Καθημερινά ανοίγεις και κλείνεις το φερμουάρ στα ρούχα σου, στην τσάντα σου, στα παπούτσια σου. Όμως έχεις αναρωτηθεί ποτέ πώς λέγεται στα ελληνικά το φερμουάρ; Η απάντηση είναι τόσο όμορφη όσο και άγνωστη στους περισσότερους Έλληνες. Αυτή η μικρή αλλά απαραίτητη συσκευή κρύβει μια συναρπαστική ιστορία που ξεκινά από τη Σουηδία και φτάνει μέχρι τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Διαβάστε: Μουσείο στη Βασιλεία: Δωρεάν είσοδος αν βγάλεις τα ρούχα σου - Η πρωτοβουλία που προκάλεσε αίσθηση (Bίντεο)


Η ελληνική ονομασία που σχεδόν κανείς δεν γνωρίζει

Αν αναρωτιέσαι πώς λέγεται στα ελληνικά το φερμουάρ, η απάντηση είναι τορμοσυνάπτης. Μια λέξη εξαιρετικά περιγραφική που συνδυάζει τις έννοιες του συνδέσμου και του μηχανισμού που συναρμολογεί τα δύο μέρη του υφάσματος. Παρόλο που η λέξη αυτή είναι η επίσημη ελληνική ονομασία, σχεδόν κανείς δεν την χρησιμοποιεί στην καθημερινή ομιλία. Αντίθετα, έχουμε υιοθετήσει τη γαλλική λέξη fermoir που σημαίνει κυριολεκτικά "αυτό που κλείνει".


Η ιστορία πίσω από την εφεύρεση

Στις 24 Απριλίου του 1880, στο Σμέλαντ της Σουηδίας, γεννήθηκε ο Γεδεών Σάντμπακ, ο άνθρωπος που θα άλλαζε για πάντα τον τρόπο που κλείνουμε τα ρούχα μας. Προερχόμενος από εύπορη οικογένεια, ο Σάντμπακ σπούδασε μηχανολόγος μηχανικός στο Πολυτεχνείο και το 1905 αποφάσισε να μεταναστεύσει στις Ηνωμένες Πολιτείες, εποχή κατά την οποία η χώρα γνώριζε ραγδαία βιομηχανική ανάπτυξη.

Εργαζόμενος σε διάφορες βιομηχανικές επιχειρήσεις, ο Σάντμπακ ανέπτυξε μια καινοτόμο συσκευή που στα ελληνικά ονομάστηκε τορμοσυνάπτης. Το 1915 παρουσίασε μια βελτιωμένη και πιο αποτελεσματική έκδοση της εφεύρεσής του, η οποία σηματοδότησε την αρχή μιας νέας εποχής στη βιομηχανία ένδυσης.


Από την Σουηδία στον κόσμο ολόκληρο

Το 1923 αποτέλεσε σταθμό για την εξέλιξη αυτής της εφεύρεσης. Η εταιρεία B.F. Goodrich, γνωστή σήμερα κυριολεκτικά ως κατασκευαστής ελαστικών αυτοκινήτων, αναγνώρισε τις δυνατότητες της συσκευής και την ονόμασε "zipper". Η ονομασία προήλθε από τον χαρακτηριστικό ήχο που παράγει κατά τη χρήση του. Η εταιρεία ενσωμάτωσε την εφεύρεση στις μπότες που κατασκεύαζε, δίνοντάς της παγκόσμια αναγνώριση.


Γιατί στην Ελλάδα λέμε φερμουάρ

Στην ελληνική γλώσσα, παρά την ύπαρξη της όμορφης λέξης τορμοσυνάπτης, επικράτησε τελικά η γαλλική επιρροή. Η λέξη fermoir, που σημαίνει κλείστρο ή μηχανισμός κλεισίματος, προσαρμόστηκε φωνητικά και έγινε το γνωστό μας φερμουάρ. Αυτό συνέβη λόγω της ισχυρής πολιτισμικής επιρροής που είχε η Γαλλία στην Ελλάδα, ιδιαίτερα στον τομέα της μόδας και της ένδυσης.

Σήμερα, το φερμουάρ αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας. Το χρησιμοποιούμε σε παντελόνια, μπουφάν, τσάντες, υπνόσακους και αμέτρητα άλλα αντικείμενα. Λίγοι όμως γνωρίζουν την πραγματική ελληνική του ονομασία και την συναρπαστική ιστορία που κρύβεται πίσω από αυτή την απλή αλλά ιδιοφυή εφεύρεση που άλλαξε τον κόσμο.