EnΟδύσσεια: Ο Νόλαν απαγόρευσε κινητά και μπουκάλια νερό στα γυρίσματα της επικής ταινίας - Γιατί το έκανε
Συνολικά, οι ταινίες του Νόλαν έχουν κερδίσει 18 Βραβεία Όσκαρ
Η «Οδύσσεια» ολοκλήρωσε τα γυρίσματά της νωρίτερα από το προγραμματισμένο, χρησιμοποιώντας μόλις 91 από τις 100 προγραμματισμένες ημέρες, ενώ, σύμφωνα με τον Νόλαν, το κόστος παραγωγής παρέμεινε κάτω από τον προϋπολογισμό
Ο σκηνοθέτης της «Οδύσσειας», Κρίστοφερ Νόλαν, «καθοδηγεί» τα γυρίσματά του με σιδηρά πειθαρχία. Και όλα δείχνουν ότι αυτή η προσέγγιση θα ανταμειφθεί, καθώς η ταινία αναμένεται να αποφέρει έως και 100 εκατομμύρια δολάρια το πρώτο Σαββατοκύριακο προβολής της, με τους θαυμαστές να πραγματοποιούν τα δικά τους επικά ταξίδια — ακόμη και πετώντας από τη μία άκρη της χώρας στην άλλη — για να τη δουν σε αίθουσες IMAX. Η μεταφορά του ομηρικού έπους του 8ου αιώνα π.Χ. στη μεγάλη οθόνη σήμαινε ότι οι ηθοποιοί — ανάμεσά τους ο Ματ Ντέιμον, η Αν Χάθαγουεϊ, ο Τομ Χόλαντ, η Ζεντάγια, η Σαρλίζ Θερόν, η Λουπίτα Νιόνγκο, ο Τζον Λεγκουιζάμο και ο Ρόμπερτ Πάτινσον — έζησαν σχεδόν σαν να βρίσκονταν στο 750 π.Χ.
Αυτή η προσήλωση ήταν ιδιαίτερα σημαντική στην «Οδύσσεια», καθώς τα γυρίσματα διακόπτονταν περίπου κάθε τρία λεπτά για την αλλαγή του φιλμ 70 χιλιοστών που απαιτούσαν οι κάμερες IMAX. Πρόκειται για την πρώτη χολιγουντιανή ταινία που γυρίστηκε εξ ολοκλήρου με κάμερες IMAX, ενώ οι περισσότερες παραγωγές χρησιμοποιούν αυτές τις κάμερες μόνο στις σκηνές δράσης. «Δεν έχουν όλοι πολυτελή καμαρίνια ούτε ταξιδεύουν όλοι στην πρώτη θέση. Κάνει οικονομία σε οτιδήποτε δεν επηρεάζει την ποιότητα της ταινίας και επενδύει τα χρήματα σε ό,τι πραγματικά την κάνει καλύτερη. Η μοναδική του προτεραιότητα είναι να βελτιώσει την ταινία», δήλωσε στην Page Six άνθρωπος του Χόλιγουντ, ο οποίος χαρακτήρισε τον Νόλαν «τον σημαντικότερο σκηνοθέτη στον κόσμο αυτή τη στιγμή».
Και, όπως φαίνεται, αυτή η φιλοσοφία αποδίδει. Η «Οδύσσεια» ολοκλήρωσε τα γυρίσματά της νωρίτερα από το προγραμματισμένο, χρησιμοποιώντας μόλις 91 από τις 100 προγραμματισμένες ημέρες, ενώ, σύμφωνα με τον Νόλαν, το κόστος παραγωγής παρέμεινε κάτω από τον προϋπολογισμό. Αυτό συνέβη παρά το γεγονός ότι τα γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν σε πολλές χώρες — την Ελλάδα, την Ιταλία, την Ισλανδία, τη Σκωτία, τη Μάλτα και το Μαρόκο — και σε ιδιαίτερα απαιτητικά σκηνικά, μεταξύ των οποίων και ένα πραγματικό πλοίο τύπου Βίκινγκ που ταξίδεψε στη Μεσόγειο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, οι ηθοποιοί υπέφεραν από ναυτία και καταγράφηκαν από την κάμερα να κάνουν εμετό από το πλάι του πλοίου. «Κάθε απόφαση, από τον τρόπο που κινηματογραφείται μια σκηνή μέχρι και την παραμικρή λεπτομέρεια ενός χαρακτήρα, έχει συγκεκριμένο λόγο ύπαρξης», δήλωσε στην Page Six ο 18χρονος ηθοποιός Ρέιμι Λανγκ, ο οποίος υποδύεται τον νεαρό Αντίνοο.
