EnΝέα Δημοκρατία: Από τον Καραμανλή έως τον Μητσοτάκη - Η ιστορία μιας 52χρονης διαδρομής, o "ριζοσπαστικός φιλελευθερισμός" και οι ηγέτες που σημάδεψαν την πορεία της (Εικόνες)
52 χρόνια από την ίδρυση της ΝΔ
Ήταν 29η Σεπτεμβρίου του 1974 όταν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ανακοίνωνε την ίδρυση του κόμματος της Νέας Δημοκρατίας
Ήταν 29η Σεπτεμβρίου του 1974 όταν ο κληθείς από την αυτοεξορία του στο Παρίσι για να αποκαταστήσει στη χώρα τη Δημοκρατία, μετά την πτώση της επταετούς δικτατορίας, ανακοίνωνε την ίδρυση του κόμματος της Νέας Δημοκρατίας.
Η ίδρυση της Νέας Δημοκρατίας από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή
Στο σημείο αυτό θα πρέπει να παρατηρηθούν τα εξής σε σχέση με την πρόθεση του Κωνσταντίνου Καραμανλή για την ίδρυση ενός νέου πολιτικού σχηματισμού. Όπως έχει αναφέρει για τα χρόνια εκείνα ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης, με συνεχή υπουργική θητεία στις κυβερνήσεις Καραμανλή, τον επί σειρά ετών πρωθυπουργό και εν συνεχεία Πρόεδρο της Δημοκρατίας τον απασχολούσε από πολύ καιρό η ίδρυση ενός νέου κόμματος. Στο Παρίσι είχε εκμυστηρευτεί στον Γ. Βαρβιτσιώτη ότι «η ιστορική αποστολή της ΕΡΕ έχει τελειώσει και ότι θα πρέπει, όταν αποκατασταθεί η Δημοκρατία, να ιδρυθεί μια νέα, ευρύτερη παράταξη, στην οποίαν να μετέχουν ικανά πρόσωπα, ανεξάρτητα από την προγενέστερη κομματική τους τοποθέτηση». Κάτι που ο Καραμανλής έκανε πράξη με την αποκατάσταση της Δημοκρατίας.
Θέλοντας, λοιπόν, να αναμορφώσει ριζικά το πολιτικό σκηνικό -όπως είχε κάνει και στο παρελθόν, καταργώντας τον Ελληνικό Συναγερμό για να ιδρύσει την ΕΡΕ-, επέλεξε το 1974 να προχωρήσει σε μια πολιτική σύμμειξη. Ένωσε στελέχη της παλαιάς Δεξιάς με κορυφαίες προσωπικότητες του Κέντρου και νέους επιστήμονες, διαμορφώνοντας, έτσι, την ιδεολογία του ριζοσπαστικού φιλελευθερισμού. Για να πετύχει αυτό το νέο εγχείρημα, χρειαζόταν ένας φορέας χωρίς καμία σύνδεση με το προδικτατορικό πολιτικό κατεστημένο.
Στις δηλώσεις του για την ίδρυση του νέου κόμματος ο Καραμανλής, μεταξύ άλλων, είχε επισημάνει τα εξής, που ανταποκρίνονταν απολύτως στις σκέψεις που είχε εκμυστηρευτεί στον Γ. Βαρβιτσιώτη: «Η Νέα Δημοκρατία στηρίζεται στη διαπίστωση -πικρά βιωμένη από τους παλαιότερους και έντονα αισθητή από τους νεότερους ότι μια καινούργια πολιτική ζωή είναι αναγκαία για την επιβίωση, την πρόοδο και την ευτυχία της Ελλάδος. Έχει για βάση την πείρα του παρελθόντος και σαν όραμα ένα καλύτερο και ασφαλέστερο μέλλον».
Με βάση, λοιπόν, τον στόχο αυτόν συγκροτήθηκε το νέο αυτό κόμμα της Μεταπολίτευσης. Και δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι, αποτιμώντας τα κόμματα που εμφανίστηκαν στην Ελλάδα μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, το 1974, η σημερινή κυβερνώσα παράταξη, η Νέα Δημοκρατία, αναδεικνύεται ως ο πολιτικός σχηματισμός με τη μεγαλύτερη αντοχή στον χρόνο. Εξαιρώντας το ΚΚΕ, η Ν.Δ. επιδεικνύει μοναδική σταθερότητα, την ώρα που άλλα ιστορικά κόμματα, όπως το ΠΑΣΟΚ, πέρασαν περιόδους έντονης κάμψης ή, όπως ο ΣΥΡΙΖΑ στον ευρύτερο χώρο της Αριστεράς, βρέθηκαν σε τροχιά αποσύνθεσης. Η αντοχή αυτή αποκτά μεγαλύτερη αξία, αν αναλογιστεί κανείς ότι η Νέα Δημοκρατία κυβέρνησε τη χώρα για πολλά χρόνια, εναλλασσόμενη στην εξουσία με το ΠΑΣΟΚ, υπομένοντας τη φυσιολογική πολιτική φθορά.
