Πρόκειται για τη σύγχρονη εκδοχή του «Μεγάλου Παιχνιδιού» του 19ου αιώνα μεταξύ Βρετανίας και Ρωσίας, μιας πάλης για την εξουσία και τη στρατηγική επιρροή, όχι στο Αφγανιστάν και την Ινδία, αλλά σε ένα νέο πεδίο ανταγωνισμού μεταξύ υπερδυνάμεων.

Εδώ και μια δεκαετία, οι κυβερνήσεις της Κίνας και της Αυστραλίας βρίσκονται σε έντονο διπλωματικό αγώνα για να κερδίσουν την εύνοια των μικρών νησιωτικών χωρών του Νότιου Ειρηνικού, καθώς η αντιπαλότητα του Πεκίνου με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους επεκτείνεται σε μία από τις πιο απομακρυσμένες, αλλά και στρατηγικά πιο ευαίσθητες, περιοχές του πλανήτη.

Η Κίνα προχώρησε με αποφασιστικότητα, αξιοποιώντας τα μέσα της αναπτυξιακής βοήθειας, των τραπεζικών δανείων και των προγραμμάτων εκπαίδευσης της αστυνομίας. Τις τελευταίες όμως ημέρες, η Αυστραλία σημείωσε δύο σημαντικές νίκες.

Η Δημοκρατία του Βανουάτου συμφώνησε πλέον να υπογράψει συμφωνία συνεργασίας με την Αυστραλία, η οποία φαινόταν να κινδυνεύει μετά τις προσπάθειες παρεμπόδισης από την πλευρά της Κίνας. Εν τω μεταξύ, στα Νησιά Σολομώντα, την πιο φιλοκινεζική από όλες τις χώρες του Νότιου Ειρηνικού, νέος πρωθυπουργός εξελέγη ένας πολιτικός που στο παρελθόν είχε καταδικάσει όσους «υποκλίνονται» στο Πεκίνο.

Τα γεγονότα αυτά αποτελούν την τελευταία φάση μιας «μόνιμης αντιπαράθεσης» στον Νότιο Ειρηνικό, όπως την χαρακτήρισε η υπουργός Εξωτερικών της Αυστραλίας, Πένι Γουόνγκ.

Η οικονομική και στρατιωτική ανάπτυξη της Κίνας αποτελεί το στρατηγικό θέμα της εποχής μας, ενώ η αυξανόμενη στρατιωτική επιθετικότητα του Πεκίνου είναι πιο εμφανής στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας, στη Θάλασσα της Ανατολικής Κίνας και στο Στενό της Ταϊβάν. Ο Σι Τζινπίνγκ, όμως, φιλοδοξεί να επεκταθεί σε πιο απομακρυσμένα νερά – να αμφισβητήσει την κυριαρχία των ΗΠΑ ως δύναμη στον Ειρηνικό.

Ο πληθυσμός των 14 χωρών του Νότιου Ειρηνικού δεν ξεπερνά τα 13 εκατομμύρια άτομα, αλλά τα διάσπαρτα νησιά τους καλύπτουν το 15% της επιφάνειας του πλανήτη.

Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, διεξήχθησαν αιματηρές μάχες μεταξύ της Ιαπωνίας και των ΗΠΑ στα Νησιά Σολομώντα και στο Παλάου για τον έλεγχο των αεροδρομίων και των λιμανιών τους. Σε οποιαδήποτε μελλοντική σύγκρουση ανάμεσα στην Κίνα και τις ΗΠΑ, τα συγκεκριμένα νησιά θα θεωρούνταν εξίσου σημαντικοί στόχοι.

Κινεζικά υποβρύχια και επιφανειακά πλοία διέρχονται τακτικά από τα στενά που χωρίζουν τα ιαπωνικά νησιά για να κάνουν περιπολίες στον Δυτικό Ειρηνικό. Πιο διακριτικά, η κινεζική κυβέρνηση και οι κρατικές εταιρείες της διεξάγουν μια κρυφή εκστρατεία για την ενίσχυση της επιρροής τους στις κυβερνήσεις του Ειρηνικού, προσφέροντας αναπτυξιακά δάνεια και πρακτική τεχνογνωσία στους τομείς των κατασκευών, της εξόρυξης και της δασοκομίας.

Τα τελευταία χρόνια, η Κίνα έχει κατασκευάσει έναν διάδρομο προσγείωσης στο Κιριμπάτι και έχει παραχωρήσει δωρεάν ένα προεδρικό μέγαρο στο Βανουάτου. Ο πρόεδρος της Κίνας, Σι Τζινπίνγκ, υποδέχτηκε ηγέτες της περιοχής του Ειρηνικού, μεταξύ των οποίων και τον βασιλιά Τουπού VI της Τόνγκα, η οποία διαθέτει ένα μεγαλοπρεπές τριώροφο κυβερνητικό κτίριο και πολυτελείς εγκαταστάσεις προπόνησης για τους διεθνείς αθλητές της, που κατασκευάστηκαν από την Κίνα.

Πέρα όμως από τις απτές επενδύσεις, η Κίνα είναι αποφασισμένη να αποκλείσει τη χώρα που μέχρι πρόσφατα ήταν η αδιαφιλονίκητη δύναμη στην περιοχή: Την Αυστραλία. Το μεγάλο σοκ ήρθε το 2022, όταν ο τότε πρωθυπουργός των Νησιών Σολομώντα, Μανασέ Σογκαβάρε, υπέγραψε συμφωνία ασφαλείας με το Πεκίνο η οποία, μεταξύ άλλων παραχωρήσεων, θα επέτρεπε στην κινεζική αστυνομία να συνδράμει στη διατήρηση της ασφάλειας στα νησιά.