«Στην πρώτη συνάντηση που είχα με τον Νόλαν, λίγο πριν ολοκληρωθεί η συζήτησή μας, μου είπε ότι αυτή η ταινία θα είναι δύσκολη», θυμήθηκε ο Ντέιμον, αναφερόμενος στην τρίτη συνεργασία τους, μετά τα Interstellar (2014) και Oppenheimer, το οποίο απέσπασε επτά Όσκαρ στην 96η τελετή απονομής των Βραβείων της Ακαδημίας το 2024. «Με κοίταξε και μου είπε: “Όχι, αυτή η ταινία θα είναι πραγματικά δύσκολη.”». Ο κριτικός κινηματογράφου της New York Post, Τζόνι Ολεκσίνσκι, έγραψε: «Μία από τις καλύτερες σκηνές του Οδυσσέα δεν είναι καθόλου μεγαλειώδης. Εκτυλίσσεται στο εξοχικό της μάγισσας Κίρκης, της οποίας η αγαπημένη ασχολία είναι να μεταμορφώνει πολεμιστές σε γουρούνια. Η εξαιρετική Σαμάνθα Μόρτον εκφωνεί έναν καθηλωτικό μονόλογο, εξηγώντας γιατί τα θύματά της αξίζουν αυτή τη μοίρα». Αν και η ιστορία γράφτηκε, φυσικά, από τον Όμηρο, τα σενάρια του Νόλαν προσφέρουν στους ηθοποιούς πλούσιο δραματικό υλικό — κάτι που στο παρελθόν συνέβαλε σε ερμηνείες βραβευμένες με Όσκαρ, όπως εκείνες των Χιθ Λέτζερ, Κίλιαν Μέρφι και Ρόμπερτ Ντάουνι Τζούνιορ.
Ο Νόλαν γράφει ο ίδιος τα σενάριά του: άλλοτε μόνος του, όπως στα Inception και Tenet, άλλοτε σε συνεργασία με τον αδελφό του Τζόναθαν, όπως στα Interstellar και The Dark Knight, και άλλοτε διασκευάζοντας έργα άλλων δημιουργών, όπως στα Memento και Oppenheimer. Ωστόσο, η πορεία του Νόλαν προς την επιτυχία δεν ήταν πάντοτε εύκολη. Το ψυχολογικό θρίλερ «Memento» (2000) χρειάστηκε έναν ολόκληρο χρόνο μέχρι να βρει διανομέα. Από εκεί και πέρα, η φήμη του εκτοξεύθηκε — μερικές φορές και κυριολεκτικά, χάρη στην επιμονή του να πραγματοποιεί όσο το δυνατόν περισσότερες σκηνές στην πραγματικότητα αντί να βασίζεται στα ψηφιακά εφέ. Για το «The Dark Knight» γκρέμισε ένα πραγματικό κτίριο, ενώ για το «Tenet» αγόρασε ένα αεροσκάφος Boeing 747 και κατασκεύασε ειδικό υπόστεγο, ώστε να το συντρίψει μπροστά στην κάμερα. Το 2024, το «Oppenheimer» απέσπασε επτά Όσκαρ, μεταξύ των οποίων και τα δύο πρώτα της καριέρας του Νόλαν, στις κατηγορίες Καλύτερης Σκηνοθεσίας και Καλύτερης Ταινίας.
