Το πρόσφατο περιστατικό με τη βύθιση σκάφους στην Κερύνεια έφερε ξανά στο προσκήνιο μία από τις ιστορικότερες πόλεις της Κύπρου. Μια πόλη άρρηκτα συνδεδεμένη με τη θάλασσα, με ιστορία που χάνεται περισσότερο από τρεις χιλιετίες πίσω στον χρόνο και με ένα όνομα που, σύμφωνα με την παράδοση, ταξίδεψε μέχρι το νησί από την αρχαία Αχαΐα. πήρξε αρχαίο βασίλειο, σημαντικό λιμάνι, πέρασε από Βυζαντινούς, Φράγκους, Βενετούς, Οθωμανούς και Βρετανούς, ενώ από το καλοκαίρι του 1974 παραμένει υπό τουρκικό έλεγχο μετά την εισβολή στην Κύπρο.

Πού ακριβώς βρίσκεται η Κερύνεια

Η Κερύνεια βρίσκεται περίπου στο μέσο της βόρειας ακτογραμμής της Κύπρου, ανάμεσα στη Μεσόγειο Θάλασσα και την οροσειρά του Πενταδάκτυλου. Είναι πρωτεύουσα της ομώνυμης επαρχίας, η οποία εκτείνεται από το ακρωτήριο Κορμακίτη προς τα ανατολικά και περιλαμβάνει μεγάλο τμήμα του Πενταδάκτυλου.

Η ιδιαίτερη γεωγραφική θέση της, απέναντι από τις νότιες ακτές της Μικράς Ασίας, προσέδωσε στην πόλη στρατηγική και εμπορική σημασία ήδη από την αρχαιότητα. Το μικρό φυσικό λιμάνι της αποτέλεσε για αιώνες πύλη επικοινωνίας της Κύπρου με τον ευρύτερο χώρο της ανατολικής Μεσογείου.

Η πόλη αναπτύχθηκε ιστορικά σε δύο βασικά τμήματα: την Κάτω Κερύνεια, γύρω από το γραφικό λιμάνι, και την Άνω Κερύνεια, νοτιότερα και προς τους πρόποδες του Πενταδάκτυλου.

Από πού προέρχεται το όνομα «Κερύνεια»

Η ονομασία της πόλης αποτελεί ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα στοιχεία της μακραίωνης ιστορίας της.

Η επικρατέστερη ιστορική παράδοση συνδέει την Κερύνεια της Κύπρου με την αρχαία Κερύνεια της Αχαΐας, στην Πελοπόννησο. Σύμφωνα με την παράδοση, γύρω στον 13ο αιώνα π.Χ. Αχαιοί εγκαταστάθηκαν στη βόρεια ακτή της Κύπρου, μεταφέροντας μαζί τους την ονομασία της πατρίδας τους.

Η μυθολογική εκδοχή θέλει τους Αχαιούς Κηφέα και Πράξανδρο να φτάνουν στην Κύπρο κατά την επιστροφή τους από τον Τρωικό Πόλεμο και να ιδρύουν στην περιοχή ένα νέο βασίλειο. Στη νέα τους εγκατάσταση έδωσαν το όνομα Κερύνεια, από την ομώνυμη πόλη της Αχαΐας.

Έτσι, το τοπωνύμιο της κυπριακής πόλης θεωρείται ότι διατηρεί μία πανάρχαια σύνδεση ανάμεσα στην Κύπρο και τον μυκηναϊκό-αχαϊκό κόσμο.

Ένα από τα αρχαία βασίλεια της Κύπρου

Κατά την αρχαιότητα η Κερύνεια, μαζί με τη γειτονική Λάπηθο, αποτέλεσε ένα από τα βασίλεια της Κύπρου. Η γεωγραφική θέση και το λιμάνι της συνέβαλαν στην ανάπτυξη της περιοχής, καθώς από εκεί μπορούσαν να πραγματοποιούνται θαλάσσιες εμπορικές επαφές με άλλες περιοχές της Μεσογείου.

Στους αιώνες που ακολούθησαν, η Κερύνεια πέρασε από διαφορετικές περιόδους κυριαρχίας και γνώρισε επανειλημμένα πολεμικές συγκρούσεις.

Οι Βυζαντινοί οχύρωσαν την πόλη, ενώ το επιβλητικό κάστρο της, που δεσπόζει μέχρι σήμερα στο λιμάνι, ενισχύθηκε σημαντικά κατά τη Φραγκοκρατία και αργότερα από τους Βενετούς.

Την εποχή των Λουζινιανών η Κερύνεια απέκτησε ιδιαίτερη σημασία ως βόρειο λιμάνι της Κύπρου και σημείο επικοινωνίας με την Ευρώπη.

Το κάστρο που δεσπόζει πάνω από το λιμάνι

Το Κάστρο της Κερύνειας αποτελεί ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα μνημεία της πόλης. Η σημερινή του μορφή είναι αποτέλεσμα διαδοχικών επεμβάσεων διαφορετικών εποχών, καθώς η στρατηγική σημασία του λιμανιού απαιτούσε ισχυρή οχύρωση.

Η πόλη βρέθηκε στο επίκεντρο πολεμικών συγκρούσεων κατά τον Μεσαίωνα. Τον 13ο αιώνα συνδέθηκε με τις συγκρούσεις που προκάλεσε η προσπάθεια του αυτοκράτορα Φρειδερίκου Β΄ να εδραιώσει την κυριαρχία του στην Κύπρο, ενώ το 1374 αντιστάθηκε σε πολιορκία των Γενουατών.

