Η μελατονίνη, γνωστή κυρίως ως η ορμόνη που ρυθμίζει τον ύπνο μας, φαίνεται να κρύβει μια επιπλέον θεραπευτική ιδιότητα που μόλις τώρα αποκαλύπτεται από την επιστημονική κοινότητα. Πρόσφατη επιστημονική ανάλυση υποδεικνύει ότι αυτή η φυσική ουσία ενδέχεται να συμβάλλει στην ανακούφιση από μυοσκελετικούς πόνους, ανοίγοντας νέους ορίζοντες στην αντιμετώπιση χρόνιων παθήσεων.

Διαβάστε: Αυτή είναι η ιδανική ώρα για έναν υπνάκο - Τι λένε οι ειδικοί

Η μελατονίνη παράγεται φυσιολογικά από την επίφυση του εγκεφάλου κατά τη διάρκεια της νύχτας και αποτελεί βασικό ρυθμιστή του κιρκαδικού κύκλου. Για αυτόν τον λόγο, χρησιμοποιείται ευρέως στην αντιμετώπιση της αϋπνίας και των συμπτωμάτων που προκαλούνται από τις αλλαγές ζωνών ώρας κατά τα ταξίδια.

Μελατονίνη: Η σύνδεση μεταξύ ύπνου και πόνου

Ο ύπνος και ο πόνος συνδέονται στενά μεταξύ τους. Η κακή ποιότητα ύπνου επιδεινώνει την αντίληψη του πόνου, ενώ ο χρόνιος πόνος δυσκολεύει την επίτευξη ποιοτικής ανάπαυσης. Ωστόσο, η μελατονίνη φαίνεται να επιδρά στον πόνο μέσω πολλαπλών μηχανισμών που ξεπερνούν τη βελτίωση του ύπνου.

Οι ερευνητές πιστεύουν ότι η ορμόνη αυτή μειώνει τα σήματα πόνου στον εγκέφαλο και τη σπονδυλική στήλη, περιορίζει τη φλεγμονή, καταπραΰνει την υπερδιέγερση των νεύρων και προστατεύει τα κύτταρα από το οξειδωτικό στρες. Αυτή η κυτταρική φθορά προκαλείται από τη συσσώρευση επιβλαβών μορίων στον οργανισμό.

Τι αποκαλύπτει η νέα επιστημονική ανάλυση

Στη νέα μελέτη, οι επιστήμονες συνέθεσαν τα αποτελέσματα από 23 κλινικές δοκιμές που περιελάμβαναν πάνω από 2.000 συμμετέχοντες, αναζητώντας συνολικά μοτίβα. Οι δοκιμές αυτές εξέτασαν την αποτελεσματικότητα της μελατονίνης τόσο σε χρόνιο μυοσκελετικό πόνο όσο και σε μετεγχειρητικό πόνο.

Συνολικά, η μελατονίνη μείωσε τόσο τον πόνο όσο και τα προβλήματα ύπνου σε άτομα με χρόνιες μυϊκές και αρθρικές παθήσεις. Ωστόσο, οι βελτιώσεις ήταν μέτριες. Κατά μέσο όρο, οι βαθμολογίες πόνου μειώθηκαν περίπου εννέα μονάδες σε κλίμακα 100 μονάδων. Αυτό βρίσκεται εντός του εύρους που αναφέρεται για ορισμένα αντιφλεγμονώδη φάρμακα σε παρόμοιες μελέτες, αν και οι δύο θεραπείες δεν έχουν συγκριθεί άμεσα.

Παράγοντες που επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα

Η δράση της μελατονίνης ενδέχεται να εξαρτάται από το αν τα άτομα αντιμετωπίζουν ήδη προβλήματα ύπνου ή άλλες χρόνιες παθήσεις. Οι περισσότερες μελέτες χρόνιου πόνου περιελάμβαναν άτομα που είχαν ήδη κακή ποιότητα ύπνου, αλλά καμία δοκιμή δεν εξέτασε ξεχωριστά τα αποτελέσματα για άτομα με και χωρίς προβλήματα ύπνου. Επομένως, παραμένει ασαφές αν η μελατονίνη λειτουργεί καλύτερα για όσους αντιμετωπίζουν διαταραχές ύπνου ή αν τα αποτελέσματα είναι παρόμοια για όλους.

