Στην καρδιά του Κολωνακίου, στην πλατεία Φιλικής Εταιρείας, υψώνεται μια αρχαία κολόνα που κρύβει μια συναρπαστική ιστορία. Λίγοι γνωρίζουν ότι αυτή η κολόνα αποτελεί μάρτυρα μιας παράξενης τελετουργίας που πραγματοποιούνταν στην Αθήνα για αιώνες, με σκοπό την προστασία των κατοίκων από θανατηφόρες επιδημίες.

Διαβάστε: Μονή Πετράκη: Ανάσταση στο "κρυφό" μοναστήρι της Αθήνας - Το ντοκιμαντέρ του parapolitika.gr για τα θαύματα της μονής και τη ζωή των 15 μοναχών

Κολωνάκι: Η μυστηριώδης τελετή περιάροσης του 1789

Το έτος 1789, την ίδια χρονιά που η Γαλλική Επανάσταση άλλαζε τον κόσμο, στην υπόδουλη Αθήνα εκτυλισσόταν ένα εντελώς διαφορετικό δράμα. Μια φονική επιδημία απειλούσε την Οθωμανική Αυτοκρατορία, και οι Αθηναίοι προσέφυγαν σε μια αρχέγονη τελετουργία για να σώσουν την πόλη τους.

Από τους νότιους πρόποδες της Ακρόπολης, πιθανώς από το εκκλησάκι του Αγίου Χαραλάμπους, προστάτη κατά της πανούκλας, ξεκίνησε μια ιεροτελεστία που θα καθόριζε τη μοίρα της πόλης. Δύο δίδυμα δαμάλια οδηγούσαν την πομπή, σέρνοντας ένα άροτρο. Πίσω τους, κάτοικοι κρατούσαν ένα ιερό σκεύος γεμάτο με αντικείμενα και επιγραφές που κατέγραφαν όλες τις ασθένειες που μάστιζαν τον πληθυσμό.

Το ταξίδι γύρω από την πόλη και οι θεραπευτικές κολόνες

Η πομπή ακολούθησε μια συγκεκριμένη διαδρομή, σχηματίζοντας έναν προστατευτικό κύκλο γύρω από την Αθήνα. Σε κάθε σταθμό της πορείας, οι συμμετέχοντες σταματούσαν σε αρχαίες κολόνες που θεωρούνταν φυλακτά της πόλης. Αυτές οι κολόνες, σύμφωνα με την παράδοση, διέθεταν θαυματουργές και θεραπευτικές δυνάμεις.

Ο τελικός προορισμός βρισκόταν στο σημείο όπου μισό αιώνα αργότερα, το 1835, οι Βαυαροί του βασιλιά Όθωνα θα άνοιγαν την οδό Πειραιώς, κοντά στη σημερινή περιοχή του Γκαζιού. Εκεί, η τελετή έφτανε στο κορύφωμά της. Οι συμμετέχοντες έσκαβαν έναν βαθύ λάκκο, θυσίαζαν τα δαμάλια και τα έθαβαν μαζί με το άροτρο και το σκεύος που περιείχε τα ονόματα των ασθενειών. Η αρχαία κολόνα τοποθετούνταν πάνω από τον τάφο, λειτουργώντας ως αιώνιος φρουρός που εμπόδιζε την επιστροφή του κακού.

Οι δύο ιστορικές κολόνες της Αθήνας

Η τελετή της περιάροσης, με ρίζες στα αρχαία Βουφόνια, επιβίωσε μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα. Οι κολόνες που συμμετείχαν σε αυτές τις τελετουργίες απέκτησαν φήμη ως ιαματικά μνημεία. Οι πολίτες κρεμούσαν στις εσοχές τους προσφορές, τρίχες, κλωστές από ρούχα ασθενών και μηνύματα, πρακτική που παραπέμπει στην αρχαία λατρεία της Βραυρωνίας Αρτέμιδος.

Σήμερα, στο κέντρο της Αθήνας διατηρούνται δύο κολόνες που συνδέονται αποδεδειγμένα με τελετουργίες περιάροσης. Η πρώτη, χρονολογούμενη στον 2ο μεταχριστιανικό αιώνα, στέκεται στην οδό Μισαραλιώτου. Αυτή είναι η κολόνα που χρησιμοποιήθηκε το 1789 για να σφραγίσει τον τάφο των θυσιασμένων ζώων. Αρχικά βρισκόταν μεταξύ του Ηρωδείου και του θεάτρου του Διονύσου. Ξένοι περιηγητές που επισκέπτονταν την Ελλάδα κατά την Τουρκοκρατία την αναφέρουν συχνά στα ταξιδιωτικά τους σημειώματα ως χαρακτηριστικό ορόσημο της περιοχής.

Η κολόνα που έδωσε το όνομά της στο Κολωνάκι

Η δεύτερη κολόνα βρίσκεται στην πλατεία Φιλικής Εταιρείας, στην καρδιά του Κολωνακίου. Μεταφέρθηκε εκεί από τη Δεξαμενή, δίπλα στο Αδριάνειο Υδραγωγείο, και έδωσε το όνομά της σε ολόκληρη την περιοχή. Το Κολωνάκι οφείλει την ονομασία του ακριβώς σε αυτή την κολόνα περιάροσης, της οποίας η τελετουργία πραγματοποιήθηκε αρκετές δεκαετίες πριν από εκείνη του 1789.

Μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα, οι Αθηναίοι συνέχιζαν να επισκέπτονται αυτές τις κολόνες αναζητώντας θεραπεία. Κολλούσαν με κερί τρίχες ή κλωστές από τα ρούχα των ασθενών στις εσοχές των κιόνων, πιστεύοντας στη θεραπευτική τους δύναμη. Η πρακτική αυτή αποτελούσε συνέχεια μιας παράδοσης χιλιάδων ετών.

Σήμερα, η κολόνα στο Κολωνάκι παραμένει ένα σιωπηλό μνημείο μιας εποχής όπου η πίστη, η παράδοση και η επιβίωση συνυπήρχαν αρμονικά. Κάθε φορά που περνάτε από την πλατεία Φιλικής Εταιρείας, να θυμάστε ότι αυτή η αρχαία κολόνα φυλάσσει μυστικά αιώνων και αποτελεί ζωντανή μαρτυρία της συνέχειας της ελληνικής ιστορίας.