Το 1570, μετά την πτώση της Λευκωσίας, η Κερύνεια πέρασε υπό οθωμανική κυριαρχία. Η Οθωμανική περίοδος διήρκεσε έως το 1878, όταν η διοίκηση της Κύπρου πέρασε στη Βρετανία.

Από την Αγγλοκρατία στην τουριστική ανάπτυξη

Κατά την περίοδο της βρετανικής διοίκησης πραγματοποιήθηκαν έργα υποδομής και παρεμβάσεις στο λιμάνι, χωρίς ωστόσο η Κερύνεια να γνωρίσει ακόμη τη μεγάλη ανάπτυξη που θα ακολουθούσε.

Μετά την ανεξαρτησία της Κυπριακής Δημοκρατίας το 1960, η εικόνα άρχισε να αλλάζει γρήγορα. Η πόλη εξελίχθηκε σε σημαντικό τουριστικό προορισμό, χάρη στον ιδιαίτερο συνδυασμό θάλασσας και βουνού, στο γραφικό λιμάνι, στο κάστρο και στα ιστορικά μνημεία της ευρύτερης περιοχής.

Η Κερύνεια απέκτησε διεθνή τουριστική φήμη και έγινε μία από τις χαρακτηριστικότερες εικόνες της Κύπρου πριν από τα γεγονότα του 1974.

Το αρχαίο «Πλοίο της Κερύνειας»

Υπάρχει, μάλιστα, μία εντυπωσιακή ιστορική σύμπτωση με τη διαχρονική σχέση της πόλης με τη θάλασσα και τα ναυάγια.

Στα ανοιχτά της Κερύνειας εντοπίστηκε τη δεκαετία του 1960 ένα αρχαίο ναυάγιο, το οποίο έμελλε να γίνει παγκοσμίως γνωστό ως το «Πλοίο της Κερύνειας».

Πρόκειται για εμπορικό πλοίο της ελληνιστικής περιόδου, του 4ου αιώνα π.Χ., το οποίο ναυάγησε στα νερά της περιοχής. Το ναυάγιο ανελκύστηκε έπειτα από αρχαιολογική έρευνα που άρχισε το 1967 και αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της ενάλιας αρχαιολογίας στην ανατολική Μεσόγειο.

Το εύρημα διατηρήθηκε στο Κάστρο της Κερύνειας, ενώ ανακατασκευές του αρχαίου πλοίου δημιουργήθηκαν τα επόμενα χρόνια, συμβάλλοντας στη μελέτη της αρχαίας ναυπηγικής και ναυσιπλοΐας.

Το 1974 που άλλαξε την ιστορία της πόλης

Η σύγχρονη ιστορία της Κερύνειας σημαδεύτηκε καθοριστικά από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο τον Ιούλιο του 1974.

Η περιοχή της Κερύνειας αποτέλεσε βασικό πεδίο των στρατιωτικών επιχειρήσεων και η πόλη πέρασε υπό τον έλεγχο των τουρκικών δυνάμεων. Οι Ελληνοκύπριοι κάτοικοί της εκτοπίστηκαν και κατέφυγαν στις ελεγχόμενες από την Κυπριακή Δημοκρατία περιοχές.

Έκτοτε, τόσο η πόλη όσο και το μεγαλύτερο μέρος της επαρχίας Κερύνειας παραμένουν εκτός του αποτελεσματικού ελέγχου της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η αυτοανακηρυχθείσα «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου», που ανακηρύχθηκε το 1983, αναγνωρίζεται διεθνώς μόνο από την Τουρκία.

Ο Δήμος Κερύνειας και η εκτοπισμένη ελληνοκυπριακή κοινότητα εξακολουθούν παράλληλα να λειτουργούν στις ελεύθερες περιοχές, διατηρώντας θεσμικά και κοινωνικά τη σύνδεση των εκτοπισμένων κατοίκων με την πόλη τους.

Μια πόλη με ιστορία μεγαλύτερη των 3.000 ετών

Από τους Αχαιούς και τα αρχαία κυπριακά βασίλεια έως τους Βυζαντινούς, τους Φράγκους και τους Βενετούς, και από την οθωμανική και βρετανική περίοδο έως την ανεξαρτησία της Κύπρου και την τουρκική εισβολή του 1974, η Κερύνεια κουβαλά μια ιστορία που ξεπερνά τις τρεις χιλιετίες.

Το όνομά της αποτελεί ίσως το χαρακτηριστικότερο αποτύπωμα αυτής της ιστορικής συνέχειας: ένα τοπωνύμιο που, σύμφωνα με την αρχαία παράδοση, ξεκίνησε από την Αχαΐα και ταξίδεψε μέσω των Αχαιών μέχρι τις βόρειες ακτές της Κύπρου.

Και το λιμάνι της, που βρίσκεται ξανά στην επικαιρότητα με αφορμή το πρόσφατο περιστατικό με τη βύθιση σκάφους στην περιοχή, υπενθυμίζει τη διαχρονική σχέση της Κερύνειας με τη θάλασσα – μια σχέση που έχει αφήσει το αποτύπωμά της στην ιστορία της πόλης από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.