Συνολικά, οι ταινίες του Νόλαν έχουν κερδίσει 18 Βραβεία Όσκαρ και έχουν σημειώσει εισπράξεις που ξεπερνούν τα 6 δισεκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως. «Νιώθω πραγματική ευθύνη να προσφέρω στο κοινό όσο το δυνατόν περισσότερα στην οθόνη. Να του δώσω την πιο ολοκληρωμένη εμπειρία, το πιο πλούσιο σκηνικό, το μεγαλύτερο δυνατό σύνολο εικόνων και γεγονότων που μπορεί να χωρέσει μια ιστορία», δήλωσε στην εκπομπή 60 Minutes. Ο νεαρός ηθοποιός Ρέιμι Λανγκ, που συμμετέχει στην «Οδύσσεια», δήλωσε στην Page Six: «Έχει την ικανότητα να δημιουργεί τεράστιες κινηματογραφικές εμπειρίες, χωρίς ποτέ να χάνει την εστίασή του στην ανθρώπινη πλευρά της ιστορίας. Φαίνεται πόση σκέψη κρύβεται πίσω από κάθε επιλογή του και είναι πραγματικά εμπνευσμένο να βλέπεις κάποιον που έχει φτάσει σε αυτό το επίπεδο να εξακολουθεί να δείχνει τόσο μεγάλο πάθος και να ασχολείται προσωπικά με κάθε λεπτομέρεια».
Στα γυρίσματα της "Οδύσσειας" δεν επιτρέπονται κινητά τηλέφωνα ούτε μπουκάλια νερού (επειδή κάνουν θόρυβο)
Όπως αποκάλυψε η New York Post, σύμφωνα με τους αυστηρούς κανόνες του Νόλαν, στα γυρίσματα δεν επιτρέπονται κινητά τηλέφωνα ούτε μπουκάλια νερού (επειδή κάνουν θόρυβο). Ο ίδιος έχει παραδεχθεί ότι απαγορεύει ακόμη και τις μπότες UGG. Ο 55χρονος Βρετανοαμερικανός σκηνοθέτης δεν χρησιμοποιεί καν καρέκλα, έχει μόνο ένα κινητό τηλέφωνο με αναδιπλούμενο καπάκι (flip phone) και δεν διαθέτει ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. «Η απαγόρευση των κινητών τηλεφώνων οφείλεται εν μέρει στο ότι θέλει όλοι να είναι απόλυτα προσηλωμένοι στην τέχνη της κινηματογράφησης. Θέλει να γυρίζει ταινίες όσο το δυνατόν πιο παραδοσιακά, με τους ανθρώπους να έχουν την προσοχή τους στραμμένη αποκλειστικά στην ταινία», δήλωσε στην Page Six ο Τζέισον Έμπερλ, συνεπιμελητής του βιβλίου The Philosophy of Christopher Nolan."Στα γυρίσματα του Κρις Νόλαν επικρατεί μια εντελώς διαφορετική ατμόσφαιρα"
«Η απουσία κινητών από το πλατό δημιουργεί ένα περιβάλλον εξαιρετικά συγκεντρωμένο. Στα γυρίσματα του Κρις Νόλαν επικρατεί μια εντελώς διαφορετική ατμόσφαιρα. Όλοι είναι παρόντες, έτοιμοι, σε εγρήγορση και κάνουν ό,τι τους αναλογεί ώστε όλα να κυλούν ομαλά», δήλωσε η Λουπίτα Νιόνγκο, η οποία υποδύεται τόσο την Ωραία Ελένη όσο και τη δίδυμη αδελφή της, Κλυταιμνήστρα, σε συνέντευξή της στο Associated Press. «Προσπαθώ να περιορίζω στο ελάχιστο τους περισπασμούς», είπε ο Νόλαν στον Στίβεν Κόλμπερτ. «Παρότι όλοι συμμετέχουμε σε αυτή την παράδοξη διαδικασία, όπου αυτός ο τοίχος υποτίθεται ότι είναι αληθινός, ενώ γύρω υπάρχουν προβολείς και ένας άνθρωπος με μικρόφωνο, ζητάς από τον ηθοποιό να εστιάσει στην πραγματικότητα της σκηνής... Οτιδήποτε μπορούμε να κάνουμε για να διατηρήσουμε ανέπαφη αυτή την πραγματικότητα, αυτή τη "φούσκα", αξίζει τον κόπο».Αυτή η προσήλωση ήταν ιδιαίτερα σημαντική στην «Οδύσσεια», καθώς τα γυρίσματα διακόπτονταν περίπου κάθε τρία λεπτά για την αλλαγή του φιλμ 70 χιλιοστών που απαιτούσαν οι κάμερες IMAX. Πρόκειται για την πρώτη χολιγουντιανή ταινία που γυρίστηκε εξ ολοκλήρου με κάμερες IMAX, ενώ οι περισσότερες παραγωγές χρησιμοποιούν αυτές τις κάμερες μόνο στις σκηνές δράσης. «Δεν έχουν όλοι πολυτελή καμαρίνια ούτε ταξιδεύουν όλοι στην πρώτη θέση. Κάνει οικονομία σε οτιδήποτε δεν επηρεάζει την ποιότητα της ταινίας και επενδύει τα χρήματα σε ό,τι πραγματικά την κάνει καλύτερη. Η μοναδική του προτεραιότητα είναι να βελτιώσει την ταινία», δήλωσε στην Page Six άνθρωπος του Χόλιγουντ, ο οποίος χαρακτήρισε τον Νόλαν «τον σημαντικότερο σκηνοθέτη στον κόσμο αυτή τη στιγμή».
