Το Νόμπελ Ιατρικής και Φυσιολογίας 2026 απονέμεται στον Αμερικανό Karl Deisseroth (Καρλ Ντάισεροθ) και στους Γερμανούς Peter Hegemann (Πέτερ Χέγκεμαν) και Georg Nagel (Γκέοργκ Νάγκελ), για την καθοριστική συμβολή τους στην ανάπτυξη της οπτογενετικής. Όπως ανακοίνωσε το Ινστιτούτο Καρολίνσκα στη Στοκχόλμη, το φετινό βραβείο τιμά τους τρεις επιστήμονες «για τις ανακαλύψεις τους σχετικά με τα φωτοενεργοποιούμενα ιοντικά κανάλια και την οπτογενετική».

Πρόκειται για μια μέθοδο που επιτρέπει στους επιστήμονες να μελετούν τον τρόπο με τον οποίο τα νευρικά κύτταρα διαμορφώνουν τις αναμνήσεις, τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές μέσα στον εγκέφαλο.

Η Επιτροπή του Νόμπελ επισημαίνει τη σημασία της οπτογενετικής για την κατανόηση της λειτουργίας του εγκεφάλου, καθώς προσφέρει νέες δυνατότητες για την ακριβή μελέτη και χαρτογράφησή του. «Η οπτογενετική προσφέρει πρωτοφανείς δυνατότητες για την χαρτογράφηση του εγκεφάλου, τέτοιες που άλλοτε δεν μπορούσαμε ούτε να φανταστούμε», δήλωσε ο Per Svenningsson (Περ Σβένινγκσον), πρόεδρος της Επιτροπής του Νόμπελ Ιατρικής.

Ο τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος διαχειρίζεται τα συναισθήματα, τις συμπεριφορές και τις σωματικές λειτουργίες υπήρξε από πάντα μυστήριο. Αλλά χάρη στην μέθοδο αυτή, που επιτρέπει να καταστούν ορισμένοι νευρώνες φωτοευαίσθητοι με τον συνδυασμό γενετικής μηχανικής και οπτικής, οι ερευνητές κατάφεραν να δουν καθαρότερα.

Όλα ξεκίνησαν όταν ο Πέτερ Χέγκεμαν και ο Γκέοργκ Νάγκελ ανακάλυψαν μία πρωτεΐνη, την καναλοροδοψίνη, σε μία μονοκύτταρη άλγη (φύκι).

Ο Καρλ Ντάισεροθ, αμερικανός ψυχίατρος και νευρολόγος, μετέτρεψε στην συνέχεια αυτήν την πρωτεΐνη σε μία τεχνική που χρησιμοποιεί το φως για τον έλεγχο των κυττάρων.

Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει στους ερευνητές να κατανοήσουν καλύτερα πώς ορισμένοι τύποι κυττάρων συμβάλλουν σε συμπεριφορές όπως η μάθηση, ο φόβος, η εξάρτηση ή ακόμη η κίνηση, και, κάποια μέρα, θα μπορούσαν να καταλήξουν σε θεραπείες για την αντιμετώπιση νευρολογικών και αισθητηριακών διαταραχών, όπως η νόσος του Πάρκινσον και η επιληψία.

Στην κλινική ιατρική, ερευνητές χρησιμοποιούν αυτήν την μέθοδο στην προσπάθεια αποκατάστασης της όρασης, επί παραδείγματι, σε ανθρώπους με οπτική ανεπάρκεια, εξηγεί στην ανακοίνωσή της η επιτροπή του Νόμπελ.