2024. Μια χρονιά ορόσημο για την πλέον επίσημη και χωρίς πολύπλοκες, χρονοβόρες και δύσκολες διαδικασίες, έναρξη συνταγογράφησης και χορήγησης της φαρμακευτικής ή αλλιώς ιατρικής κάνναβης, για ΟΛΟΥΣ τους πολίτες στην Ελλάδα. Στις 15 Φεβρουαρίου 2024, εντάχθηκαν στην ηλεκτρονική συνταγογράφηση τα πρώτα διαθέσιμα και στη χώρα μας, σκευάσματα ξηρού ανθού κάνναβης του γένους Cannabis sativa L. Τα σκευάσματα αυτά, που περιέχουν κανναβιδιόλη (CBD) και Δ 9 - τετραϋδροκανναβινόλη (Δ 9-TΗC), έγιναν πλέον διαθέσιμα από το φαρμακείο της γειτονιάς σε οποιονδήποτε ασθενή, από τους χιλιάδες πάσχοντες από οξέα και χρόνια νοσήματα και παθήσεις για τα οποία η φαρμακευτική κάνναβη μπορεί να αποτελέσει θεραπευτική λύση. Και το κυριότερο, άμεσα, χωρίς την ανάγκη να περάσει κανείς απο επιτροπές και εγκρίσεις, απλά συνταγογραφώντας το φάρμακο όπως ακριβώς έκανε μέχρι τώρα, και για όλα τα υπόλοιπα φάρμακα.

Αλλά είναι η φαρμακευτική κάνναβη μια νέα, πρόσφατη ή μοντέρνα θεραπευτική τάση; Είναι μια μόδα, στα πλαίσια της έκρηξης διάφορων εναλλακτικών θεραπειών που κατακλύζουν μέσω των social & internet τον ιατρικό χώρο; Η καλλιέργεια και η χρήση της κάνναβης παγκοσμίως, χρονολογούνται από πολλές χιλιάδες χρόνια πριν, δεν είναι καρπός της εποχής μας. Ωστόσο, παρόλα αυτά, οι επιπτώσεις της κάνναβης στην υγεία δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς. Αυτό το «παράδοξο» φαινόμενο, οφείλεται σε μεγάλο βαθμό, στο γεγονός ότι σύμφωνα με την σχεδόν παγκόσμια νομοθεσία, εδώ και έναν περίπου αιώνα, η κάνναβη ήταν μια ουσία «παράνομη» που κατατασσόταν επίσημα στην κατηγορία των «ναρκωτικών», που έμμεσα, υπονοούσε ότι «δεν έχει προς το παρόν αποδεκτή ιατρική χρήση και έχει αντίθετα υψηλό δυναμικό κατάχρησης». Αυτός ο χαρακτηρισμός, έθετε επί δεκαετίες πολυάριθμους περιορισμούς στους ερευνητές, καθιστώντας δύσκολη τη διεξαγωγή αυστηρής έρευνας για την ιατρική κάνναβη. Ταυτόχρονα, αυτό οδήγησε σε ένα «στιγματισμό», και σε μια σχετική «άγνοια» του κόσμου, αλλά ακόμα και των ίδιων των ιατρών, για τις πολλαπλές, πολυδιάστατες αλλά και ταυτόχρονα ιδιαίτερα πολύπλοκες δράσεις του φαρμάκου στον ανθρώπινο οργανισμό. Ως αποτέλεσμα, όλα όσα μας «λένε» φίλοι, γνωστοί, άλλοι ασθενείς, και κυρίως το «internet», για το τί προσφέρει ή δεν προσφέρει η φαρμακευτική κάνναβη, θα πρέπει να τα βλέπουμε και να τα εξετάζουμε με ιδιαίτερη προσοχή. Αυτό ισχύει εξίσου για τους κινδύνους, αλλά και για τα οφέλη.