Και, όπως φαίνεται, αυτή η φιλοσοφία αποδίδει. Η «Οδύσσεια» ολοκλήρωσε τα γυρίσματά της νωρίτερα από το προγραμματισμένο, χρησιμοποιώντας μόλις 91 από τις 100 προγραμματισμένες ημέρες, ενώ, σύμφωνα με τον Νόλαν, το κόστος παραγωγής παρέμεινε κάτω από τον προϋπολογισμό. Αυτό συνέβη παρά το γεγονός ότι τα γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν σε πολλές χώρες — την Ελλάδα, την Ιταλία, την Ισλανδία, τη Σκωτία, τη Μάλτα και το Μαρόκο — και σε ιδιαίτερα απαιτητικά σκηνικά, μεταξύ των οποίων και ένα πραγματικό πλοίο τύπου Βίκινγκ που ταξίδεψε στη Μεσόγειο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, οι ηθοποιοί υπέφεραν από ναυτία και καταγράφηκαν από την κάμερα να κάνουν εμετό από το πλάι του πλοίου. «Κάθε απόφαση, από τον τρόπο που κινηματογραφείται μια σκηνή μέχρι και την παραμικρή λεπτομέρεια ενός χαρακτήρα, έχει συγκεκριμένο λόγο ύπαρξης», δήλωσε στην Page Six ο 18χρονος ηθοποιός Ρέιμι Λανγκ, ο οποίος υποδύεται τον νεαρό Αντίνοο.
Ματ Ντέϊμον: "Ήταν με διαφορά η πιο δύσκολη ταινία που έχω κάνει ποτέ"
Μία από τις πιο εντυπωσιακές σκηνές του Νόλαν παρουσιάζει τον Δούρειο Ίππο μισοβυθισμένο στα παγωμένα νερά της θάλασσας, με τον ηθοποιό Τζον Μπέρνθαλ να παραμένει πραγματικά βυθισμένος στο εσωτερικό του για ώρες. Χωρίς τη χρήση ψηφιακών εφέ, η ομάδα του Νόλαν κατασκεύασε μια γιγαντιαία μαριονέτα ύψους περίπου 18 μέτρων που αναπαριστά τον ανθρωποφάγο Κύκλωπα Πολύφημο. Η σκηνή γυρίστηκε μέσα σε σκοτεινό σπήλαιο στην Μεσσηνία, φωτισμένη αποκλειστικά από αληθινές φλόγες, ώστε να δημιουργηθεί μια ατμόσφαιρα γεμάτη σκιές. Στον αντίποδα, η σκηνή της καθόδου του Οδυσσέα — τον οποίο υποδύεται ο γενειοφόρος Ματ Ντέιμον — στον Κάτω Κόσμο γυρίστηκε στην Ισλανδία κατά την περίοδο των «λευκών νυχτών», όταν επικρατεί φυσικό φως σχεδόν όλο το εικοσιτετράωρο. «Ήταν με διαφορά η πιο δύσκολη ταινία που έχω κάνει ποτέ. Δεν συγκρίνεται με καμία άλλη», δήλωσε ο Ντέιμον στην εκπομπή 60 Minutes. Σε μία από τις σκηνές της ταινίας, ο ηθοποιός φαίνεται να φτάνει ένα βήμα πριν από τον πνιγμό.«Στην πρώτη συνάντηση που είχα με τον Νόλαν, λίγο πριν ολοκληρωθεί η συζήτησή μας, μου είπε ότι αυτή η ταινία θα είναι δύσκολη», θυμήθηκε ο Ντέιμον, αναφερόμενος στην τρίτη συνεργασία τους, μετά τα Interstellar (2014) και Oppenheimer, το οποίο απέσπασε επτά Όσκαρ στην 96η τελετή απονομής των Βραβείων της Ακαδημίας το 2024. «Με κοίταξε και μου είπε: “Όχι, αυτή η ταινία θα είναι πραγματικά δύσκολη.”». Ο κριτικός κινηματογράφου της New York Post, Τζόνι