Ο Σι Τζινπίνγκ βρίσκεται κοντά στο κέντρο της εξουσίας το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του. Δεύτερος γιος του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Σι Τζονγκσούν, ο Σι μεγάλωσε με νταντάδες, σοφέρ που οδηγούσαν σοβιετικά αυτοκίνητα και οικογενειακό μάγειρα. Όμως, έπειτα, ο πατέρας του έπεσε θύμα εκκαθάρισης και στη συνέχεια ήρθε η Πολιτιστική Επανάσταση. Από τα 15 έως τα 22 του χρόνια, ο Σι έζησε ως αγρότης στη βορειοδυτική Κίνα.

Ήταν μια αμείλικτη πολιτική εκπαίδευση που ελάχιστοι δυτικοί πολιτικοί μπορούν να φανταστούν. «Αυτό που είδα ήταν κάτι περισσότερο από την επιφάνεια των πραγμάτων. Δεν είδα μόνο την εξουσία, τα λουλούδια, τη δόξα και τα χειροκροτήματα. Είδα επίσης τα βουστάσια και την αστάθεια του κόσμου», είπε σε έναν δημοσιογράφο χρόνια αργότερα. Τα βουστάσια, φυσικά, ήταν τα αυτοσχέδια κελιά φυλακής στα οποία οι Ερυθροφρουροί έκλειναν τα θύματά τους.

Αναρωτιέμαι λοιπόν τι σκέφτηκε για το σόου που έστησε για χάρη του ο πρόεδρος Τραμπ την περασμένη εβδομάδα. Αναμφίβολα θα το χαιρέτισε ως ένδειξη ότι η Κίνα επιτέλους αντιμετωπίζεται ως ισότιμη από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Κι όμως, ήταν ακριβώς το είδος της επίδειξης μεγαλοπρέπειας που εδώ και καιρό θεωρεί επιφανειακό. Αν ο Τραμπ ήλπιζε να γοητεύσει τον Κινέζο πρόεδρο ώστε να γίνει πιο ευεπηρέαστος, σύντομα θα απογοητευτεί.

Είναι καλό για όλους μας ότι οι δύο χώρες συνομιλούν: καλύτερα οι πυρηνικές δυνάμεις να ανταλλάσσουν θερμά λόγια παρά να βρίσκονται με τα μαχαίρια στα χέρια. Όμως, στη διπλωματία, η επίδειξη μεγαλοπρέπειας εξυπηρετεί έναν σκοπό. «Χρησιμοποιείς την εικόνα ως μέσο πίεσης. Τη χρησιμοποιείς για να πετύχεις αυτό που θέλεις», μου λέει ο Τζούλιαν Γκεβίρτζ, πρώην ανώτερος διευθυντής για την Κίνα στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του προέδρου Μπάιντεν. Τι κέρδισε λοιπόν ο Τραμπ;

Η κύρια ανησυχία του φαίνεται να είναι το εμπορικό έλλειμμα. «Οι αγρότες μας θα είναι πολύ χαρούμενοι», δήλωσε την Παρασκευή. Ο Τζέιμισον Γκριρ, ο εμπορικός αντιπρόσωπος, υποσχέθηκε περισσότερες λεπτομέρειες μέσα στην εβδομάδα, αλλά άφησε να εννοηθεί ότι οι συμφωνίες θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν μειώσεις δασμών δισεκατομμυρίων δολαρίων, ώστε αμερικανικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, ιατροτεχνολογικά προϊόντα και αγροτικά προϊόντα να πωλούνται στην Κίνα. Όλα αυτά, φυσικά, έρχονται ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών, και ο Τραμπ ελπίζει ότι μπορεί να κερδίσει την εύνοια καταναλωτών και επιχειρήσεων στο εσωτερικό.

Η Κίνα πρόσθεσε και μερικά ακόμη γλυκαντικά: αυστηρότερους ελέγχους στις πρόδρομες ουσίες της φαιντανύλης, πρόσβαση σε 100.000 νέους Αμερικανούς για σπουδές στην Κίνα και δύο πάντα δανεισμένα στον ζωολογικό κήπο της Ατλάντα. Όμως δεν υπήρξε καμία σημαντική πρόοδος στα πιο ακανθώδη ζητήματα. Ο Τραμπ δεν πέτυχε τίποτα όσον αφορά το Ιράν, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη Shahed του οποίου κατασκευάζονται από κινεζικά εξαρτήματα διπλής χρήσης και τα πλήγματα του οποίου σε αμερικανικές αεροπορικές βάσεις φέρεται να βασίζονται σε κινεζικές δορυφορικές εικόνες. Ούτε πέτυχε κάτι συγκεκριμένο για τις σπάνιες γαίες, όπου ο ασφυκτικός έλεγχος της Κίνας στην προσφορά σημαίνει ότι οι αμερικανικές εταιρείες αεροδιαστημικής και ημιαγωγών εξακολουθούν να μην έχουν αρκετές. Όσον αφορά την ΤΝ, οι δύο πλευρές συμφώνησαν να δημιουργήσουν μια ανοιχτή γραμμή επικοινωνίας, αλλά δεν όρισαν πιο ουσιαστικά μέτρα ασφαλείας (αν και ο Τραμπ διασκέδασε με το ότι ο Σι την αποκάλεσε «υπερνοημοσύνη»).