Την περασμένη εβδομάδα, το κοινοβούλιο εξέλεξε ως νέο ηγέτη τον Μάθιου Γουέιλ, ο οποίος έχει εκφράσει έντονα την αντίθεσή του στην πολιτική του Σογκαβάρε προς την Κίνα. «Πρέπει να μιλάμε, να προστατεύουμε και να προωθούμε τα δικά μας εθνικά συμφέροντα, όχι να υποκλινόμαστε, να γονατίζουμε σαν ζητιάνοι, χωρίς κανένα σεβασμό», δήλωσε στην αυστραλιανή τηλεόραση το 2024. «Αυτή ήταν η στάση του πρωθυπουργού: να προσκυνά το Πεκίνο, προσπαθώντας να δείχνει δουλοπρεπή συμπεριφορά».

Μετά την αποδοχή της πρόσκλησης στο Πεκίνο πέρυσι, ο Γουέιλ μετρίασε την επικριτικότητά του. Δεδομένης της σημασίας των κινεζικών επενδύσεων για τη φτωχή και χρεωμένη χώρα του, είναι απίθανο να ακυρώσει τη συμφωνία ασφαλείας ή να απομακρύνει τους πύργους κινητής τηλεφωνίας που έχει εγκαταστήσει η κινεζική εταιρεία Huawei. Ωστόσο, η εκλογή του προσφέρει στην Αυστραλία την ευκαιρία να προωθήσει το δικό της πρόγραμμα βοήθειας προς την αστυνομική δύναμη των Νησιών Σολομώντα.

Η Γουόνγκ, η οποία ήταν τότε μέλος της αντιπολίτευσης, χαρακτήρισε την αποτυχία της Αυστραλίας να εμποδίσει τη συμφωνία ασφάλειας μεταξύ Κίνας και Νησιών Σολομώντα ως «το χειρότερο λάθος εξωτερικής πολιτικής στον Ειρηνικό από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου». Το σοκ ώθησε την κυβέρνηση να συνάψει μια σειρά συμφωνιών συνεργασίας με χώρες του Ειρηνικού, όπως το Τουβαλού, το Ναούρου και την Παπούα Νέα Γουινέα.

Τον περασμένο Σεπτέμβριο, ο πρωθυπουργός της Αυστραλίας, Άντονι Αλμπανέζε, ταξίδεψε στο Βανουάτου για να υπογράψει συμφωνία ύψους 500 εκατομμυρίων δολαρίων Αυστραλίας, η οποία όμως ακυρώθηκε την τελευταία στιγμή. Η κυβέρνηση του Βανουάτου διαμαρτυρήθηκε ότι η διατύπωση του κειμένου περιόριζε το δικαίωμα της χώρας να δέχεται βοήθεια και επενδύσεις από την Κίνα, η οποία έσπευσε να προτείνει μια δική της συμφωνία, τη λεγόμενη Συμφωνία Namele.

«Η Κίνα επιδιώκει συστηματικά να εισχωρήσει στον τομέα της ασφάλειας των χωρών του Ειρηνικού και να αποκλείσει την Αυστραλία από αυτόν τον τομέα», δηλώνει ο Μιχάι Σόρα, πρώην Αυστραλός διπλωμάτης που σήμερα εργάζεται στη δεξαμενή σκέψης, Lowy Institute. «Η Κίνα επιδιώκει να αποκτήσει πρόσβαση και να αυξήσει την επιρροή της σε ολόκληρη την περιοχή του Ειρηνικού. Είναι αδυσώπητη... και σημειώνει πρόοδο».

Αυτή την εβδομάδα, ωστόσο, ο πρωθυπουργός του Βανουάτου, Τζόθαμ Ναπάτ, ανακοίνωσε ότι, μετά τις τροποποιήσεις στη συμφωνία με την Αυστραλία, θα υπογράψει και τις δύο. «Στεκόμαστε σήμερα εδώ για να δηλώσουμε ξεκάθαρα ότι διατηρούμε φιλική στάση προς όλους και δεν θεωρούμε κανέναν εχθρό μας», τόνισε.

«Δεν θέλουμε να ευνοήσουμε τη μία πλευρά έναντι της άλλης... δυστυχώς, οι εταίροι μας στον τομέα της ανάπτυξης προωθούν τα συμφέροντά τους για να μας υπονομεύσουν».

Το «Μεγάλο Παιχνίδι» του Ειρηνικού σίγουρα θα συνεχιστεί και υπάρχουν όρια σε αυτά που μπορεί να επιτύχει η Αυστραλία μόνη της. «Είναι ιδαίτερα σημαντικό οι ΗΠΑ να εντείνουν ουσιαστικά την παρουσία και τη δραστηριοποίησή τους στην περιοχή», δήλωσε ο Σόρα.

«Η κινητοποίηση πολιτικών, οικονομικών, αναπτυξιακών και αμυντικών πόρων από την Αυστραλία... ήταν αξιοσημείωτη. Το αν όμως αυτό επαρκεί είναι μια εντελώς διαφορετική υπόθεση».

ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News