Το φυτό της κάνναβης περιέχει περισσότερα από 100 μοναδικά χημικά συστατικά που ταξινομούνται ως κανναβινοειδή. Αυτά είναι τα ενεργά συστατικά που συνδέονται με συγκεκριμένους υποδοχείς στον εγκέφαλο και σε άλλα μέρη του σώματος. Οι δύο πιο διαδεδομένοι τύποι είναι η τετραϋδροκανναβινόλη (THC), η οποία είναι κυρίως υπεύθυνη για την έντονη ψυχοδραστική δράση πέρα από τις άλλες θεραπευτικές ιδιότητες, και την οποία αναζητούν και οι χρήστες του φαρμάκου για ψυχαγωγικούς σκοπούς και η κανναβιδιόλη (CBD), η οποία δεν έχει ψυχοδραστική δράση. Μια από τις κυριότερες χρήσεις της κάνναβης είναι η διαχείριση ενός από τα πιο συχνά συμπτώματα πολλών νόσων και παθολογικών καταστάσεων: του χρόνιου πόνου. Οι κανναβινοειδείς ενώσεις αλληλοεπιδρούν με υποδοχείς στα νευρικά κύτταρα για να επιβραδύνουν τα ερεθίσματα πόνου και να ανακουφίσουν την ενόχληση. Ενώ η φαρμακευτική κάνναβη δεν είναι αρκετά ισχυρή για να ανακουφίσει από μόνη της από τον έντονο πόνο (για παράδειγμα, για τον οξύ μετεγχειρητικό πόνο ή για πόνο από κάταγμα), είναι αρκετά αποτελεσματική για τον χρόνιο πόνο που μαστίζει εκατομμύρια ασθενείς, ειδικά καθώς μεγαλώνουν σε ηλικία. Η διαχείριση του χρόνιου πόνου, είναι ένας τομέας όπου υπάρχουν λίγες εναλλακτικές ασφαλείς επιλογές, και εκείνες που υπάρχουν, όπως η Gabapentin, η Pregabalin, ή τα οπιοειδή, είναι εξαιρετικά κατασταλτικές, αλληλοεπιδρούν με άλλα φάρμακα και παρουσιάζουν πολλά και σοβαρά προβλήματα σε μακροχρόνια χορήγηση. Επιπλέον, η φαρμακευτική κάνναβη φαίνεται να ανακουφίζει από τον πόνο στη σκλήρυνση κατά πλάκας και στον νευρικό πόνο γενικότερα. Σε αντίστοιχο πλαίσιο, η φαρμακευτική κάνναβη δείχνει να είναι ένα ιδιαίτερα αποτελεσματικό μυοχαλαρωτικό, ικανό να μειώνει τους τρόμους στη νόσο του Πάρκινσον. Παγκοσμίως χρησιμοποιείται με μεγάλη επιτυχία για ινομυαλγία, ενδομητρίωση, διάμεση κυστίτιδα και πολλές άλλες παθήσεις όπου η τελική κοινή συνησταμένη είναι ο χρόνιος πόνος. Ένας πολύ υποσχόμενος τομέας έρευνας είναι η χρήση της για τη διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD) σε βετεράνους που επιστρέφουν από ζώνες μάχης. Επίσης η φαρμακευτική κάνναβη βοηθά ασθενείς που πάσχουν από Σύνδρομο πόνου και απίσχνασης που σχετίζεται με τον ιό HIV, καθώς και από τις ΙΦΝΕ όπως Ελκώδης κολίτιδα ή Νόσος του Crohn. Επιπλέον, η κάνναβη είναι ένας ισχυρός διεγέρτης της όρεξης. Ο συνδυασμός αυτών των χαρακτηριστικών, καθιστά τη φαρμακευτική κάνναβη μια εξαιρετική θεραπευτική επιλογή, για άτομα που αντιμετωπίζουν παρενέργειες από συνεδρίες χημειοθεραπείας καθώς και για άλλα άτομα που έχουν ακούσια παθολογική απώλεια βάρους.

