Χιλιάδες περιστατικά τροφικής δηλητηρίασης καταγράφονται κάθε χρόνο λόγω σαλμονέλας, ενός βακτηρίου που παραμένει σημαντική απειλή για τη δημόσια υγεία. Η κατανόηση των τροφίμων υψηλού κινδύνου, των ευάλωτων ομάδων πληθυσμού και των αποτελεσματικών μέτρων πρόληψης αποτελεί το κλειδί για την αποφυγή της λοίμωξης στο οικιακό περιβάλλον.

Διαβάστε: Οι σκύλοι μπορεί να μεταδώσουν πολύ εύκολα τη σαλμονέλα στο σπίτι - Τι δείχνει έρευνα


Η σαλμονέλα παραμένει σοβαρή απειλή στην Ευρώπη

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων, η σαλμονέλα συγκαταλέγεται ανάμεσα στις κυριότερες αιτίες τροφιμογενών παθήσεων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρά τα αυστηρά μέτρα ελέγχου που εφαρμόζονται τα τελευταία χρόνια, ιδίως στην παραγωγή πουλερικών και αυγών, δεκάδες χιλιάδες επιβεβαιωμένα κρούσματα εξακολουθούν να εμφανίζονται ετησίως. Οι ειδικοί υπογραμμίζουν πως η ορθή διαχείριση τροφίμων στο σπίτι αποτελεί καθοριστικό παράγοντα πρόληψης.


Τρόποι μετάδοσης του βακτηρίου

Η μόλυνση από σαλμονέλα πραγματοποιείται κυρίως μέσω της κατανάλωσης ωμών ή ανεπαρκώς μαγειρεμένων τροφίμων. Ωστόσο, το βακτήριο διαδίδεται και μέσω μολυσμένων σκευών μαγειρικής, επιφανειών προετοιμασίας φαγητού ή ακόμη και από ανεπαρκώς πλυμένα χέρια κατά το χειρισμό των τροφίμων.

Η λοίμωξη προκαλείται από κατανάλωση μολυσμένων τροφίμων ή ποτών, από άμεση επαφή με μολυσμένα ζώα, περιττώματα ή επιφάνειες με επακόλουθο άγγιγμα του στόματος, καθώς και από στενή επαφή με ήδη μολυσμένο άτομο.

Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ επισημαίνουν ότι το βακτήριο δύναται να διεισδύσει από το εντερικό σύστημα στην κυκλοφορία του αίματος, προκαλώντας σοβαρές λοιμώξεις σε διάφορα όργανα. Ο κίνδυνος εντείνεται για παιδιά κάτω των πέντε ετών, νεογνά, άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό και ενήλικες άνω των πενήντα ετών. Η ποσότητα των βακτηρίων που εισέρχεται στον οργανισμό διαδραματίζει επίσης κρίσιμο ρόλο.


Ποιες τροφές εγκυμονούν τους μεγαλύτερους κινδύνους

Η Δρ Jessica Lum, ειδικός λοιμωξιολόγος και συνεργάτης της Cleveland Clinic, αναλύει τις κατηγορίες τροφίμων που συνδέονται συχνότερα με σαλμονέλα και παρέχει πρακτικές οδηγίες μείωσης του κινδύνου μόλυνσης.


Κόκκινο κρέας και πουλερικά

Τα βοοειδή, οι χοίροι, τα κοτόπουλα και οι γαλοπούλες αποτελούν φυσικούς φορείς της σαλμονέλας. Κατά τη διαδικασία σφαγής και τεμαχισμού, το κρέας ενδέχεται να μολυνθεί εφόσον έρθει σε επαφή με εντερικό περιεχόμενο. Επιπρόσθετα, η εσφαλμένη απόψυξη ή η διασταυρούμενη επιμόλυνση από χυμούς ωμού κρέατος μεταφέρουν το βακτήριο σε άλλα τρόφιμα.

Η ειδικός συνιστά αποθήκευση του ωμού κρέατος ξεχωριστά από υπόλοιπα τρόφιμα, διατήρηση στο ψυγείο στους τέσσερις βαθμούς Κελσίου, χρήση διαφορετικής σανίδας κοπής για ωμό κρέας και άλλης για λαχανικά ή φρούτα, ξεχωριστά μαχαίρια και σκεύη, αποφυγή χρήσης μαρινάδας ωμού κρέατος σε μαγειρεμένο φαγητό, μη παραμονή του κρέατος εκτός ψυγείου πέραν των δύο ωρών, σχολαστικό πλύσιμο χεριών πριν και μετά τον χειρισμό, αποφυγή πλυσίματος ωμού κοτόπουλου καθώς το νερό διασπείρει βακτήρια στον νεροχύτη και γύρω επιφάνειες, και επαρκές μαγείρεμα σε εβδομήντα ένα βαθμούς Κελσίου για κιμά και εβδομήντα τέσσερις για κοτόπουλο, γαλοπούλα και πάπια.


