Ο Ράτκο Μλάντιτς συνέδεσε το όνομά του με ένα από τα πιο σκοτεινά εγκλήματα που διαπράχθηκαν στην Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο: τη σφαγή της Σρεμπρένιτσα τον Ιούλιο του 1995. Περισσότεροι από 8.000 Βόσνιοι μουσουλμάνοι άνδρες και αγόρια δολοφονήθηκαν από σερβοβοσνιακές δυνάμεις μετά την κατάληψη της πόλης, ενώ τα θύματα θάφτηκαν σε μαζικούς τάφους. Η διεθνής δικαιοσύνη χαρακτήρισε τα γεγονότα γενοκτονία και ο Μλάντιτς καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη για γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου. 

Διαβάστε: Σερβία: Πέθανε ο πρώην ηγέτης των Σέρβων της Βοσνίας, Ράτκο Μλάντιτς - Είχε καταδικαστεί για τη σφαγή της Σρεμπρένιτσα

Ράτκο Μλάντιτς: Η κατάληψη της Σρεμπρένιτσα και οι διαχωρισμοί

Η Σρεμπρένιτσα είχε κηρυχθεί από τον ΟΗΕ «ασφαλής περιοχή» το 1993 και φυλασσόταν από ολλανδικό τάγμα κυανόκρανων. Όταν οι δυνάμεις των Σερβοβόσνιων κατέλαβαν την πόλη τον Ιούλιο του 1995, χιλιάδες άμαχοι αναζήτησαν προστασία στη βάση του ΟΗΕ. Οι ολλανδικές δυνάμεις ήταν αριθμητικά πολύ ασθενέστερες και τα αιτήματα για υποστήριξη δεν οδήγησαν εγκαίρως σε αποτελεσματική επέμβαση.

Μετά την κατάληψη, οι σερβοβοσνιακές δυνάμεις άρχισαν να χωρίζουν τους άνδρες και τα αγόρια από τις γυναίκες και τα παιδιά. Χιλιάδες άνδρες και έφηβοι μεταφέρθηκαν σε διαφορετικά σημεία και εκτελέστηκαν μαζικά. Τα πτώματά τους θάφτηκαν σε ομαδικούς τάφους, ενώ αργότερα πολλά λείψανα μετακινήθηκαν σε δευτερογενείς τάφους, σε μια προσπάθεια απόκρυψης των εγκλημάτων.

Ο ίδιος ο Μλάντιτς εμφανίστηκε τότε μπροστά στις κάμερες να παρουσιάζει την κατάληψη της Σρεμπρένιτσα ως στρατιωτική νίκη. Οι εικόνες εκείνων των ημερών, με τον στρατηγό να μιλά σε αμάχους και να συγχαίρει τους άνδρες του, έμελλε αργότερα να αποτελέσουν μέρος της ιστορικής καταγραφής ενός εγκλήματος που η διεθνής δικαιοσύνη αναγνώρισε ως γενοκτονία.


Η καταδίκη για γενοκτονία και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας

Η σφαγή της Σρεμπρένιτσα αποτέλεσε βασικό σκέλος της δίκης του Ράτκο Μλάντιτς. Ο πρώην στρατιωτικός ηγέτης των Σερβοβόσνιων κρίθηκε ένοχος για γενοκτονία στη Σρεμπρένιτσα, καθώς και για διώξεις, βίαιο εκτοπισμό Βόσνιων και Κροατών, τρομοκράτηση αμάχων κατά την πολιορκία του Σαράγεβου και ομηρία ειρηνευτών του ΟΗΕ.

Το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης είχε ήδη αποφανθεί το 2007 ότι η σφαγή συνιστούσε γενοκτονία. Παράλληλα έκρινε ότι η Σερβία δεν είχε λάβει τα απαραίτητα μέτρα για να την αποτρέψει, χωρίς όμως να θεωρήσει ότι το ίδιο το σερβικό κράτος διέπραξε άμεσα τη γενοκτονία.

Η Σρεμπρένιτσα παραμένει μέχρι σήμερα βαθιά πληγή για τη Βοσνία και ολόκληρα τα Βαλκάνια. Οι οικογένειες των θυμάτων συνεχίζουν να θάβουν λείψανα που ταυτοποιούνται δεκαετίες αργότερα, ενώ η άρνηση ή η υποβάθμιση της γενοκτονίας εξακολουθεί να προκαλεί πολιτικές και κοινωνικές αντιπαραθέσεις.

Στο περιθώριο των γεγονότων έχει επίσης διερευνηθεί η παρουσία Ελλήνων παραστρατιωτικών που είχαν ενταχθεί στην Ελληνική Εθελοντική Φρουρά και βρίσκονταν στην περιοχή την περίοδο της κατάληψης της Σρεμπρένιτσα. Το 2006 είχε διαταχθεί εισαγγελική έρευνα στην Ελλάδα για να εξεταστεί τυχόν συμμετοχή τους στα εγκλήματα.

Ο θάνατος του Μλάντιτς κλείνει τη ζωή ενός από τα κεντρικότερα πρόσωπα του πολέμου της Βοσνίας, όχι όμως και το ιστορικό βάρος της Σρεμπρένιτσα. Το όνομα της πόλης παραμένει συνώνυμο της γενοκτονίας και της αδυναμίας της διεθνούς κοινότητας να προστατεύσει χιλιάδες αμάχους που είχαν καταφύγει σε μια περιοχή την οποία ο ίδιος ο ΟΗΕ είχε χαρακτηρίσει ασφαλή.