Φυσικά, παρότι εδώ και χρόνια η φαρμακευτική κάνναβη έχει ενσωματωθεί στις περισσότερες πολιτισμένες χώρες του κόσμου από την δυτική ιατρική, υπάρχουν ακόμα θέματα που μπορούν να προκαλέσουν αμηχανία ή συναισθήματα αμφιβολίας μεταξύ γιατρών, επιστημόνων, ερευνητών, υπευθύνων χάραξης πολιτικής, καθώς και του κοινού για την ιατρική κάνναβη. Είναι ασφαλής ; Πρέπει να είναι νόμιμη; Πρέπει να είναι αποποινικοποιημένη; Έχει αποδειχθεί η αποτελεσματικότητά της; Σε ποιες περιπτώσεις είναι χρήσιμη; Είναι εθιστική; Πώς την κρατάμε μακριά από τα χέρια των εφήβων; Είναι πραγματικά το «θαυματουργό φάρμακο» που ισχυρίζονται οι άνθρωποι ότι είναι; Είναι μήπως η φαρμακευτική κάνναβη, απλώς ένα επιδέξιο “τέχνασμα” για τη νομιμοποίηση της κάνναβης γενικότερα; Αυτές είναι μόνο μερικές από τις λογικές ερωτήσεις γύρω από την κάνναβη.

Η φαρμακευτική κάνναβη θεωρείται χρήσιμη στον έλεγχο και βελτίωση των συμπτωμάτων 10 παθήσεων

Για να κατανοήσουμε όμως καλυτέρα τα όποια ερωτήματα και τις απαντήσεις τους, θα επικεντρωθούμε αναλύοντας δύο απλούς, πιο συγκεκριμένους, πρακτικούς και χειροπιαστούς λόγους: γιατί τελικά οι ασθενείς το βρίσκουν χρήσιμο; και πώς μπορούν να το συζητήσουν με τον γιατρό τους; Μιλώντας «αυστηρά επιστημονικά», η φαρμακευτική κάνναβη για εμάς τους ιατρούς θεωρείται ένα «βρώμικο» φάρμακο. Κι αυτό, εννοώντας ότι σε σχέση με τα κλασικά φάρμακα που χορηγούμε στους ασθενείς μας (πχ ένα χάπι με 500mg μιας ουσίας το οποίο έχει μια συγκεκριμένη και ακριβέστατη δράση), η φαρμακευτική κάνναβη είναι σίγουρα πολύ πιο πολύπλοκη: Είναι ένα φάρμακο που περιέχει «πολλά διαφορετικά φάρμακα» (τα πάνω απο 100 διαφορετικά φυτοκανναβινοειδη, τερπενια, κλπ.), και που δρα ταυτόχρονα και συνεργικά σε πάρα πολλά και εντελώς διαφορετικά σημεία του Ενδοκανναβινοειδούς Συστήματος του ανθρώπου. Όλα αυτά τα εντελώς «μοναδικά και ιδιαίτερα» χαρακτηριστικά, καθιστούν την φαρμακευτική κάνναβη ως μια ιδιαίτερα ασφαλή, αποτελεσματική και ταυτόχρονα ελκυστική λύση, για την αντιμετώπιση πολλών ιδιαίτερων και σπάνιων κλινικών συνδρόμων, αλλά ταυτόχρονα και πολλών κοινών παθήσεων και δυσλειτουργιών στην καθημερινή κλινική πράξη. 
Γι’ αυτό και σύμφωνα με το Mayo Clinic Foundation for Medical Education and Research(MFMER), η φαρμακευτική κάνναβη θεωρείται χρήσιμη στον έλεγχο και βελτίωση των συμπτωμάτων των παρακάτω παθήσεων:
 
• Νόσος Αλτσχάιμερ.
• Αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση (ALS).
• HIV/AIDS.
• Νόσος του Crohn.
• Επιληψία και επιληπτικές κρίσεις.
• Γλαύκωμα.
• Σκλήρυνση κατά πλάκας και μυϊκοί σπασμοί.
• Διαταραχή μετατραυματικού στρες.
• Σοβαρός και επίμονος πόνος.
• Σοβαρή ναυτία ή έμετος που προκαλείται από θεραπεία καρκίνου.                                        
 