Αυγά και παράγωγά τους

Η σαλμονέλα ανευρίσκεται τόσο στο κέλυφος όσο και στο εσωτερικό των αυγών. Για μεγιστοποίηση της ασφάλειας, τα φρέσκα αυγά απαιτούν ιδιαίτερα προσεκτικό χειρισμό, τα αυγά του εμπορίου πρέπει να διατηρούνται στην αρχική τους συσκευασία εντός ψυγείου, ενώ η κατανάλωσή τους θα πρέπει να γίνεται μόνο όταν κρόκος και ασπράδι έχουν ψηθεί πλήρως.

Η Δρ Lum υπενθυμίζει ότι τα μαγειρεμένα αυγά δεν πρέπει να παραμένουν εκτός ψυγείου πέραν των δύο ωρών ή πέραν μίας ώρας όταν η θερμοκρασία υπερβαίνει τους τριάντα δύο βαθμούς Κελσίου.


Θαλασσινά και οστρακοειδή

Τα θαλασσινά, ιδιαίτερα τα ωμά οστρακοειδή, ενδέχεται να μεταφέρουν σαλμονέλα, κυρίως όταν μολύνονται κατά την επεξεργασία ή προέρχονται από μολυσμένα ύδατα. Η ειδικός προτείνει την προτίμηση καλά μαγειρεμένων θαλασσινών και την αποφυγή παρασκευών όπως το σεβίτσε, όπου τα θαλασσινά παραμένουν ουσιαστικά ωμά.


Μη παστεριωμένα γαλακτοκομικά προϊόντα

Η διαδικασία παστερίωσης εξοντώνει επικίνδυνα βακτήρια, συμπεριλαμβανομένης της σαλμονέλας. Αντιθέτως, το νωπό γάλα και προϊόντα παρασκευαζόμενα από μη παστεριωμένο γάλα, όπως συγκεκριμένα τυριά, γιαούρτια ή παγωτά, δύνανται να αποτελέσουν εστία μόλυνσης.


Φρούτα, λαχανικά και χυμοί

Η επιμόλυνση φρούτων και λαχανικών πραγματοποιείται όταν οι καλλιέργειες έρχονται σε επαφή με μολυσμένο νερό ή ζωικά απόβλητα. Συνιστάται η προμήθεια προϊόντων από αξιόπιστες πηγές, το σχολαστικό πλύσιμο πριν την κατανάλωση και η προσεκτική ανάγνωση οδηγιών στις συσκευασίες. Παρόμοιος κίνδυνος υφίσταται και στους μη παστεριωμένους χυμούς.


Επιπλέον τροφές που ενδέχεται να περιέχουν το βακτήριο

Η σαλμονέλα ανιχνεύεται επίσης σε ωμό αλεύρι και άψητη ζύμη, κοτομπουκιές, χοτ ντογκ, δημητριακά, σούπες και διάφορα επεξεργασμένα τρόφιμα.


Χρονικό πλαίσιο εμφάνισης συμπτωμάτων

Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, τα συμπτώματα εκδηλώνονται συνήθως από έξι ώρες έως έξι ημέρες μετά τη μόλυνση και διαρκούν κατά κανόνα τέσσερις έως επτά ημέρες. Στις περισσότερες περιπτώσεις η νόσος υποχωρεί χωρίς ειδική αγωγή, ωστόσο η έντονη διάρροια προκαλεί αφυδάτωση, ιδίως σε μικρά παιδιά, ηλικιωμένους και άτομα με χρόνιες παθήσεις.


Πότε απαιτείται άμεση ιατρική παρέμβαση

Οι ειδικοί συνιστούν άμεση ιατρική αξιολόγηση όταν παρατηρούνται υψηλός πυρετός, αίμα στα κόπρανα, έντονη ή παρατεταμένη διάρροια, ενδείξεις αφυδάτωσης όπως μειωμένη ούρηση, ζάλη ή έντονη αδυναμία, καθώς και συμπτώματα που επιμένουν επί πολλές ημέρες ή επιδεινώνονται.


Η υγιεινή ως βασική άμυνα κατά της σαλμονέλας

Όπως τονίζει η Δρ Jessica Lum, ο αποτελεσματικότερος τρόπος πρόληψης παραμένει η ορθή υγιεινή των τροφίμων. Ασφαλής αποθήκευση, σχολαστικό πλύσιμο χεριών και επιφανειών, αποφυγή διασταυρούμενης μόλυνσης και επαρκές μαγείρεμα όλων των τροφίμων υψηλού κινδύνου αποτελούν τα θεμέλια προστασίας από τροφιμογενείς λοιμώξεις στο οικιακό περιβάλλον.