Ο Μπενιαμίν «Μπίμπι» Νετανιάχου, εγκλωβισμένος σε έναν καταστροφικό κύκλο ατέρμονων πολέμων, μπαίνει στις εκλογές της επόμενης εβδομάδας υπό την υποψία ότι θέλει να μετατρέψει το Ισραήλ σε κράτος-φρούριο. Όποιος έχει δει τον κάπως ανέμελο τρόπο με τον οποίο φέρεται ένας κατώτερος Ισραηλινός αξιωματικός παρουσία του διοικητή του γνωρίζει ότι η χώρα δύσκολα θα γίνει μια μετενσάρκωση της Σπάρτης ή μια Πρωσία όπου πρέπει κανείς να «βαρά προσοχή». Έχει όμως μετατραπεί σε ένα έθνος όπου μια κατακερματισμένη κυβερνώσα τάξη ζει σε κατάσταση έντασης με τον στρατό της, ο οποίος κάποτε καθόριζε τη θέση του Ισραήλ στον κόσμο.

Οι εκλογές, λίγο περισσότερο από τρία χρόνια μετά τη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου, θα αποτελέσουν την πρώτη δοκιμασία αυτής της τεταμένης σχέσης. Η αναμέτρηση φέρνει αντιμέτωπους έναν φαινομενικά αναίσθητο Νετανιάχου (του οποίου ο γιος ζούσε στο Μαϊάμι για μεγάλο μέρος του πολέμου κατά της Χαμάς) και έναν απόστρατο στρατηγό, τον πρώην αρχηγό του γενικού επιτελείου και σκληροτράχηλο βετεράνο της Ταξιαρχίας Γκολάνι, Γκαντί Άιζενκοτ. Ο Άιζενκοτ έχασε έναν γιο και δύο ανιψιούς στη σύγκρουση της Γάζας.

Οι δύο άνδρες συγκεντρώνουν περίπου παρόμοια ποσοστά στις δημοσκοπήσεις, παρά την «πλήρη και ολοκληρωτική» στήριξη του Ντόναλντ Τραμπ προς τον Νετανιάχου (ή εξαιτίας αυτής). Ο Αμερικανός πρόεδρος εξήρε τον Μπίμπι ως «σπουδαίο πολεμιστή πρωθυπουργό», προκαλώντας ορισμένα ειρωνικά χαμόγελα στην ισραηλινή κοινή γνώμη, καθώς ο ηγέτης δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει κανέναν από τους πολέμους του, κατά της Χαμάς, της Χεζμπολάχ ή του ιρανικού καθεστώτος. Το μεγαλύτερο στρατιωτικό του επίτευγμα ήταν ότι έπεισε τις ΗΠΑ να βομβαρδίσουν ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις. Το εντυπωσιακό σαμποτάζ στους βομβητές της Χεζμπολάχ του το προσέφερε η Μοσάντ.

Υπάρχει επίσης κάποιο ερωτηματικό σχετικά με την πραγματική αξία της στήριξης ενός Αμερικανού προέδρου (η τελευταία ήταν του Μπιλ Κλίντον προς τον Σιμόν Πέρες, ο οποίος ηττήθηκε). Ο Τραμπ στήριξε ανοιχτά τον Βίκτορ Όρμπαν της Ουγγαρίας, και αυτό δεν πήγε καλά. Για τον Τραμπ δεν υπάρχει κανένα μειονέκτημα στο να μοιράζει προεκλογικές υποσχέσεις· είτε κερδίσει είτε χάσει, ο νέος ηγέτης θα πρέπει να συμβιβαστεί μαζί του. Για τον Νετανιάχου, ωστόσο, η ανοιχτή στήριξη του Τραμπ μπορεί να φαίνεται σαν να την ικέτευσε, σαν μια πράξη απόγνωσης.

Η πρόταση του Άιζενκοτ είναι να υποστηρίξει μια δικαιότερη κατανομή του βάρους του πολέμου, μια πολιτική που εξισορροπεί την ανάγκη να μην αποξενωθεί η Δύση με την προσήλωση στα μακροπρόθεσμα συμφέροντα του Ισραήλ. Θέλει να αποκαταστήσει την αίσθηση του καθήκοντος αντί της νοοτροπίας των κεκτημένων δικαιωμάτων. Αυτές φαίνεται να είναι θέσεις που συμμερίζονται οι περισσότεροι διοικητές, καθώς και πολλοί Ισραηλινοί ψηφοφόροι.

Θέλει να τεθούν χρονικά όρια στους μελλοντικούς πρωθυπουργούς, μια αιχμή για τη φερόμενη διάβρωση των δημοκρατικών θεσμών από τον επί μακρόν κυβερνώντα Νετανιάχου. Ο Μπίμπι διεκδικεί έβδομη θητεία ως πρωθυπουργός. Ο Άιζενκοτ θέλει να βρει τρόπο να παρακάμψει την απαλλαγή από τη στρατιωτική θητεία για τους υπερορθόδοξους σπουδαστές, ένα εκρηκτικό ζήτημα σε μια περίοδο όπου οι έφεδροι είναι εξαντλημένοι από τις σφοδρές μάχες σε πολλαπλά μέτωπα. Το πρόγραμμα υστερεί σε λεπτομέρειες, διότι όποιος προηγηθεί οριακά θα πρέπει να παζαρέψει για να σχηματίσει έναν βιώσιμο συνασπισμό. Τα μεγάλα ζητήματα όμως είναι σαφή: θα διατηρήσει το Ισραήλ το καθεστώς του ως η μόνη δημοκρατία στη Μέση Ανατολή; Ή θα διολισθήσει προς μια ανελεύθερη δημοκρατία;

