ξεπεσµό εάν δεν αντικατασταθεί από µία στρατιωτική ανάπτυξη ή µια πολιτική ενοποίηση που θα της εξασφαλίζει έµµεσα την ανάπτυξη». Και βεβαίως η µετατροπή της ΕΟΚ σε Ευρωπαϊκή Ένωση δεν εξασφάλιζε αυτοµάτως την ενοποίηση που εννοούσε ο Minc, αφού η πολιτική αυτή ενοποίηση είναι όχι µόνο χαλαρή, αλλά έγινε όλο και πιο χαλαρότερη από το ξεχείλωµα της άλλοτε ΕΟΚ, από τη στιγµή που κανείς δεν είχε φροντίσει να προσδιορίσει προηγουµένως τα όρια αυτής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα οποία και θα καθόριζαν ποιοι θα είχαν θέση µέσα στην ΕΕ και ποιοι όχι. Αυτό ακριβώς το ξεχείλωµα έχει δυσχεράνει προ πολλού τη διαµόρφωση µιας κοινής εξωτερικής πολιτικής που θα ήταν και ένα απτό δείγµα σοβαρής ενοποίησης, από τη στιγµή µάλιστα που κανένας, καλώς ή κακώς, δεν επιθυµεί να εκχωρήσει δικαιώµατα εθνικής κυριαρχίας, έτσι ώστε µια πολιτική ενοποίηση να έχει και αυθεντικό χαρακτήρα.
Με άλλα λόγια, δεν ήταν ο Minc που σε ανύποπτο µάλιστα χρόνο «διάβα ζε βουλωµένο γράµµα», ήταν ο τρόπος που µετατράπηκε µία Οικονοµική Κοινότητα σε (πολιτική) Ένωση που προσδιόριζε και τα όρια της επιτυχίας (εν προκειµένω αποτυχίας) του εγχειρήµατος. Αµφιβάλει κανείς σήµερα ότι ουσιαστικά παραµένει µία οικονοµική κοινότητα η ΕΕ, στην οποία, όπως αποδεικνύει και η κρίση, το επάνω χέρι αντί να το έχουν οι πολιτικοί το έχουν οι τεχνοκράτες των κεντρικών Τραπεζών; «Πως είναι δυνατόν, διερωτάτο το 1986 ο Minc, κράτη οικονοµικά ισχνά και διάτρητα από τις δηµοσιονοµικές δυσκολίες, και που ταλαιπωρούνται από τα άλυτα προβλήµατα της ανακατανοµής εισοδήµατος µεταξύ νέων και ηλικιωµένων, να προµηθεύουν, µε ελαφριά καρδιά, µε πόρους, έναν οργανισµό που ελέγχουν όλο και λιγότερο; (...) Πώς η Ευρώπη των δώδεκα και ίσως αύριο των δεκατεσσάρων ή των δεκαπέντε (σ.σ. εδώ έπεσε έξω ο Minc, δεδοµένου ότι ενδεχοµένως να πίστευε ότι και η επιπολαιότητα έχει τα όριά της γιατί δεν φανταζόταν το ξεχείλωµα της ΕΕ) θα κατορθώσει να λειτουργήσει διαφορετικά από µία µικρογραφία των σηµερινών Ηνωµένων Εθνών, µε άλλα λόγια µε ένα δαπανηρό τέµενος των διεθνώς συνεντευξιαζοµένων;». «Οι θεσµοί δεν πεθαίνουν, κανένα συµβούλιο υπουργών δεν θα αποφασίσει την καταδίκη της ΕΟΚ, συµπεραίνει ο Minc.
Το κόστος για να ξεφορτωθούν αυτό το απίστευτο γραφειοκρατικό συνονθύλευµα θα ήταν υψηλότερο από το κόστος λειτουργίας του. Όµως η Κοινότητα κινδυνεύει σιγά σιγά να χαθεί από ασφυξία, καθώς θα είναι καταδικασµένη να απαλλάσσεται δυσκολότερα από τα όλο και λιγότερο σηµαντικά προβλήµατα. Ακόµη κι αν από ένα θαύµα η Ευρώπη δεν εξασθενούσε και παρέµενε στο σηµερινό της επίπεδο, η οικονοµική Ευρώπη θα γκρεµιζόταν επειδή δεν προοδεύει, ενώ οι ανταγωνιστές της συνεχίζουν να εξελίσσονται...». «...Σήµερα η Κοινότητα δεν θα προστατεύσει τις οικονοµικές της δοµές, παρά µόνο αν, από ένα προφανές παράδοξο, η οικονοµία παραχωρούσε το προβάδισµα στην πολιτική ή στη στρατηγική, κινητήριες δυνάµεις ενδεχόµενης ενοποίησης». Να συµπεράνουµε –µε απαισιόδοξη διάθεση- ότι η Ευρώπη δεν θα κατορθώσει να προστατεύσει τις οικονοµικές της δοµές, και κατ’ επέκταση να ξεπεράσει την κρίση της, ακριβώς επειδή η ενοποίηση βασίστηκε σε ένα θολό όραµα και δεν την προκάλεσε το προβάδισµα της πολιτικής έναντι της οικονοµίας, ή ακόµη και µία στρατιωτική ανάπτυξη όπως θα ήθελε ο Minc;
Δημοσιεύθηκε στην Απογευματινή