Ακόμη και η πρόσφατη είδηση ότι ορισμένα εξαρτήματα μαχητικών αεροσκαφών F-35 είχαν μυστηριωδώς εκτραπεί προς το Χονγκ Κονγκ, καθ' οδόν από την Αυστραλία προς την Αμερική, δεν κατάφερε να εκτροχιάσει τη σύνοδο κορυφής. Οι Αμερικανοί έχουν πει ελάχιστα για το πόσο ανησυχούν ότι δυνητικά εξαιρετικά ευαίσθητη στρατιωτική τεχνολογία βρίσκεται πλέον σε κινεζικά χέρια. Αντίθετα, ο Τραμπ έδειχνε να ενδιαφέρεται περισσότερο να εντυπωσιάσει τον Σι με το νέο του ελικοδρόμιο. «Του αρέσει ο γρανίτης. Είναι ειδικός στην πέτρα, εκτός από πολλά άλλα πράγματα», είπε εκστασιασμένος ο Τραμπ.

Ίσως έτσι κλείνονται οι συμφωνίες ακινήτων στη Νέα Υόρκη, αλλά η απόπειρα αντρικής φιλίας ελάχιστα θα επηρεάσει τον Σι. Αντίθετα, εκμεταλλεύτηκε την προσέγγιση του Τραμπ, φτωχή σε ουσία, για να ενισχύσει το πλεονέκτημα της Κίνας.

Την πρώτη ημέρα της συνόδου κορυφής, ο Σι δήλωσε ότι «ελπίζει πως η Αμερική θα διατηρήσει αποφασιστικά την ορθή θέση της αντίθεσης στην "ανεξαρτησία της Ταϊβάν"», σύμφωνα με την κινεζική ανακοίνωση. Γνώριζε, φυσικά, ότι αυτή δεν ήταν η αμερικανική θέση, η οποία ανέκαθεν ήταν να «μην υποστηρίζει» και όχι να «αντιτίθεται» στην ανεξαρτησία της Ταϊβάν. Η σημασιολογική διαφορά μπορεί να είναι ελάχιστη, αλλά ο Σι προσπαθούσε να αλλάξει τους κανόνες του παιχνιδιού.

Ο Ντέιβιντ Πέρντου, πρέσβης των ΗΠΑ στην Κίνα, έχει στο μεταξύ αποκαταστήσει την αλήθεια, επιβεβαιώνοντας ότι η αμερικανική θέση δεν έχει αλλάξει. Όμως, ο Σι θα ένιωσε ενθαρρυμένος να κάνει αυτή την αναιδή απόπειρα, δεδομένης της αμφίθυμης στάσης του Τραμπ απέναντι στην Ταϊβάν («το τελευταίο που χρειαζόμαστε αυτή τη στιγμή είναι ένας πόλεμος σε απόσταση 9.500 μιλίων», είχε δηλώσει ο Τραμπ τον Μάιο). Καθώς οι δύο ηγέτες έχουν προγραμματίσει άλλες δύο συναντήσεις φέτος (στη σύνοδο κορυφής της APEC τον Νοέμβριο και στη G20 τον Δεκέμβριο), μπορούμε να αναμένουμε ότι ο Τραμπ θα συνεχίσει να καθυστερεί τη συμφωνία πώλησης όπλων ύψους 14 δισ. δολαρίων στην Ταϊβάν, η οποία βρίσκεται στο γραφείο του εδώ και μήνες.

Είναι αλήθεια ότι ούτε η Κίνα αποκόμισε πολλά από τη σύνοδο κορυφής. Εξακολουθεί να έχει περιορισμούς στην αγορά των πιο προηγμένων αμερικανικών τσιπ και κατάφερε να εξασφαλίσει μόνο δίμηνη παράταση της εμπορικής εκεχειρίας, ενώ φέρεται να ήθελε παράταση έως το τέλος της θητείας του Τραμπ. Η επαναδιαπραγμάτευση έως τον Ιανουάριο σημαίνει ότι οι ΗΠΑ διατηρούν ακόμη την επιλογή να αναζωπυρώσουν τον εμπορικό πόλεμο.

Όμως, αν η σύνοδος κορυφής εξασφάλισε χρόνο και για τις δύο πλευρές, είναι πιθανό η Κίνα να ωφεληθεί περισσότερο από αυτό το περιθώριο ανάσας. Οι εξαγωγές της εξακολουθούν να κυριαρχούν στην παγκόσμια οικονομία (το εμπορικό της πλεόνασμα προβλέπεται να ξεπεράσει ξανά φέτος το 1 τρισ. δολάρια) και οι προηγμένες τεχνολογίες της καλύπτουν γρήγορα το χάσμα. Αντίθετα, ο Τραμπ εξακολουθεί να είναι βαλτωμένος σε έναν πόλεμο που δεν χρειαζόταν να ξεκινήσει.

Η επίδειξη μεγαλοπρέπειας μπορεί να μετράει στη διπλωματία, αλλά ο Σι δεν ήταν ποτέ άνθρωπος που θα επηρεαζόταν μόνο από αυτήν. Η αμείλικτη προσήλωσή του τού επέτρεψε να επιβιώσει και να ελέγξει το αυταρχικό σύστημα του οποίου θύμα είχε πέσει ο πατέρας του. Τώρα, στόχος του είναι να οδηγήσει την Κίνα μέσα από αυτό που αποκαλεί «αλλαγές που δεν έχουν ξαναδεί εδώ και έναν αιώνα». Αν ο Τραμπ θέλει να κλείσει μια καλή συμφωνία με τον Σι, δεν μπορεί να βασίζεται μόνο σε λουλούδια και χειροκροτήματα.

ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News