Το matcha δεν είναι πλέον απλώς ένα παραδοσιακό ιαπωνικό τσάι, αλλά ένα παγκόσµιο φαινόµενο, που έχει ξεφύγει από τα όρια της γαστρονοµίας και έχει µετατραπεί σε κοµµάτι της σύγχρονης κουλτούρας ευεξίας. Από τα TikTok videos µε αφρώδη matcha lattes µέχρι τα cafés που αφιερώνουν ολόκληρα µενού σε αυτό το πράσινο ρόφηµα, το hype γύρω από το matcha µοιάζει ασταµάτητο. Η ζήτηση έχει αυξηθεί τόσο έντονα τα τελευταία χρόνια, που η Ιαπωνία δυσκολεύεται να καλύψει την παγκόσµια κατανάλωση. Σύµφωνα µε στοιχεία του ιαπωνικού υπουργείου Γεωργίας, οι εξαγωγές πράσινου τσαγιού, µε βασικό πρωταγωνιστή το matcha, έφτασαν τα 36,4 δισεκατοµµύρια γιεν το 2024, σηµειώνοντας άνοδο 25%, ενώ το 2025 οι εξαγωγές ξεπέρασαν κάθε προηγούµενο ρεκόρ και τριπλασιάστηκαν σε σχέση µε πριν από µία δεκαετία.

Πίσω από αυτό το χαρακτηριστικό πράσινο τσάι που φιγουράρει καθηµερινά στις οθόνες µας κρύβεται µια διαδικασία σχεδόν τελετουργική, µε τεχνική, υποµονή και φροντίδα από τη στιγµή της καλλιέργειας µέχρι να φτάσει στο φλιτζάνι. Το matcha προέρχεται από την ποικιλία tencha και καλλιεργείται κυρίως στην Ιαπωνία µε µια ιδιαίτερη µέθοδο σκίασης πριν από τη συγκοµιδή. Η έλλειψη φωτός αυξάνει τη χλωροφύλλη και την L-θεανίνη, δίνοντάς του το βαθύ πράσινο χρώµα και τη χαρακτηριστική umami γεύση, που το κάνει να ξεχωρίζει από κάθε άλλο πράσινο τσάι. Μετά τη συγκοµιδή, τα φύλλα ατµίζονται, καθαρίζονται από µίσχους και ίνες και αλέθονται αργά σε πετρόµυλους, µέχρι να µετατραπούν σε εξαιρετικά λεπτή πούδρα.

Τι σημαίνει η λέξη "macha"

Η λέξη «matcha» προέρχεται από τις ιαπωνικές λέξεις «ma», που σηµαίνει αλεσµένος, και «cha», που σηµαίνει τσάι. Στην Ιαπωνία, έχει γίνει αναπόσπαστο µέρος της περίφηµης τελετής τσαγιού, γνωστής ως chanoyu ή «τρόπος του τσαγιού». Για αιώνες συνδέθηκε µε τη σιωπή, τη συγκέντρωση και την πνευµατικότητα των βουδιστών µοναχών. Σήµερα όµως η ίδια λεπτοαλεσµένη πούδρα έχει περάσει σε ένα εντελώς διαφορετικό πεδίο. Matcha latte, matcha soda, noodles, pancakes, cocktails και smoothies εµφανίζονται παντού, µετατρέποντας το παραδοσιακό αυτό προϊόν σε µία από τις πιο αναγνωρίσιµες τάσεις της σύγχρονης διατροφής. Η µεγάλη του επιτυχία συνδέεται και µε τη φήµη του ως superfood.

Η διαιτολόγος-διατροφολόγος Καλλιόπη Στάλα µίλησε στα «Παραπολιτικά» για τις ευεργετικές ιδιότητες της τροφής αυτής, τονίζοντας ότι αποτελεί µία από τις πιο δηµοφιλείς τροφές υψηλής διατροφικής αξίας των τελευταίων ετών. Οπως εξήγησε, αυτό συµβαίνει «χάρη στην υψηλή περιεκτικότητά του σε αντιοξειδωτικά και ιδιαίτερα σε κατεχίνες, µε σηµαντικότερη την EGCG, µια πολυφαινόλη µε ισχυρή αντιοξειδωτική δράση».