Παρ’ όλα αυτά, κατάφερε να διατηρήσει συμπαγή την εκλογική της βάση, πετυχαίνοντας ποσοστά που, τουλάχιστον προς το παρόν, μοιάζουν άπιαστα για το έτερο παραδοσιακό κόμμα εξουσίας. Η διαχρονική απήχηση της Νέας Δημοκρατίας στην ελληνική κοινωνία αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι στα 52 χρόνια της ιστορίας της η κεντροδεξιά αυτή παράταξη δεν χρειάστηκε ποτέ να αλλάξει το όνομά της. Αντίθετα με άλλους πολιτικούς χώρους, που αναζητούν νέα ταυτότητα μέσα από διαδοχικές μετονομασίες για χάρη του εκσυγχρονισμού, η Ν.Δ. παρέμεινε σταθερή στον τίτλο της.
Η ιδεολογία του Καραμανλισμού
Οι πραγματικοί ηγέτες-πρωταγωνιστές, και όχι οι απλοί κομπάρσοι της Ιστορίας, είναι εκείνοι που διαμορφώνουν και προσαρμόζουν τις ιδεολογίες στα μέτρα τους. Αυτό το απέδειξε στην πράξη τόσο ο Κωνσταντίνος Καραμανλής όσο και ο Ανδρέας Παπανδρέου. Μάλιστα, πολύ πριν από τις γνωστές λεκτικές διατυπώσεις του Ανδρέα, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής είχε ήδη «εφεύρει» μια δική του ιδεολογία για να εκφράσει το κόμμα που ίδρυσε.
Μετά τη Μεταπολίτευση, σε μια περίοδο όπου η αριστερή διανόηση και ιδεολογία βρίσκονταν στο απόγειό τους, λόγω της δικτατορίας που είχε προηγηθεί, ο εθνάρχης αντιλήφθηκε την ανάγκη να ανανεώσει τη δεξιά παράταξη. Της έδωσε μια νέα μορφή, η οποία καθορίστηκε από την πολιτική που άσκησε στη συνέχεια ως πρωθυπουργός: τον ριζοσπαστικό φιλελευθερισμό. Η ιδεολογία αυτή κατάφερνε να συνδυάζει διαφορετικές προσεγγίσεις, «παντρεύοντας» σε πολλές περιπτώσεις την ελεύθερη αγορά με τον κρατικό παρεμβατισμό. Την ουσία αυτής της έννοιας απέδωσε με τον καλύτερο τρόπο ο Ευάγγελος Αβέρωφ, λέγοντας για τη Νέα Δημοκρατία: «Είμαστε δεξιοί στα εθνικά θέματα, φιλελεύθεροι στην οικονομία και αριστεροί στην κοινωνία». Αυτά τα τρία χαρακτηριστικά, βέβαια, κρίνονται αποκλειστικά στην πράξη.
Ένα κλασικό παράδειγμα αποτελεί το γεγονός ότι ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, αν και παραδοσιακός ηγέτης της Δεξιάς, εφάρμοσε πολιτικές που έκαναν τους επικριτές του να τον κατηγορήσουν για «σοσιαλμανία». Σήμερα, οι πολίτες δεν ενδιαφέρονται για τις ιδεολογικές ετικέτες των κομμάτων, αλλά για το περιεχόμενο του προγράμματός τους και τις λύσεις που προτείνουν στα προβλήματα της χώρας. Οι μεγάλες ιδεολογικές συζητήσεις, που ήταν της μόδας τις δεκαετίες του ’70 και του ’80, πλέον χρησιμεύουν μόνο ως πνευματικές ασκήσεις για παλαιότερες γενιές που θέλουν να διατηρούν την κομματική τους εγρήγορση.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι παραδοσιακές ιδεολογίες είχαν κυρίως οικονομικό υπόβαθρο. Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και των ανοιχτών αγορών, το παλιό τους νόημα έχει χαθεί. Σήμερα, πραγματική ιδεολογία σημαίνει οτιδήποτε είναι ρεαλιστικό και ωφελεί την κοινωνία. Καθώς οι κοινωνίες εξελίσσονται, είναι απόλυτα φυσικό να αλλάζει και το περιεχόμενο των ιδεών που τις καθοδηγούν.
Ο προσανατολισμός
Μόλις έναν μήνα μετά την ίδρυση της Ν.Δ., ο Καραμανλής προκήρυξε τις πρώτες ελεύθερες εκλογές, τις οποίες το κόμμα κέρδισε με το συντριπτικό 54,37%, εξασφαλίζοντας 220 έδρες. Η νέα κυβέρνηση έθεσε ως άμεση προτεραιότητα την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ), ένα όραμα που ο Καραμανλής πίστευε βαθιά ότι θα άλλαζε τη μοίρα του λαού, θα θωράκιζε τους δημοκρατικούς θεσμούς και θα προσέφερε ασφάλεια έναντι εξωτερικών κινδύνων.