Ολεκσίνσκι, έγραψε: «Μία από τις καλύτερες σκηνές του Οδυσσέα δεν είναι καθόλου μεγαλειώδης. Εκτυλίσσεται στο εξοχικό της μάγισσας Κίρκης, της οποίας η αγαπημένη ασχολία είναι να μεταμορφώνει πολεμιστές σε γουρούνια. Η εξαιρετική Σαμάνθα Μόρτον εκφωνεί έναν καθηλωτικό μονόλογο, εξηγώντας γιατί τα θύματά της αξίζουν αυτή τη μοίρα». Αν και η ιστορία γράφτηκε, φυσικά, από τον Όμηρο, τα σενάρια του Νόλαν προσφέρουν στους ηθοποιούς πλούσιο δραματικό υλικό — κάτι που στο παρελθόν συνέβαλε σε ερμηνείες βραβευμένες με Όσκαρ, όπως εκείνες των Χιθ Λέτζερ, Κίλιαν Μέρφι και Ρόμπερτ Ντάουνι Τζούνιορ.
Ο Νόλαν γράφει ο ίδιος τα σενάριά του: άλλοτε μόνος του, όπως στα Inception και Tenet, άλλοτε σε συνεργασία με τον αδελφό του Τζόναθαν, όπως στα Interstellar και The Dark Knight, και άλλοτε διασκευάζοντας έργα άλλων δημιουργών, όπως στα Memento και Oppenheimer. Ωστόσο, η πορεία του Νόλαν προς την επιτυχία δεν ήταν πάντοτε εύκολη. Το ψυχολογικό θρίλερ «Memento» (2000) χρειάστηκε έναν ολόκληρο χρόνο μέχρι να βρει διανομέα. Από εκεί και πέρα, η φήμη του εκτοξεύθηκε — μερικές φορές και κυριολεκτικά, χάρη στην επιμονή του να πραγματοποιεί όσο το δυνατόν περισσότερες σκηνές στην πραγματικότητα αντί να βασίζεται στα ψηφιακά εφέ. Για το «The Dark Knight» γκρέμισε ένα πραγματικό κτίριο, ενώ για το «Tenet» αγόρασε ένα αεροσκάφος Boeing 747 και κατασκεύασε ειδικό υπόστεγο, ώστε να το συντρίψει μπροστά στην κάμερα. Το 2024, το «Oppenheimer» απέσπασε επτά Όσκαρ, μεταξύ των οποίων και τα δύο πρώτα της καριέρας του Νόλαν, στις κατηγορίες Καλύτερης Σκηνοθεσίας και Καλύτερης Ταινίας.
Συνολικά, οι ταινίες του Νόλαν έχουν κερδίσει 18 Βραβεία Όσκαρ και έχουν σημειώσει εισπράξεις που ξεπερνούν τα 6 δισεκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως. «Νιώθω πραγματική ευθύνη να προσφέρω στο κοινό όσο το δυνατόν περισσότερα στην οθόνη. Να του δώσω την πιο ολοκληρωμένη εμπειρία, το πιο πλούσιο σκηνικό, το μεγαλύτερο δυνατό σύνολο εικόνων και γεγονότων που μπορεί να χωρέσει μια ιστορία», δήλωσε στην εκπομπή 60 Minutes. Ο νεαρός ηθοποιός Ρέιμι Λανγκ, που συμμετέχει στην «Οδύσσεια», δήλωσε στην Page Six: «Έχει την ικανότητα να δημιουργεί τεράστιες κινηματογραφικές εμπειρίες, χωρίς ποτέ να χάνει την εστίασή του στην ανθρώπινη πλευρά της ιστορίας. Φαίνεται πόση σκέψη κρύβεται πίσω από κάθε επιλογή του και είναι πραγματικά εμπνευσμένο να βλέπεις κάποιον που έχει φτάσει σε αυτό το επίπεδο να εξακολουθεί να δείχνει τόσο μεγάλο πάθος και να ασχολείται προσωπικά με κάθε λεπτομέρεια».