Τα ευρήματα ήταν πολύ λιγότερο πειστικά για τον μετεγχειρητικό πόνο. Η μελατονίνη δεν έκανε αισθητή διαφορά στον πόνο ή τον ύπνο μετά από χειρουργικές επεμβάσεις. Μία ανάλυση βρήκε μια ελάχιστη βελτίωση περίπου 2,5 μονάδων σε κλίμακα 100 μονάδων, αλλά αυτό είναι πολύ κάτω από το όριο που θα είχε σημασία για ασθενείς που αναρρώνουν από χειρουργείο.

Συμπληρωματική και όχι αποκλειστική θεραπεία

Τα οφέλη στον χρόνιο μυοσκελετικό πόνο είναι μέτρια. Με βάση τα τρέχοντα επιστημονικά δεδομένα, η μελατονίνη θα πρέπει να θεωρείται ως πιθανή συμπληρωματική θεραπεία και όχι ως υποκατάστατο των καθιερωμένων μεθόδων. Τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι μπορεί να συμπληρώνει θεραπείες όπως η φυσικοθεραπεία, η άσκηση και τα αντιφλεγμονώδη φάρμακα, χωρίς να τις αντικαθιστά.

Ανοιχτά ερωτήματα και μελλοντικές έρευνες

Υπάρχουν ακόμη πολλά που δεν γνωρίζουμε. Οι δοκιμές σε αυτή τη μελέτη χρησιμοποίησαν ευρύ φάσμα δοσολογιών, από 1mg έως 10mg, και οι ερευνητές δεν μπόρεσαν να προσδιορίσουν ποια δόση λειτουργεί καλύτερα.

Υπήρχαν ενδείξεις ότι η μακροχρόνια θεραπεία βοηθούσε περισσότερο στον χρόνιο πόνο, αλλά αυτό βασίστηκε μόνο σε λίγες μελέτες. Επίσης, υπάρχουν πολύ λίγα στοιχεία για την αποτελεσματικότητα υψηλότερων δόσεων, παρόλο που φαίνονται ασφαλείς σε άλλες έρευνες.

Ασφάλεια και παρενέργειες

Η μελατονίνη χρησιμοποιείται ευρέως και γενικά θεωρείται ασφαλής για βραχυχρόνια χρήση, αλλά μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες. Αυτές περιλαμβάνουν ημερήσια υπνηλία, ζάλη, πονοκεφάλους και ναυτία. Άτομα με ηπατικές ή νεφρικές παθήσεις, καθώς και όσοι πάσχουν από αυτοάνοσα νοσήματα όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, θα πρέπει να συμβουλευτούν γιατρό ή φαρμακοποιό πριν τη λήψη της.

Ρυθμιστικό πλαίσιο και διαθεσιμότητα

Αξίζει να σημειωθεί ότι η μελατονίνη ρυθμίζεται πολύ διαφορετικά σε διάφορες χώρες. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, πωλείται ως διατροφικό συμπλήρωμα, επιτρέποντας στους καταναλωτές να την αγοράζουν εύκολα από σούπερ μάρκετ και διαδικτυακά χωρίς ιατρική συμβουλή. Αντίθετα, στο Ηνωμένο Βασίλειο, η μελατονίνη είναι φάρμακο που χορηγείται μόνο με ιατρική συνταγή και έχει άδεια μόνο για βραχυχρόνια προβλήματα ύπνου και αλλαγές ζωνών ώρας.

Προς το παρόν, τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η μελατονίνη μπορεί να προσφέρει μέτρια ανακούφιση σε ορισμένα άτομα με χρόνιο μυοσκελετικό πόνο, ιδιαίτερα όταν η κακή ποιότητα ύπνου αποτελεί μέρος του προβλήματος. Είναι απίθανο να αντικαταστήσει τις καθιερωμένες θεραπείες, αλλά θα μπορούσε τελικά να κερδίσει μια θέση δίπλα τους. Μεγαλύτερες και καλά σχεδιασμένες κλινικές δοκιμές θα χρειαστούν προτού οι γιατροί μπορέσουν να πουν με βεβαιότητα ποιοι είναι πιο πιθανό να ωφεληθούν.