Οι πιο συχνές παρενέργειες της ιατρικής κάνναβης δεν είναι επικίνδυνες

Από την άλλη πλευρά θα αναρωτηθεί κάποιος- και πολύ σωστά βέβαια- η φαρμακευτική κάνναβη έχει μόνο θετικά αποτελέσματα και ξεκάθαρα θεραπευτικά οφέλη; Υπάρχουν παρενέργειες από τη χρήση φαρμακευτικής κάνναβης; Είναι ασφαλής, η σωστά ελεγχόμενη ιατρική χρήση της κάνναβης; Σίγουρα απαιτείται περισσότερη έρευνα και επιπλέον ιατρικές μελέτες για να απαντηθεί οριστικά και ασφαλώς αυτό το ερώτημα. Ωστόσο, οι πιο συχνές παρενέργειες της ιατρικής κάνναβης ΔΕΝ είναι επικίνδυνες, και είναι συνήθως ελαφριές, παροδικές, αυτοπεριοριζόμενες και μπορεί να περιλαμβάνουν:
 
• Αυξημένο καρδιακό ρυθμό
• Ζάλη
• Δυσκολίες με τη σκέψη και τη μνήμη
• Βραδύτερο χρόνο αντίδρασης
• Αλληλεπίδραση με άλλα φάρμακα
• Αυξημένο κίνδυνο καρδιακής προσβολής σε καρδιολογικούς ασθενείς
• Κρίσεις πανικού
• Εθισμό
• Παραισθήσεις, ψευδαισθήσεις ή επιδείνωση προ υπάρχουσας ψυχικής ασθένειας
• Συμπτώματα στέρησης
• Πρόωρο τοκετό και άλλες επιπλοκές κύησης σε έγκυες στις οποίες αντενδείκνυται.

O Αλεβίζος Αλεβίζος είναι Γενικός Ιατρός και διατηρεί ιδιωτικό ιατρείο στον Πειραιά και στους Θρακομακεδόνες. Είναι πτυχιούχος Ιατρικής του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, με μετεκπαίδευση στο σακχαρώδη διαβήτη από το Harvard University Medical School των ΗΠΑ. Απέκτησε την ειδικότητα της Γενικής - Οικογενειακής Ιατρικής στο "Τζάνειο" Γενικό Νοσοκομείο Πειραιά. Έχει διατελέσει επιστημονικός υπεύθυνος ιατρείου στο Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστήμιου Αθηνών καθώς και Σύμβουλος Υγείας στο Ελληνικό Ίδρυμα Καρδιολογίας. Διαθέτει εκτεταμένο εκπαιδευτικό και ερευνητικό έργο, με πολυάριθμες ανακοινώσεις και παρουσιάσεις σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια καθώς και δημοσιεύσεις σε ελληνικά και διεθνή επιστημονικά περιοδικά. Eίναι εξειδικευμενος ιατρος της Relief Time Clinic, και πιστοποιημενος σε ειδικες θεραπειες φαρμακευτικης κανναβης. Τέλος, είναι μέλος της American Academy of Family Physicians.

*Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με το Ν. 3459/2006, η κάνναβη περιλαμβάνεται στις απαγορευμένες ναρκωτικές ουσίες και δεν επιτρέπεται η χρήση και εμπορία της. Κατ’εξαίρεση η φαρμακευτική κάνναβη (με THC > 0,2%) είναι νόμιμη υπό απολύτως αυστηρές προϋποθέσεις για ιατρικούς σκοπούς σύμφωνα με το Ν. 4523/2018, ενώ η ψυχαγωγική κάνναβη διώκεται ως απολύτως παράνομη. Γραμμή βοήθειας Κ.Ε.Θ.Ε.Α. 1145 – www.kethea.gr