Όσοι παρακολουθούν ολικές εκλείψεις Ηλίου περιγράφουν ένα παράξενο οπτικό φαινόμενο που εμφανίζεται λίγο πριν και αμέσως μετά την ολική έκλειψη. Αποκαλείται «φίδια της σκιάς» και αφορά λεπτές σκοτεινές και φωτεινές λωρίδες που μοιάζουν να κινούνται με μεγάλη ταχύτητα πάνω στο έδαφος ή στους τοίχους κτιρίων.

Το φαινόμενο είναι ορατό με γυμνό μάτι, αλλά εξαιρετικά δύσκολο να καταγραφεί σε φωτογραφίες ή βίντεο, καθώς η αντίθεση ανάμεσα στις φωτεινές και τις σκοτεινές ζώνες είναι μικρή. Παρότι παρατηρείται εδώ και πολλά χρόνια, οι επιστήμονες δεν έχουν καταλήξει ακόμη σε οριστική εξήγηση για τον ακριβή μηχανισμό δημιουργίας του.


Η ολική έκλειψη Ηλίου στις 12 Αυγούστου 2026

Η ολική έκλειψη Ηλίου της Τετάρτης 12 Αυγούστου 2026 δίνει στους ερευνητές ακόμη μία ευκαιρία να μελετήσουν το μυστηριώδες φαινόμενο. Η ζώνη στην οποία θα είναι ορατά τα «φίδια της σκιάς» θα περάσει από το βόρειο άκρο της Ρωσίας, την ανατολική Γροιλανδία, τη δυτική Ισλανδία, το βόρειο τμήμα της Ισπανίας και τη βορειοανατολική Πορτογαλία.


Ο επιστήμονας που είδε για πρώτη φορά τα «φίδια της σκιάς» στα 14 του

Σύμφωνα με σχετικό ρεπορτάζ του CNN International, ο Ντέιβιντ Τέρνσεκ, καθηγητής Φυσικής και Αστρονομίας στο Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ και διευθυντής του Allegheny Observatory, είδε για πρώτη φορά τις μυστηριώδεις λωρίδες όταν ήταν μόλις 14 ετών. Ήταν το 1970, όταν είχε ταξιδέψει κοντά στη Βιρτζίνια Μπιτς για να παρακολουθήσει μια ολική έκλειψη με ένα τηλεσκόπιο που είχε κατασκευάσει ο ίδιος. Λίγο πριν ο Ήλιος καλυφθεί ολοκληρωτικά από τη Σελήνη, παρατήρησε φωτεινές λωρίδες να «σαρώνουν» το έδαφος. Δεκαετίες αργότερα, η επιστημονική του περιέργεια για το φαινόμενο παραμένει ζωντανή.


Η επικρατέστερη θεωρία για τα «φίδια της σκιάς»

Για χρόνια, η κυρίαρχη επιστημονική εξήγηση ήταν ότι τα «φίδια της σκιάς» δημιουργούνται από τις αναταράξεις στην ατμόσφαιρα της Γης. Λίγο πριν από την ολική έκλειψη, η Σελήνη έχει καλύψει σχεδόν ολόκληρο τον Ήλιο και απομένει μόνο μια πολύ λεπτή λωρίδα ηλιακού φωτός. Καθώς το φως περνά μέσα από ακανόνιστα κινούμενες μάζες αέρα, οι ατμοσφαιρικές διαταραχές γίνονται ορατές ως φωτεινές και σκοτεινές ζώνες.

Η αρχή θυμίζει το φαινόμενο που κάνει τα αστέρια να φαίνονται ότι «τρεμοπαίζουν» όταν τα παρατηρούμε από τη Γη. Ωστόσο, ένα πείραμα που πραγματοποιήθηκε κατά την ολική έκλειψη του 2017 στις Ηνωμένες Πολιτείες αμφισβήτησε αυτή τη θεωρία.


Το πείραμα του 2017 που αμφισβήτησε τη θεωρία

Η ομάδα του Τέρνσεκ είχε τοποθετήσει αισθητήρες φωτός τόσο στο έδαφος όσο και σε αερόστατο μεγάλου ύψους, το οποίο ανέβηκε περίπου 25 χιλιόμετρα πάνω από τη Γη, δηλαδή πάνω από το μεγαλύτερο μέρος της ατμόσφαιρας. Εάν η ατμοσφαιρική τύρβη ήταν η μοναδική αιτία του φαινομένου, οι επιστήμονες περίμεναν να ανιχνεύσουν τις χαρακτηριστικές μεταβολές του φωτός μόνο στο έδαφος. Ωστόσο, οι αισθητήρες κατέγραψαν ένα σταθερό σήμα 4,5 Hz τόσο στο έδαφος όσο και σε μεγάλο υψόμετρο. «Είδαμε το φαινόμενο πάνω από την ατμόσφαιρα και στο έδαφος», ανέφερε ο Τέρνσεκ, εξηγώντας ότι το αποτέλεσμα υποδήλωνε πως η κυρίαρχη θεωρία ενδεχομένως να μην αποτελεί τη μοναδική εξήγηση για τα «φίδια της σκιάς».