Ποιος µπορεί να αµφισβητήσει σήµερα ότι οι τρεις παράγοντες που ανέφερε τότε ο Minc και που κατ’ αυτόν καθόριζαν τη στρατηγική µοίρα της Ευρώπης (επί τα χείρω βεβαίως), δηλαδή η Σοβιετική τότε, Ρωσική σήµερα, πίεση, η αµερικανική αποµάκρυνση και η γερµανική ταυτότητα, δεν έχουν επηρεάσει την παρακµιακή πορεία της Ευρώπης; Από τότε ο Minc προέβλεπε την ευρωπαϊκή οικονοµική παρακµή και τη δηµογραφική καθίζηση. «Η Ευρωπαϊκή Οικονοµική Κοινότητα, έγραφε στο βιβλίο του ο Minc, είναι καταδικασµένη στον ξεπεσµό εάν δεν αντικατασταθεί από µία στρατιωτική ανάπτυξη ή µια πολιτική ενοποίηση που θα της εξασφαλίζει έµµεσα την ανάπτυξη». Και βεβαίως η µετατροπή της ΕΟΚ σε Ευρωπαϊκή Ένωση δεν εξασφάλιζε αυτοµάτως την ενοποίηση που εννοούσε ο Minc, αφού η πολιτική αυτή ενοποίηση είναι όχι µόνο χαλαρή, αλλά έγινε όλο και πιο χαλαρότερη από το ξεχείλωµα της άλλοτε ΕΟΚ, από τη στιγµή που κανείς δεν είχε φροντίσει να προσδιορίσει προηγουµένως τα όρια αυτής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα οποία και θα καθόριζαν ποιοι θα είχαν θέση µέσα στην ΕΕ και ποιοι όχι. Αυτό ακριβώς το ξεχείλωµα έχει δυσχεράνει προ πολλού τη διαµόρφωση µιας κοινής εξωτερικής πολιτικής που θα ήταν και ένα απτό δείγµα σοβαρής ενοποίησης, από τη στιγµή µάλιστα που κανένας, καλώς ή κακώς, δεν επιθυµεί να εκχωρήσει δικαιώµατα εθνικής κυριαρχίας, έτσι ώστε µια πολιτική ενοποίηση να έχει και αυθεντικό χαρακτήρα.
Με άλλα λόγια, δεν ήταν ο Minc που σε ανύποπτο µάλιστα χρόνο «διάβα ζε βουλωµένο γράµµα», ήταν ο τρόπος που µετατράπηκε µία Οικονοµική Κοινότητα σε (πολιτική) Ένωση που προσδιόριζε και τα όρια της επιτυχίας (εν προκειµένω αποτυχίας) του εγχειρήµατος. Αµφιβάλει κανείς σήµερα ότι ουσιαστικά παραµένει µία οικονοµική κοινότητα η ΕΕ, στην οποία, όπως αποδεικνύει και η κρίση, το επάνω χέρι αντί να το έχουν οι πολιτικοί το έχουν οι τεχνοκράτες των κεντρικών Τραπεζών; «Πως είναι δυνατόν, διερωτάτο το 1986 ο Minc, κράτη οικονοµικά ισχνά και διάτρητα από τις δηµοσιονοµικές δυσκολίες, και που ταλαιπωρούνται από τα άλυτα προβλήµατα της ανακατανοµής εισοδήµατος µεταξύ νέων και ηλικιωµένων, να προµηθεύουν, µε ελαφριά καρδιά, µε πόρους, έναν οργανισµό που ελέγχουν όλο και λιγότερο; (...) Πώς η Ευρώπη των δώδεκα και ίσως αύριο των δεκατεσσάρων ή των δεκαπέντε (σ.σ. εδώ έπεσε έξω ο Minc, δεδοµένου ότι ενδεχοµένως να πίστευε ότι και η επιπολαιότητα έχει τα όριά της γιατί δεν φανταζόταν το ξεχείλωµα της ΕΕ) θα κατορθώσει να λειτουργήσει διαφορετικά από µία µικρογραφία των σηµερινών Ηνωµένων Εθνών, µε άλλα λόγια µε ένα δαπανηρό τέµενος των διεθνώς συνεντευξιαζοµένων;». «Οι θεσµοί δεν πεθαίνουν, κανένα συµβούλιο υπουργών δεν θα αποφασίσει την καταδίκη της ΕΟΚ, συµπεραίνει ο Minc.
Το κόστος για να ξεφορτωθούν αυτό το απίστευτο γραφειοκρατικό συνονθύλευµα θα ήταν υψηλότερο από το κόστος λειτουργίας του. Όµως η Κοινότητα κινδυνεύει σιγά σιγά να χαθεί από ασφυξία, καθώς θα είναι καταδικασµένη να απαλλάσσεται δυσκολότερα από τα όλο και λιγότερο σηµαντικά προβλήµατα. Ακόµη κι αν από ένα θαύµα η Ευρώπη δεν εξασθενούσε και παρέµενε στο σηµερινό της επίπεδο, η οικονοµική Ευρώπη θα γκρεµιζόταν επειδή δεν προοδεύει, ενώ οι ανταγωνιστές της συνεχίζουν να εξελίσσονται...». «...Σήµερα η Κοινότητα δεν θα προστατεύσει τις οικονοµικές της δοµές, παρά µόνο αν, από ένα προφανές παράδοξο, η οικονοµία παραχωρούσε το προβάδισµα στην πολιτική ή στη στρατηγική, κινητήριες δυνάµεις ενδεχόµενης ενοποίησης». Να συµπεράνουµε –µε απαισιόδοξη διάθεση- ότι η Ευρώπη δεν θα κατορθώσει να προστατεύσει τις οικονοµικές της δοµές, και κατ’ επέκταση να ξεπεράσει την κρίση της, ακριβώς επειδή η ενοποίηση βασίστηκε σε ένα θολό όραµα και δεν την προκάλεσε το προβάδισµα της πολιτικής έναντι της οικονοµίας, ή ακόµη και µία στρατιωτική ανάπτυξη όπως θα ήθελε ο Minc;
Δημοσιεύθηκε στην Απογευματινή
