Η αλήθεια είναι ότι στην καθημερινότητά μας χρησιμοποιούμε άπειρες ξένες λέξεις, χωρίς καν να το καταλαβαίνουμε. Το σάντουιτς είναι μία από αυτές και είναι μάλιστα κάτι που μαθαίνουμε από πολύ μικροί, από τότε που η μητέρα μας ετοίμαζε το κολατσιό για το σχολείο και έλεγε με αγωνία «μην ξεχάσεις το σάντουιτς»!Έχεις σκεφτεί ποτέ αν αυτό το απλό γεύμα με τις δύο φέτες ψωμιού έχει ελληνικό όνομα; Κι όμως, υπάρχει — αν και πιθανότατα δεν το έχεις ακούσει ποτέ.


«Αμφίψωμο»: Η άγνωστη ελληνική λέξη για το σάντουιτς

Η ελληνική λέξη για το σάντουιτς είναι «αμφίψωμο», ένας όρος που περιγράφει ακριβώς αυτό που είναι: κάτι που αποτελείται από δύο φέτες ψωμιού. Ετυμολογικά, προέρχεται από τον συνδυασμό των λέξεων «αμφί-» και «ψωμί». Ωστόσο, για ευνόητους λόγους, η λέξη αυτή δεν κατάφερε ποτέ να καθιερωθεί στην καθημερινή γλώσσα.


Γιατί δεν επικράτησε το «αμφίψωμο»

Κατά καιρούς έγιναν προσπάθειες να αποδοθούν στα ελληνικά διάφορες ξένες λέξεις, όμως πολλές από αυτές δεν υιοθετήθηκαν ποτέ. Σε σχετική έκδοση του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων το 2007 αναφέρονται χαρακτηριστικά παραδείγματα όπως «υαλοθέσιον», «ταχυφαγείον», «οινοπνευματισμός», «αμφίψωμο», «κρεατοσφαιρίδιο» και «οψοκατάλογος».

Σε λεξικά όπου καταγράφεται η λέξη «αμφίψωμο», συνοδεύεται από την επεξήγηση ότι πρόκειται για πρόταση νεολογικής απόδοσης της λέξης «σάντουιτς» που δεν ευδοκίμησε. Και πράγματι, αν πας σε έναν φούρνο και ζητήσεις «ένα αμφίψωμο», δύσκολα θα πάρεις αυτό που έχεις στο μυαλό σου.


Η ιστορία του σάντουιτς και η σύνδεσή του με τον τζόγο

Το σάντουιτς πήρε το όνομά του από τον John Montagu, έναν Άγγλο ευγενή. Σύμφωνα με την παράδοση, ήταν ιδιαίτερα παθιασμένος με τα χαρτιά και τα τυχερά παιχνίδια και δεν ήθελε να διακόπτει το παιχνίδι του για φαγητό. Έτσι, ζήτησε να του φέρουν κρέας ανάμεσα σε δύο φέτες ψωμί, ώστε να μπορεί να τρώει χωρίς να λερώνονται τα χέρια του και χωρίς να σταματήσει να παίζει. Με αυτόν τον τρόπο γεννήθηκε το σάντουιτς.


Από την Αγγλία σε όλο τον κόσμο

Η ιδέα έγινε γρήγορα δημοφιλής στην Αγγλία και στη συνέχεια διαδόθηκε σε όλη την Ευρώπη. Κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα, το ψωμί με γέμιση — είτε κρέας, είτε τυρί, είτε λαχανικά — καθιερώθηκε ως ένα από τα πιο πρακτικά και γρήγορα γεύματα. Η πιο συνηθισμένη εκδοχή είναι το κλασικό τοστ με αλλαντικά και τυρί, ωστόσο το σάντουιτς έχει εξελιχθεί σε ένα φαγητό με αμέτρητες παραλλαγές και συνδυασμούς.

Τι σημαίνει «σάντουιτς» στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, ο όρος «σάντουιτς» δεν έχει παντού την ίδια σημασία. Σε ορισμένες περιοχές, κυρίως στη βόρεια Ελλάδα, χρησιμοποιείται ακόμη και για να περιγράψει το σουβλάκι ή το πιτόγυρο. Ένα πάντως είναι βέβαιο: όσο κι αν προσπαθήσαμε, το «αμφίψωμο» δεν μπήκε ποτέ στην καθημερινότητά μας!