Έπειτα από έναν επίμονο διπλωματικό μαραθώνιο, τον Μάιο του 1979 υπεγράφη στο Ζάππειο η συνθήκη ένταξης της Ελλάδας στην ΕΟΚ από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή ως πρωθυπουργό και τον Γεώργιο Ράλλη ως υπουργό Εξωτερικών, παρουσία των Ευρωπαίων ηγετών, αλλά με την ηχηρή απουσία του Ανδρέα Παπανδρέου και του ΠΑΣΟΚ. Τον Μάιο του 1980, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής εκλέχθηκε Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Τον διαδέχθηκε στην ηγεσία του κόμματος και στην πρωθυπουργία ο Γεώργιος Ράλλης.
Από τότε μέχρι σήμερα, η Νέα Δημοκρατία άλλαξε συνολικά επτά αρχηγούς, διατηρώντας όμως πάντα τη βάση της ανέπαφη:
Ευάγγελος Αβέρωφ
Διαδέχθηκε τον Ράλλη. Ένας ευπατρίδης της πολιτικής, που κουβαλούσε το στίγμα του σκληρού δεξιού, παρότι προερχόταν από το Κέντρο.
Κωνσταντίνος Μητσοτάκης
Ένας πραγματικός πολιτικός άνδρας διεθνούς βεληνεκούς (statesman). Ανέλαβε το κόμμα σε μια περίοδο έντονης πόλωσης λόγω των σκανδάλων της κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ. Έπειτα από τρεις συνεχείς εκλογικές αναμετρήσεις και τη συμμετοχή της Ν.Δ. σε μεταβατικές κυβερνήσεις, κατέκτησε την απόλυτη πλειοψηφία με 47% στις εκλογές της 8ης Απριλίου 1990.
Μιλτιάδης Έβερτ
Ανέλαβε το 1993, μετά την εσωκομματική κρίση που οδήγησε στην αποχώρηση του Κωστή Στεφανόπουλου (ίδρυση ΔΗ.ΑΝΑ.) και τη μετέπειτα πτώση της κυβέρνησης Μητσοτάκη λόγω της αποχώρησης του Αντώνη Σαμαρά (ίδρυση Πολιτικής Άνοιξης).
Κώστας Καραμανλής
Εκλέχθηκε πρόεδρος μετά την εκλογική ήττα του Έβερτ το 1996. Ο ανιψιός του ιδρυτή επανέφερε τη Ν.Δ. στην εξουσία, κερδίζοντας τις εκλογές του Μαρτίου του 2004.
Αντώνης Σαμαράς
Ανέλαβε την ηγεσία το 2009 μετά την παραίτηση του Κώστα Καραμανλή. Μέσα στα δύσκολα χρόνια της οικονομικής κρίσης, κέρδισε τις εκλογές του Ιουνίου του 2012 και σχημάτισε συγκυβέρνηση με τον Ευάγγελο Βενιζέλο και τον Φώτη Κουβέλη.
Βαγγέλης Μεϊμαράκης
Ανέλαβε ως προσωρινός πρόεδρος μετά την ήττα του Σαμαρά από τον ΣΥΡΙΖΑ το 2015.
Κυριάκος Μητσοτάκης
Επικράτησε στις εσωκομματικές εκλογές έναντι του Β. Μεϊμαράκη και είναι ο σημερινός πρόεδρος του κόμματος και πρωθυπουργός της χώρας. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο ιδρυτής της Νέας Δημοκρατίας, υπήρξε μια εμβληματική προσωπικότητα, που σφράγισε τη μεταπολεμική Ελλάδα, κερδίζοντας τον σεβασμό των ξένων ηγετών, οι οποίοι τον αντιμετώπιζαν ως ισότιμο εταίρο, παρά το μικρό μέγεθος της χώρας. Αν και πολλοί τον θεωρούσαν απόμακρο ή σκληρό, στην πραγματικότητα έκρυβε την ευαισθησία του, πιστεύοντας ότι ένας αληθινός ηγέτης δεν πρέπει να δείχνει αδυναμία.
Άνθρωπος του μέτρου και της λογικής, άντλησε τη δύναμή του από τον λαό, τον οποίο δεν εγκατέλειψε ποτέ. Δικαίως χαρακτηρίστηκε «Εθνάρχης» και αποτέλεσε πρότυπο πολιτικού άνδρα, στον οποίον η Ελλάδα οφείλει πολλά.
Δημοσιεύθηκε στα Παραπολιτικά
