Η διανομή των αντιγριπικών εμβολίων στα φαρμακεία της χώρας βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, με το 30% των δόσεων να έχει ήδη φτάσει στα σημεία διάθεσης. Η φετινή περίοδος εμβολιασμού ξεκίνησε στις αρχές Οκτωβρίου, με τον συνολικό αριθμό των διαθέσιμων δόσεων να ανέρχεται σε 3,64 εκατομμύρια, παρουσιάζοντας αύξηση σε σχέση με τις 3,5 εκατομμύρια δόσεις της προηγούμενης χρονιάς. Σύμφωνα με τον Μανόλη Κατσαράκη, γενικό γραμματέα του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου, υπάρχει επαρκής προμήθεια εμβολίων με διαφορετικές κατηγορίες διαθέσιμες για το κοινό.

Η ανοδική πορεία του εμβολιασμού κατά της γρίπης συνεχίζεται, καθώς τα στατιστικά στοιχεία καταγράφουν σταθερή αύξηση. Την περίοδο 2023 έως 2024, τα φαρμακεία χορήγησαν περίπου 1,4 εκατομμύριο δόσεις, ενώ το επόμενο έτος ο αριθμός ανήλθε σε 1,92 εκατομμύρια. Την τρέχουσα περίοδο 2025 έως 2026, οι χορηγηθείσες δόσεις έφτασαν τα 2,04 εκατομμύρια, επιβεβαιώνοντας την αυξανόμενη εμπιστοσύνη των πολιτών στον προληπτικό εμβολιασμό.


Γρίπη: Κατηγορίες διαθέσιμων αντιγριπικών εμβολίων

Για την τρέχουσα εποχή, τα φαρμακεία διαθέτουν ποικιλία τριδύναμων αντιγριπικών εμβολίων που καλύπτουν διαφορετικές ανάγκες. Το συμβατικό τριδύναμο αδρανοποιημένο εμβόλιο TIVe παρασκευάζεται με επώαση σε αυγά όρνιθας και αποτελεί την κλασική επιλογή. Το TIVc, που παράγεται σε κυτταροκαλλιέργειες, προσφέρει λύση για άτομα με σοβαρή αναφυλακτική αντίδραση στο αυγό και μπορεί να χορηγηθεί από την ηλικία των έξι μηνών.

Τα ενισχυμένα εμβόλια περιλαμβάνουν το TIV HD υψηλής δόσης και το aTIV με ανοσοενισχυτικό MF59, τα οποία παρουσιάζουν υψηλότερη ανοσογονικότητα. Αυτά τα εμβόλια συνιστώνται ιδιαίτερα για την πρόληψη της εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης σε άτομα άνω των 65 ετών, καθώς και σε ενήλικες 18 έως 64 ετών που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση συμπαγούς οργάνου. Περίπου 460.000 ενισχυμένα αντιγριπικά εμβόλια έχουν εισαχθεί στη χώρα, σύμφωνα με τον κ. Κατσαράκη.

Το τριδύναμο εμβόλιο LAIV με ζώντα εξασθενημένο ιό χορηγείται ως ρινικό εκνέφωμα σε παιδιά και εφήβους, προσφέροντας εναλλακτική μέθοδο χορήγησης. Σε περίπτωση που δεν υπάρχει διαθέσιμο ενισχυμένο εμβόλιο για ηλικιωμένους, ο εμβολιασμός δεν πρέπει να αναβληθεί και μπορεί να πραγματοποιηθεί με οποιοδήποτε διαθέσιμο προϊόν.

Τα συμβατικά εμβόλια χορηγούνται δωρεάν στα ιδιωτικά φαρμακεία σε ασφαλισμένους και ανασφάλιστους χωρίς την απαίτηση ιατρικής συνταγής, ενώ για τα ενισχυμένα προϊόντα απαιτείται συνταγή γιατρού.


Ρινικό εμβόλιο για παιδιά και εφήβους

Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά κυκλοφορεί το ρινικό εμβόλιο κατά της γρίπης, με περίπου 200.000 δόσεις διαθέσιμες, αριθμός που παρουσιάζει αύξηση σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο. Το συγκεκριμένο εμβόλιο περιέχει ζώντα εξασθενημένο ιό και χορηγείται ως ρινικό εκνέφωμα σε παιδιά ηλικίας από δύο έως κάτω των δεκαοκτώ ετών.

Υπάρχουν συγκεκριμένες αντενδείξεις για τη χορήγηση του ρινικού εμβολίου. Δεν πρέπει να χορηγείται σε παιδιά που έχουν εμφανίσει υποτροπιάζοντα επεισόδια συριγμού τους τελευταίους δώδεκα μήνες ή έχουν ιστορικό βρογχικού άσθματος. Επίσης, αποκλείεται η χορήγηση σε παιδιά με ανοσοκαταστολή ή σε όσα λαμβάνουν μακροχρόνια θεραπεία με ασπιρίνη.

