EnΓιατί νιώθουμε καλύτερα μόλις αντικρίσουμε τη θάλασσα; Η επιστήμη απαντά
Θάλασσα και ψυχική υγεία
Μελέτες δείχνουν ότι η θέα της θάλασσας μπορεί να μειώσει την αρτηριακή πίεση και να επιβραδύνει τους παλμούς της καρδιάς μέσα σε λίγα λεπτά
Πολλοί άνθρωποι περιγράφουν την ίδια εμπειρία: αρκεί να φτάσουν στην παραλία και να αντικρίσουν τη θάλασσα για να αισθανθούν αμέσως πιο ήρεμοι και ανάλαφροι. Σύμφωνα με την ψυχολογία, αυτό το συναίσθημα δεν είναι απλώς θέμα διάθεσης ή διακοπών. Έρευνες δείχνουν ότι ακόμη και η απλή θέα του νερού μπορεί να προκαλέσει άμεσες φυσιολογικές αλλαγές στον οργανισμό, μειώνοντας την αρτηριακή πίεση και επιβραδύνοντας τον καρδιακό ρυθμό μέσα σε λίγα λεπτά.
Οι επιστήμονες εξηγούν ότι η επαφή με το υδάτινο στοιχείο ενεργοποιεί το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα, το οποίο είναι υπεύθυνο για την ξεκούραση, την αποκατάσταση και τη χαλάρωση του οργανισμού. Με απλά λόγια, ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται τη θάλασσα ως ένα ασφαλές και ήρεμο περιβάλλον, δίνοντας εντολή στο σώμα να μειώσει την ένταση και την εγρήγορση.
Οι περιβαλλοντικοί ψυχολόγοι χρησιμοποιούν τον όρο «ήπια γοητεία» (soft fascination) για να περιγράψουν τον τρόπο με τον οποίο η φύση τραβά την προσοχή μας χωρίς να μας κουράζει.
Η θάλασσα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα:
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Environmental Psychology διαπίστωσε ότι τα φυσικά τοπία που περιλαμβάνουν νερό αξιολογούνται από τους ανθρώπους ως πιο ευχάριστα και περισσότερο αναζωογονητικά σε σχέση με άλλα φυσικά ή αστικά περιβάλλοντα. Παράλληλα, έρευνα του 2016 έδειξε ότι ακόμη και η παρατήρηση ενός μεγάλου ενυδρείου μπορεί να μειώσει τους καρδιακούς παλμούς και να βελτιώσει τη διάθεση των επισκεπτών. Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι ο εγκέφαλος ανταποκρίνεται θετικά στο υδάτινο στοιχείο ακόμη και χωρίς να υπάρχει άμεση επαφή με τη θάλασσα.
Το αίσθημα ηρεμίας που βιώνουν πολλοί άνθρωποι δεν είναι απλώς ψυχολογικό.
Καθώς μειώνεται η ένταση του οργανισμού:
Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν τον όρο Blue Spaces (μπλε χώροι) για να περιγράψουν όλα τα περιβάλλοντα με νερό, όπως:
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η θάλασσα δεν αποτελεί θεραπεία για το άγχος ή την επαγγελματική εξουθένωση. Ωστόσο, μπορεί να προσφέρει στον οργανισμό μια πολύτιμη «παύση», επιτρέποντας στο νευρικό σύστημα να βγει από τη διαρκή κατάσταση έντασης και να επανέλθει πιο εύκολα σε κατάσταση ηρεμίας.
Αυτός είναι και ο λόγος που πολλοί άνθρωποι αισθάνονται καλύτερα σχεδόν αμέσως μόλις φτάσουν στην παραλία: πριν ακόμη ακούσουν τα κύματα ή μπουν στη θάλασσα, ο εγκέφαλος έχει ήδη αρχίσει να αντιδρά θετικά στο τοπίο που έχει μπροστά του.