Στα χαρτιά μοιάζει με αναμέτρηση ανάμεσα στον δεξιό συνασπισμό του Νετανιάχου και στην κεντροδεξιά εναλλακτική του Άιζενκοτ. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο ότι το Ισραήλ φαίνεται να έχει μετακινηθεί προς τα δεξιά τα τελευταία τρία χρόνια, καθώς αναζητεί ψηλαφητά μια διακυβέρνηση που θα το κάνει να αισθάνεται ασφαλές. Η έλλειψη μιας συνεκτικής πορείας προς τα εμπρός –ο Νετανιάχου μόλις δημοσίευσε ένα εμφανώς ισχνό έγγραφο στρατηγικής εθνικής ασφάλειας για να απαντήσει στους επικριτές του– απλώς επιτείνει την αίσθηση κινδύνου. Η μόνιμη στρατιωτική επιστράτευση αρχίζει να υπονομεύει τη σταθερότητα του κράτους· η διαρροή εγκεφάλων θα καταλήξει να υποβαθμίσει τη θέση του Ισραήλ ως κόμβου καινοτομίας υψηλής τεχνολογίας. Οι ευρωπαϊκές κυρώσεις κατά των εποικισμών της Δυτικής Όχθης, τα εντάλματα για εγκλήματα πολέμου κατά του Νετανιάχου, η διπλωματική απομόνωση –ένα τουρκικό εμπορικό εμπάργκο, η Σαουδική Αραβία που απομακρύνεται από την ομαλοποίηση– το σπρώχνουν στο περιθώριο.

Αν οι δύο επικρατέστεροι υποψήφιοι έρθουν ισόπαλοι, θα ξεκινήσει ένας αγώνας δρόμου για έναν στοιχειωδώς σταθερό συνασπισμό. Ο Νετανιάχου λέει ότι ο Άιζενκοτ (γιος Μαροκινών μεταναστών) θα οδηγήσει το Ισραήλ σε λάθος δρόμο αν αρκεστεί σε μια συμμαχία με τους Άραβες πολίτες του Ισραήλ. Ο Άιζενκοτ λέει ότι ο Νετανιάχου σέρνει τη χώρα στην τελμάτωση, χρησιμοποιώντας τον στρατό για να λύσει προβλήματα που το πολιτικό κατεστημένο φοβάται υπερβολικά για να αντιμετωπίσει.

Ο πυρήνας των εκλογών, όμως, είναι η 7η Οκτωβρίου. Ο Άιζενκοτ θέλει μια κανονική κρατική εξεταστική επιτροπή για το τι πήγε στραβά, και τη βλέπει ως έναν τρόπο να κλείσει το κεφάλαιο. Τρεις υψηλόβαθμοι αξιωματικοί του στρατού και της υπηρεσίας ασφαλείας Σιν Μπετ έσπευσαν να παραιτηθούν επειδή δεν κατάφεραν να εντοπίσουν ή να αποτρέψουν την επίθεση. Τώρα είναι η σειρά των πολιτικών. Ο Νετανιάχου, ωστόσο, λέει ότι μια εξονυχιστική εξέταση της άμυνας των συνόρων σε περίοδο ενεργού πολέμου θα ενθάρρυνε τον εσωτερικό διχασμό και θα λειτουργούσε ως πρόσκληση προς τους εχθρούς της χώρας.

Αυτή είναι η ανοιχτή πληγή που διχάζει τη χώρα. Το Ισραήλ έχει εξαιρετική στρατιωτική φήμη λόγω της χρήσης του αιφνιδιασμού και της παραπλάνησης για να ξεγελά τους εχθρούς του. Την παραμονή του Πολέμου των Έξι Ημερών του 1967, όποιοι Αιγύπτιοι κατάσκοποι παραμόνευαν θα είχαν δει τον στρατιωτικό εγκέφαλο του Ισραήλ, Μοσέ Νταγιάν, στα γόνατα στον μπροστινό του κήπο να κλαδεύει τριαντάφυλλα. Θα μπορούσαν να είχαν διακρίνει στρατιώτες εκτός υπηρεσίας να πετούν μπάλες ο ένας στον άλλον στις παραλίες του Τελ Αβίβ. Τίποτα το ανησυχητικό, όπως φαινόταν, κανένα εμφανές σημάδι επικείμενων πολεμικών προετοιμασιών. Ύστερα ο μηχανισμός τέθηκε σε λειτουργία, ρίχνοντας τα πάντα εναντίον μιας απροετοίμαστης Αιγύπτου, σε μια εκθαμβωτική νίκη που θα μπορούσε να είχε στραβώσει άσχημα. Μόνο 12 μαχητικά αεροσκάφη είχαν απομείνει για την άμυνα του ισραηλινού εδάφους.

Αυτή είναι η ευαλωτότητα, το ρίσκο, στον πυρήνα του ισραηλινού αμυντικού δόγματος. Η πατρίδα μένει πολύ συχνά εκτεθειμένη σε επίθεση. Οι εκλογές της επόμενης εβδομάδας είναι κάτι περισσότερο από μια ετυμηγορία για τη φήμη του Νετανιάχου ως πολέμαρχου ηγέτη. Αφορούν το τι συμβαίνει στην αξιοπιστία μιας κυβέρνησης που συνεχώς στοιχηματίζει.



ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News