Για παιδιά και εφήβους που ζουν με άτομα με σοβαρή ανοσοκαταστολή, συνιστάται το αδρανοποιημένο ενέσιμο εμβόλιο. Εάν όμως χορηγηθεί το ζων εξασθενημένο προϊόν, συστήνεται αποφυγή επαφής με το ευάλωτο άτομο για επτά ημέρες. Όπως ισχύει για όλα τα εμβόλια, το αντιγριπικό δεν πρέπει να χορηγείται σε παιδιά με γνωστή αναφυλαξία σε συστατικό του. Η χορήγηση του ρινικού εμβολίου γίνεται από παιδιάτρους.


Βέλτιστη περίοδος εμβολιασμού κατά της γρίπης

Η ιδανική περίοδος για τον αντιγριπικό εμβολιασμό στην Ελλάδα εκτείνεται από τα μέσα Οκτωβρίου έως το τέλος Νοεμβρίου. Αυτό το χρονικό πλαίσιο επιλέγεται καθώς απαιτούνται περίπου δύο εβδομάδες για την πλήρη ανάπτυξη της ανοσολογικής απάντησης του οργανισμού. Ωστόσο, εάν κάποιος δεν προλάβει να εμβολιαστεί εντός αυτού του διαστήματος, μπορεί να το πράξει καθ' όλη τη διάρκεια της εποχικής γρίπης.

Η δραστηριότητα του ιού της γρίπης στη χώρα μας συνήθως εντείνεται τον Ιανουάριο και φτάνει στο αποκορύφωμά της κατά τους μήνες Φεβρουάριο και Μάρτιο. Παρόλα αυτά, δεν είναι εφικτό να προβλεφθεί με ακρίβεια η έναρξη του επιδημικού κύματος, γεγονός που καθιστά σημαντικό τον έγκαιρο εμβολιασμό.

Για τους περισσότερους ανθρώπους, ο αντιγριπικός εμβολιασμός περιλαμβάνει μία δόση ετησίως. Εξαίρεση αποτελούν βρέφη και παιδιά κάτω των εννέα ετών που εμβολιάζονται για πρώτη φορά ή έχουν λάβει στο παρελθόν μόνο μία δόση. Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτούνται δύο δόσεις με μεσοδιάστημα τουλάχιστον 28 ημερών. Για το ρινικό εμβόλιο LAIV, σε παιδιά κάτω των εννέα ετών που δεν έχουν προηγουμένως εμβολιαστεί κατά της εποχικής γρίπης, χρειάζεται δεύτερη δόση μετά από τουλάχιστον τέσσερις εβδομάδες.


Ομάδες προτεραιότητας για τον εμβολιασμό

Ο αντιγριπικός εμβολιασμός συνιστάται κατά προτεραιότητα σε συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού που αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών. Στις ομάδες αυτές περιλαμβάνονται άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω, βρέφη και παιδιά ηλικίας έξι μηνών έως πέντε ετών, καθώς και ενήλικες και παιδιά άνω των πέντε ετών με χρόνια νοσήματα.

Επιπλέον, ο εμβολιασμός συστήνεται ιδιαίτερα για άτομα με ανοσοκαταστολή ή μεταμοσχεύσεις, άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, χρόνια νεφρική ή ηπατική νόσο, νευρολογικά και νευρομυϊκά νοσήματα, καθώς και για όσους πάσχουν από νοσογόνο παχυσαρκία.

Στις ομάδες αυξημένου κινδύνου συγκαταλέγονται επίσης οι έγκυες, οι λεχώνες και οι θηλάζουσες γυναίκες. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον εμβολιασμό όσων φροντίζουν ή διαμένουν με ευάλωτα άτομα, καθώς και σε κλειστούς και ευάλωτους πληθυσμούς. Τέλος, οι εργαζόμενοι σε δομές υγείας, μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων και άλλες δομές φιλοξενίας θεωρούνται προτεραιότητα για τον εμβολιασμό.

Σύμφωνα με τον κ. Κατσαράκη, παράλληλα με τον αντιγριπικό εμβολιασμό, οι φαρμακοποιοί ενημερώνουν τους πολίτες και για άλλα εμβόλια που συνιστώνται ανάλογα με την ηλικία και τους παράγοντες κινδύνου. Αυτά περιλαμβάνουν τα εμβόλια κατά του πνευμονιόκοκκου, του έρπητα ζωστήρα και της COVID 19, προσφέροντας ολοκληρωμένη προστασία στα φαρμακεία της χώρας.