Η θάλασσα ενεργοποιεί το «σύστημα χαλάρωσης» του οργανισμού
Οι επιστήμονες εξηγούν ότι η επαφή με το υδάτινο στοιχείο ενεργοποιεί το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα, το οποίο είναι υπεύθυνο για την ξεκούραση, την αποκατάσταση και τη χαλάρωση του οργανισμού. Με απλά λόγια, ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται τη θάλασσα ως ένα ασφαλές και ήρεμο περιβάλλον, δίνοντας εντολή στο σώμα να μειώσει την ένταση και την εγρήγορση.
Τι είναι η «ήπια γοητεία» (soft fascination)
Οι περιβαλλοντικοί ψυχολόγοι χρησιμοποιούν τον όρο «ήπια γοητεία» (soft fascination) για να περιγράψουν τον τρόπο με τον οποίο η φύση τραβά την προσοχή μας χωρίς να μας κουράζει.Η θάλασσα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα:
- ο ορίζοντας είναι ανοιχτός,
- η κίνηση των κυμάτων είναι επαναλαμβανόμενη,
- τα χρώματα είναι ήρεμα,
- το τοπίο αλλάζει συνεχώς, αλλά χωρίς να προκαλεί υπερδιέγερση.
Οι έρευνες που εξηγούν το φαινόμενο
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Environmental Psychology διαπίστωσε ότι τα φυσικά τοπία που περιλαμβάνουν νερό αξιολογούνται από τους ανθρώπους ως πιο ευχάριστα και περισσότερο αναζωογονητικά σε σχέση με άλλα φυσικά ή αστικά περιβάλλοντα. Παράλληλα, έρευνα του 2016 έδειξε ότι ακόμη και η παρατήρηση ενός μεγάλου ενυδρείου μπορεί να μειώσει τους καρδιακούς παλμούς και να βελτιώσει τη διάθεση των επισκεπτών. Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι ο εγκέφαλος ανταποκρίνεται θετικά στο υδάτινο στοιχείο ακόμη και χωρίς να υπάρχει άμεση επαφή με τη θάλασσα.
Γιατί νιώθουμε «πιο ανάλαφροι» δίπλα στο νερό
Το αίσθημα ηρεμίας που βιώνουν πολλοί άνθρωποι δεν είναι απλώς ψυχολογικό.Καθώς μειώνεται η ένταση του οργανισμού:
- χαλαρώνουν οι μύες,
- επιβραδύνεται η αναπνοή,
- μειώνονται οι παλμοί της καρδιάς,
- διευρύνεται η προσοχή,
- υποχωρεί το αίσθημα στρες.
Η σημασία των «μπλε χώρων» στην καθημερινότητα
Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν τον όρο Blue Spaces (μπλε χώροι) για να περιγράψουν όλα τα περιβάλλοντα με νερό, όπως:- θάλασσες,
- λίμνες,
- ποτάμια,
- κανάλια,
- ακόμη και σιντριβάνια.
Η θάλασσα δεν λύνει τα προβλήματα, αλλά βοηθά το σώμα να ηρεμήσει
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η θάλασσα δεν αποτελεί θεραπεία για το άγχος ή την επαγγελματική εξουθένωση. Ωστόσο, μπορεί να προσφέρει στον οργανισμό μια πολύτιμη «παύση», επιτρέποντας στο νευρικό σύστημα να βγει από τη διαρκή κατάσταση έντασης και να επανέλθει πιο εύκολα σε κατάσταση ηρεμίας.Αυτός είναι και ο λόγος που πολλοί άνθρωποι αισθάνονται καλύτερα σχεδόν αμέσως μόλις φτάσουν στην παραλία: πριν ακόμη ακούσουν τα κύματα ή μπουν στη θάλασσα, ο εγκέφαλος έχει ήδη αρχίσει να αντιδρά θετικά στο τοπίο που έχει μπροστά του.