Matcha: Πώς επηρεάζει την υγεία μας

Μάλιστα, οι ενώσεις αυτές φαίνεται να συµβάλλουν στην προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες και στη µείωση της φλεγµονής, σύµφωνα µε την κ. Στάλα, γεγονός που εξηγεί τη σύνδεση του matcha µε την ευεξία και την ενίσχυση της συγκέντρωσης. Η κ. Στάλα εξηγεί πως ένα από τα βασικά στοιχεία που κάνουν το matcha να ξεχωρίζει διατροφικά είναι ο τρόπος µε τον οποίο καταναλώνεται. Οπως αναφέρει, «σε αντίθεση µε το κοινό πράσινο τσάι, στο matcha καταναλώνεται ολόκληρο το φύλλο του φυτού σε µορφή σκόνης, κάτι που αυξάνει σηµαντικά τη συγκέντρωση των βιοδραστικών συστατικών του». Αυτό σηµαίνει ότι ο οργανισµός λαµβάνει µεγαλύτερη ποσότητα αντιοξειδωτικών, πολυφαινολών και αµινοξέων σε σχέση µε ένα κλασικό φλιτζάνι πράσινου τσαγιού. «Παράλληλα, περιέχει L-θεανίνη, ένα αµινοξύ που συνδέεται µε καλύτερη συγκέντρωση και αίσθηµα χαλάρωσης, ενώ ο συνδυασµός της µε τη φυσική καφεΐνη φαίνεται να προσφέρει πιο ήπια και σταθερή εγρήγορση συγκριτικά µε άλλες πηγές καφεΐνης», εξηγεί. Σύµφωνα µε την ειδικό, αν και το matcha µπορεί να ενταχθεί σε µια ισορροπηµένη διατροφή, η κατανάλωσή του θα πρέπει να γίνεται µε µέτρο, ιδιαίτερα από άτοµα µε ευαισθησία στην καφεΐνη ή χαµηλά επίπεδα σιδήρου, καθώς η υπερβολική πρόσληψη ενδέχεται να επηρεάσει την απορρόφησή του.

Σύµφωνα µε στοιχεία, ένα φλιτζάνι matcha µπορεί να περιέχει περίπου 38 έως 89 mg καφεΐνης, όταν ένας καφές 240 ml φτάνει συχνά τα 100 έως 120 mg. Η διαφορά είναι ότι η καφεΐνη του matcha απελευθερώνεται σταδιακά στον οργανισµό, προσφέροντας ενέργεια χωρίς το απότοµο «τράνταγµα» ή τη νευρικότητα που πολλοί συνδέουν µε τον καφέ. Ωστόσο, όπως συµβαίνει συχνά όταν κάτι µετατρέπεται σε trend, η υπερεµπορευµατοποίηση έχει δηµιουργήσει και µια δεύτερη πραγµατικότητα. Το ceremonial grade matcha, η υψηλότερη ποιότητα, που προορίζεται για παραδοσιακή κατανάλωση, γίνεται όλο και πιο δυσεύρετο και ακριβό, ενώ η αγορά έχει γεµίσει από σκόνες χαµηλότερης ποιότητας, που απλώς δανείζονται το όνοµα και το χρώµα του.

Πολλά matcha lattes που βλέπουµε καθηµερινά βασίζονται σε προϊόντα µε θαµπό πράσινο χρώµα και επίπεδη γεύση, τα οποία καλύπτονται από γάλα, σιρόπια και γλυκαντικά. Οταν όµως πετύχεις ένα πραγµατικά καλό matcha, εκείνο που κρατά τη βοτανικότητα, τη φρεσκάδα και την ελαφριά πικράδα του, τότε καταλαβαίνεις γιατί αυτό το ρόφηµα επιβίωσε µέσα στους αιώνες. Φυσικά, η τεράστια ζήτηση έχει ήδη προκαλέσει προβλήµατα στην παραγωγή. Οι καλλιέργειες tencha απαιτούν χρόνο, εξειδικευµένη φροντίδα και ανθρώπινα χέρια, όµως η Ιαπωνία αντιµετωπίζει γήρανση του αγροτικού πληθυσµού και έλλειψη νέων παραγωγών. Σύµφωνα µε διεθνή δηµοσιεύµατα, οι τιµές του tencha αυξήθηκαν έως και 170% µέσα σε έναν χρόνο, ενώ ορισµένες εταιρείες στην Ιαπωνία αναγκάστηκαν να περιορίσουν την πώληση premium matcha λόγω ελλείψεων.


Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά