EnΈρχεται καύσωνας; Το μεσογειακό μυστικό που κρατά τα σπίτια δροσερά χωρίς air condition
Οι συνήθειες του Νότου
Πώς οι κάτοικοι της Νότιας Ευρώπης αντιμετωπίζουν τον καύσωνα χωρίς κλιματιστικό. Τα μυστικά της Σικελίας, η σιέστα, τα κλειστά παράθυρα και οι απλές λύσεις που κρατούν το σπίτι δροσερό
Ανησυχείτε για τον επόμενο καύσωνα; Οι κάτοικοι της Νότιας Ευρώπης έχουν αναπτύξει εδώ και δεκαετίες τρόπους να διατηρούν τα σπίτια τους δροσερά χωρίς τη χρήση κλιματιστικού. Χαμένος ύπνος, μειωμένη διάθεση και εκνευρισμός. Όσοι χρειάστηκε να εργαστούν από το σπίτι ή να φροντίσουν μικρά παιδιά κατά τη διάρκεια του καύσωνα-ρεκόρ του Μαΐου γνωρίζουν καλά αυτές τις επιπτώσεις.
Όπως σημειώνει σε άρθρο του το euronews.com, τα σπίτια στη Βόρεια Ευρώπη έχουν κατασκευαστεί ώστε να διατηρούν τη θερμότητα και όχι να την αποβάλλουν. Έτσι, πολλές κατοικίες μετατράπηκαν σε «φούρνους» όταν οι θερμοκρασίες ξεπέρασαν τους 30 βαθμούς Κελσίου σε ορισμένες περιοχές, δηλαδή περισσότερο από 10 βαθμούς πάνω από τον μέσο όρο του Μαΐου.
Σε έκθεσή της που δημοσιεύθηκε τον ίδιο μήνα, η Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή του Ηνωμένου Βασιλείου πρότεινε την εγκατάσταση κλιματιστικών σε όλα τα γηροκομεία και τα νοσοκομεία μέσα στην επόμενη δεκαετία και σε όλα τα σχολεία μέσα στα επόμενα 25 χρόνια. Παρότι ορισμένες ομάδες του πληθυσμού, όπως τα άτομα με χρόνια νοσήματα, οι ηλικιωμένοι ή τα άτομα με αναπηρία, μπορεί να χρειάζονται την άμεση ψύξη που προσφέρει ο κλιματισμός, για τους περισσότερους υγιείς ανθρώπους υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις που μπορούν να αποδειχθούν επαρκείς.
Οι λόγοι για να αποφύγει κανείς τη χρήση κλιματιστικού είναι πολλοί. Σε ένα μέσο σπίτι στο Ηνωμένο Βασίλειο, η εγκατάσταση κοστίζει περίπου 2.500 λίρες (2.895 ευρώ) ανά δωμάτιο, ποσό ιδιαίτερα υψηλό για τα περισσότερα νοικοκυριά και απαγορευτικό για όσους έχουν χαμηλά εισοδήματα.
Παράλληλα, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα είναι σημαντικό. Τα κλιματιστικά καταναλώνουν περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από οποιαδήποτε άλλη οικιακή συσκευή. Μαζί με τους ανεμιστήρες ευθύνονται για το 10% της παγκόσμιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ απελευθερώνουν στην ατμόσφαιρα αέρια με ισχυρή επίδραση στην υπερθέρμανση του πλανήτη. Στις πιο ζεστές ημέρες του χρόνου, σε ορισμένες περιοχές των ΗΠΑ και της Μέσης Ανατολής, το 70% της μέγιστης οικιακής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας αφορά την ψύξη των χώρων.
Η Ισπανία έχει αναπτύξει ένα εκτεταμένο δίκτυο «κλιματικών καταφυγίων», δηλαδή δωρεάν δημόσιων χώρων, όπως βιβλιοθήκες και μουσεία, όπου οι πολίτες μπορούν να παραμείνουν σε δροσερό περιβάλλον, να καθίσουν και να πιουν νερό. Καθώς οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες οργανώνουν σταδιακά αντίστοιχους χώρους, γίνεται ολοένα και πιο σημαντικό να γνωρίζει κανείς πώς μπορεί να διατηρεί δροσερό το σπίτι του κατά τη διάρκεια των ζεστών ημερών και νυχτών.
Η δημοσιογράφος του άρθρου μετακόμισε πριν από έξι χρόνια από το Ηνωμένο Βασίλειο στη Σικελία, ένα από τα ευρωπαϊκά μέρη που βρίσκονται πιο κοντά στην Αφρική. Όπως αναφέρει, εντυπωσιάστηκε αρχικά από το γεγονός ότι πολλά σπίτια στο νησί δεν διαθέτουν κλιματισμό. Στη συνέχεια, όμως, κατανόησε τις βασικές αρχές που βοηθούν στη διατήρηση χαμηλής θερμοκρασίας μέσα στο σπίτι, σε σημείο που πολλές φορές να μην χρειάζεται ούτε ανεμιστήρας.
Ενώ οι συγγενείς και οι φίλοι της στο Ηνωμένο Βασίλειο συζητούσαν διαρκώς για τον καύσωνα, στη Σικελία η ζέστη σπάνια αποτελεί θέμα συζήτησης. Αντιμετωπίζεται ως μια πραγματικότητα στην οποία οι άνθρωποι έχουν μάθει να προσαρμόζονται, ακολουθώντας πρακτικές που περνούν από γενιά σε γενιά. Η καθημερινότητα έχει οργανωθεί γύρω από τη ζέστη. Από τον τρόπο κατασκευής των σπιτιών μέχρι το ωράριο εργασίας, όλα έχουν σχεδιαστεί με βάση τις υψηλές θερμοκρασίες.
Ωστόσο, όπως συμβαίνει παντού, έτσι και στη Σικελία οι καύσωνες γίνονται ολοένα συχνότεροι, εντονότεροι και μεγαλύτερης διάρκειας λόγω της κλιματικής αλλαγής που προκαλείται από τον άνθρωπο.
Η εγκατάλειψη των ορυκτών καυσίμων θεωρείται ο αποτελεσματικότερος τρόπος αντιμετώπισης της αυξανόμενης θερμότητας, ενώ οι πολίτες καλούνται να συνεχίσουν να πιέζουν τις κυβερνήσεις ώστε να δίνουν προτεραιότητα στην κλιματική κρίση και να λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα, όπως η κατάργηση των επιδοτήσεων στα ορυκτά καύσιμα.
Μπορεί να φαίνεται παράδοξο, όμως η διατήρηση των παραθύρων κλειστών βοηθά στη διατήρηση χαμηλότερης θερμοκρασίας στο εσωτερικό του σπιτιού. Υπάρχει όμως μία βασική προϋπόθεση: τα παράθυρα πρέπει να καλύπτονται είτε από έξω είτε από μέσα, ή ακόμη και και από τις δύο πλευρές, ώστε να εμποδίζεται η είσοδος της θερμότητας. Κουρτίνες, στόρια ή αυτοσχέδια καλύμματα μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά στη θερμοκρασία του σπιτιού. Υπάρχουν επίσης οικονομικές λύσεις για την εξωτερική σκίαση, όπως μεγάλα σεντόνια, επενδύσεις τοίχου ή ξύλινα και μπαμπού διαχωριστικά κήπου. Αν χρησιμοποιηθούν υφάσματα, προτείνεται να έχουν ανοιχτό χρώμα για μεγαλύτερη αντανάκλαση της ηλιακής ακτινοβολίας. Για πιο μόνιμες λύσεις, μπορούν να τοποθετηθούν τέντες, σκίαστρα ή παντζούρια.
Μια ακόμη πρακτική που εφαρμόζουν αρκετοί είναι να φορούν ελαφρώς βρεγμένα ρούχα. Η συγγραφέας και επιμελήτρια κειμένων Sally Moss περιγράφει ότι βρέχει ένα μπλουζάκι, το στύβει ώστε να παραμένει νωπό και το φορά ενώ εργάζεται. Η λογική είναι ότι καθώς το νερό εξατμίζεται, ψύχει το δέρμα. Όπως αναφέρει η ίδια, το συγκεκριμένο τέχνασμα τη διατηρεί «πραγματικά δροσερή για ώρες, χωρίς να χρειάζεται ανεμιστήρας» και «βελτιώνει σημαντικά» την ποιότητα ζωής της. Αντίστοιχα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένα νωπό καπέλο, μία μπαντάνα ή ένα κομμάτι ύφασμα γύρω από τον λαιμό. Το ίδιο μπορεί να γίνει και με ένα σεντόνι ή ένα μεγάλο ύφασμα το οποίο τοποθετείται σε μια πόρτα. Όταν ο αέρας περνά μέσα από το βρεγμένο ύφασμα, συμβάλλει στη μείωση της θερμοκρασίας του δωματίου.
Οι Ισπανοί είναι γνωστοί για τη συνήθεια της μεσημεριανής ξεκούρασης, τη γνωστή «σιέστα». Παρότι αρκετοί τη θεωρούν ένδειξη τεμπελιάς, στην πραγματικότητα πρόκειται για μια ιδιαίτερα λογική πρακτική. Σε πολλές θερμές χώρες, καταστήματα και επιχειρήσεις κλείνουν από νωρίς το μεσημέρι έως αργά το απόγευμα, δίνοντας τη δυνατότητα στους ανθρώπους να ξεκουραστούν σε δροσερό περιβάλλον. Στη Σικελία, το μεσημεριανό διάλειμμα θεωρείται σχεδόν απαραίτητο. Οι κάτοικοι επιστρέφουν στις δραστηριότητές τους περίπου στις 4 το απόγευμα και συχνά εργάζονται έως τις 7 ή τις 8 το βράδυ. Η εργασία μετά τη δύση του ηλίου είναι σαφώς πιο αποτελεσματική από την προσπάθεια συγκέντρωσης κατά τις πιο ζεστές ώρες της ημέρας.
Για ακόμη καλύτερα αποτελέσματα, η Namrata Chowdhary, στέλεχος στον τομέα του κοινωνικού αντίκτυπου, προτείνει την κατανάλωση πικάντικου φαγητού πριν από τη σιέστα. Όπως λέει χαρακτηριστικά: «Υπάρχει λόγος που οι παραδοσιακές κουζίνες των τροπικών χωρών έχουν συνήθως πιο "καυτερές" γεύσεις από εκείνες των εύκρατων περιοχών». Μετά τη σιέστα, προτείνεται ένα χλιαρό ντους, το οποίο θεωρείται πιο δροσιστικό από το κρύο νερό.
Πηγή: euronews.com
Όπως σημειώνει σε άρθρο του το euronews.com, τα σπίτια στη Βόρεια Ευρώπη έχουν κατασκευαστεί ώστε να διατηρούν τη θερμότητα και όχι να την αποβάλλουν. Έτσι, πολλές κατοικίες μετατράπηκαν σε «φούρνους» όταν οι θερμοκρασίες ξεπέρασαν τους 30 βαθμούς Κελσίου σε ορισμένες περιοχές, δηλαδή περισσότερο από 10 βαθμούς πάνω από τον μέσο όρο του Μαΐου.
Σε έκθεσή της που δημοσιεύθηκε τον ίδιο μήνα, η Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή του Ηνωμένου Βασιλείου πρότεινε την εγκατάσταση κλιματιστικών σε όλα τα γηροκομεία και τα νοσοκομεία μέσα στην επόμενη δεκαετία και σε όλα τα σχολεία μέσα στα επόμενα 25 χρόνια. Παρότι ορισμένες ομάδες του πληθυσμού, όπως τα άτομα με χρόνια νοσήματα, οι ηλικιωμένοι ή τα άτομα με αναπηρία, μπορεί να χρειάζονται την άμεση ψύξη που προσφέρει ο κλιματισμός, για τους περισσότερους υγιείς ανθρώπους υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις που μπορούν να αποδειχθούν επαρκείς.
Καύσωνας: Γιατί πολλοί αποφεύγουν το κλιματιστικό
Οι λόγοι για να αποφύγει κανείς τη χρήση κλιματιστικού είναι πολλοί. Σε ένα μέσο σπίτι στο Ηνωμένο Βασίλειο, η εγκατάσταση κοστίζει περίπου 2.500 λίρες (2.895 ευρώ) ανά δωμάτιο, ποσό ιδιαίτερα υψηλό για τα περισσότερα νοικοκυριά και απαγορευτικό για όσους έχουν χαμηλά εισοδήματα.Παράλληλα, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα είναι σημαντικό. Τα κλιματιστικά καταναλώνουν περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από οποιαδήποτε άλλη οικιακή συσκευή. Μαζί με τους ανεμιστήρες ευθύνονται για το 10% της παγκόσμιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ απελευθερώνουν στην ατμόσφαιρα αέρια με ισχυρή επίδραση στην υπερθέρμανση του πλανήτη. Στις πιο ζεστές ημέρες του χρόνου, σε ορισμένες περιοχές των ΗΠΑ και της Μέσης Ανατολής, το 70% της μέγιστης οικιακής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας αφορά την ψύξη των χώρων.
Η Ισπανία δημιουργεί «κλιματικά καταφύγια»
Η Ισπανία έχει αναπτύξει ένα εκτεταμένο δίκτυο «κλιματικών καταφυγίων», δηλαδή δωρεάν δημόσιων χώρων, όπως βιβλιοθήκες και μουσεία, όπου οι πολίτες μπορούν να παραμείνουν σε δροσερό περιβάλλον, να καθίσουν και να πιουν νερό. Καθώς οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες οργανώνουν σταδιακά αντίστοιχους χώρους, γίνεται ολοένα και πιο σημαντικό να γνωρίζει κανείς πώς μπορεί να διατηρεί δροσερό το σπίτι του κατά τη διάρκεια των ζεστών ημερών και νυχτών.
Στη Σικελία πολλά σπίτια δεν έχουν κλιματιστικό
Η δημοσιογράφος του άρθρου μετακόμισε πριν από έξι χρόνια από το Ηνωμένο Βασίλειο στη Σικελία, ένα από τα ευρωπαϊκά μέρη που βρίσκονται πιο κοντά στην Αφρική. Όπως αναφέρει, εντυπωσιάστηκε αρχικά από το γεγονός ότι πολλά σπίτια στο νησί δεν διαθέτουν κλιματισμό. Στη συνέχεια, όμως, κατανόησε τις βασικές αρχές που βοηθούν στη διατήρηση χαμηλής θερμοκρασίας μέσα στο σπίτι, σε σημείο που πολλές φορές να μην χρειάζεται ούτε ανεμιστήρας.Ενώ οι συγγενείς και οι φίλοι της στο Ηνωμένο Βασίλειο συζητούσαν διαρκώς για τον καύσωνα, στη Σικελία η ζέστη σπάνια αποτελεί θέμα συζήτησης. Αντιμετωπίζεται ως μια πραγματικότητα στην οποία οι άνθρωποι έχουν μάθει να προσαρμόζονται, ακολουθώντας πρακτικές που περνούν από γενιά σε γενιά. Η καθημερινότητα έχει οργανωθεί γύρω από τη ζέστη. Από τον τρόπο κατασκευής των σπιτιών μέχρι το ωράριο εργασίας, όλα έχουν σχεδιαστεί με βάση τις υψηλές θερμοκρασίες.
Ωστόσο, όπως συμβαίνει παντού, έτσι και στη Σικελία οι καύσωνες γίνονται ολοένα συχνότεροι, εντονότεροι και μεγαλύτερης διάρκειας λόγω της κλιματικής αλλαγής που προκαλείται από τον άνθρωπο.
Η εγκατάλειψη των ορυκτών καυσίμων θεωρείται ο αποτελεσματικότερος τρόπος αντιμετώπισης της αυξανόμενης θερμότητας, ενώ οι πολίτες καλούνται να συνεχίσουν να πιέζουν τις κυβερνήσεις ώστε να δίνουν προτεραιότητα στην κλιματική κρίση και να λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα, όπως η κατάργηση των επιδοτήσεων στα ορυκτά καύσιμα.
Κρατήστε τα παράθυρα κλειστά και καλυμμένα
Μπορεί να φαίνεται παράδοξο, όμως η διατήρηση των παραθύρων κλειστών βοηθά στη διατήρηση χαμηλότερης θερμοκρασίας στο εσωτερικό του σπιτιού. Υπάρχει όμως μία βασική προϋπόθεση: τα παράθυρα πρέπει να καλύπτονται είτε από έξω είτε από μέσα, ή ακόμη και και από τις δύο πλευρές, ώστε να εμποδίζεται η είσοδος της θερμότητας. Κουρτίνες, στόρια ή αυτοσχέδια καλύμματα μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά στη θερμοκρασία του σπιτιού. Υπάρχουν επίσης οικονομικές λύσεις για την εξωτερική σκίαση, όπως μεγάλα σεντόνια, επενδύσεις τοίχου ή ξύλινα και μπαμπού διαχωριστικά κήπου. Αν χρησιμοποιηθούν υφάσματα, προτείνεται να έχουν ανοιχτό χρώμα για μεγαλύτερη αντανάκλαση της ηλιακής ακτινοβολίας. Για πιο μόνιμες λύσεις, μπορούν να τοποθετηθούν τέντες, σκίαστρα ή παντζούρια.
Βρέξτε τα ρούχα και τα σεντόνια
Μια ακόμη πρακτική που εφαρμόζουν αρκετοί είναι να φορούν ελαφρώς βρεγμένα ρούχα. Η συγγραφέας και επιμελήτρια κειμένων Sally Moss περιγράφει ότι βρέχει ένα μπλουζάκι, το στύβει ώστε να παραμένει νωπό και το φορά ενώ εργάζεται. Η λογική είναι ότι καθώς το νερό εξατμίζεται, ψύχει το δέρμα. Όπως αναφέρει η ίδια, το συγκεκριμένο τέχνασμα τη διατηρεί «πραγματικά δροσερή για ώρες, χωρίς να χρειάζεται ανεμιστήρας» και «βελτιώνει σημαντικά» την ποιότητα ζωής της. Αντίστοιχα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένα νωπό καπέλο, μία μπαντάνα ή ένα κομμάτι ύφασμα γύρω από τον λαιμό. Το ίδιο μπορεί να γίνει και με ένα σεντόνι ή ένα μεγάλο ύφασμα το οποίο τοποθετείται σε μια πόρτα. Όταν ο αέρας περνά μέσα από το βρεγμένο ύφασμα, συμβάλλει στη μείωση της θερμοκρασίας του δωματίου.
Η σιέστα δεν είναι τεμπελιά αλλά έξυπνη επιλογή
Οι Ισπανοί είναι γνωστοί για τη συνήθεια της μεσημεριανής ξεκούρασης, τη γνωστή «σιέστα». Παρότι αρκετοί τη θεωρούν ένδειξη τεμπελιάς, στην πραγματικότητα πρόκειται για μια ιδιαίτερα λογική πρακτική. Σε πολλές θερμές χώρες, καταστήματα και επιχειρήσεις κλείνουν από νωρίς το μεσημέρι έως αργά το απόγευμα, δίνοντας τη δυνατότητα στους ανθρώπους να ξεκουραστούν σε δροσερό περιβάλλον. Στη Σικελία, το μεσημεριανό διάλειμμα θεωρείται σχεδόν απαραίτητο. Οι κάτοικοι επιστρέφουν στις δραστηριότητές τους περίπου στις 4 το απόγευμα και συχνά εργάζονται έως τις 7 ή τις 8 το βράδυ. Η εργασία μετά τη δύση του ηλίου είναι σαφώς πιο αποτελεσματική από την προσπάθεια συγκέντρωσης κατά τις πιο ζεστές ώρες της ημέρας. Για ακόμη καλύτερα αποτελέσματα, η Namrata Chowdhary, στέλεχος στον τομέα του κοινωνικού αντίκτυπου, προτείνει την κατανάλωση πικάντικου φαγητού πριν από τη σιέστα. Όπως λέει χαρακτηριστικά: «Υπάρχει λόγος που οι παραδοσιακές κουζίνες των τροπικών χωρών έχουν συνήθως πιο "καυτερές" γεύσεις από εκείνες των εύκρατων περιοχών». Μετά τη σιέστα, προτείνεται ένα χλιαρό ντους, το οποίο θεωρείται πιο δροσιστικό από το κρύο νερό.
Πηγή: euronews.com
