Υπάρχουν βιβλία φαντασίας που αναγνωρίστηκαν από την πρώτη στιγμή και απέκτησαν τη θέση που τους αξίζει στην ιστορία της λογοτεχνίας. Υπάρχουν όμως και άλλα, εξίσου αξιόλογα έργα, τα οποία πέρασαν σταδιακά στη σκιά και δεν απέκτησαν ποτέ το κοινό που πραγματικά τους άξιζε. Το «ξεχασμένα», βέβαια, είναι κάπως υπερβολικό. Πολλά από αυτά τα βιβλία εξακολουθούν να έχουν πιστούς αναγνώστες και να θεωρούνται σημαντικά από τους φίλους του είδους. Ωστόσο, σε σχέση με την ποιότητα και την επιρροή τους, παραμένουν πολύ λιγότερο γνωστά από όσο θα έπρεπε. Και το καλύτερο; Πολλά από αυτά έχουν αποδειχθεί εντυπωσιακά ανθεκτικά στον χρόνο.


1. Marianne, the Matchbox and the Malachite Mouse (1989)

Η Sheri S. Tepper υπήρξε μία από τις σημαντικότερες και πιο παραγωγικές συγγραφείς φεμινιστικής speculative fiction της γενιάς της, ενώ κατά τη διάρκεια της καριέρας της απέσπασε σημαντικές διακρίσεις. Το Marianne, the Matchbox and the Malachite Mouse αποτελεί το τρίτο και τελευταίο βιβλίο της τριλογίας Marianne. Η κεντρική ηρωίδα βλέπει το μαγικό παρελθόν της να μοιάζει όλο και περισσότερο με μακρινό όνειρο, καθώς προσπαθεί να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες της πραγματικής ζωής. Παρότι πρόκειται για ένα από τα καλύτερα έργα της Tepper, παραμένει ένα από τα πιο υποτιμημένα βιβλία φαντασίας της δεκαετίας του 1980.

Η συγγραφέας καταφέρνει να ολοκληρώσει την ιστορία με δημιουργικότητα και συναισθηματική δύναμη, ενώ ακόμη και στο τελευταίο μέρος βρίσκει χώρο για νέες ιδέες. Το γρήγορο τέμπο, το πνεύμα και το ιδιαίτερο συγγραφικό της ύφος κάνουν το βιβλίο να ξεχωρίζει.


2. Powers (2007) – Ursula K. Le Guin

Η Ursula K. Le Guin συγκαταλέγεται αναμφισβήτητα στις σημαντικότερες συγγραφείς speculative fiction του 20ού και του 21ου αιώνα. Στη διάρκεια της σπουδαίας καριέρας της έγραψε μερικά από τα σημαντικότερα βιβλία και σειρές φαντασίας που έχουν κυκλοφορήσει. Ανάμεσά τους βρίσκεται και η τριλογία Annals of the Western Shore, η οποία ολοκληρώνεται με το εξαιρετικό Powers. Πρωταγωνιστής είναι ένα νεαρό αγόρι που μεγαλώνει ως οικιακός σκλάβος και έχει την ικανότητα να βλέπει το μέλλον. Ένα από τα πλεονεκτήματα της τριλογίας είναι ότι κάθε βιβλίο επικεντρώνεται σε διαφορετικό κεντρικό χαρακτήρα. Έτσι, το Powers μπορεί να διαβαστεί και σχετικά αυτόνομα, χωρίς ο αναγνώστης να χρειάζεται να επενδύσει σε ολόκληρη τη σειρά.

Πρόκειται για ένα βιβλίο που εξετάζει με ιδιαίτερη ευαισθησία θέματα όπως η ελευθερία, η εξουσία και η ανθρώπινη επιλογή. Και παρότι απευθύνεται σε νεότερο κοινό, έχει αρκετό βάθος ώστε να ενδιαφέρει και τους ενήλικες αναγνώστες.


3. Myth Conceptions (1980) – Robert Asprin

Ο Robert Asprin δεν είναι ακριβώς ένα από τα μεγαλύτερα ονόματα της mainstream λογοτεχνίας φαντασίας, γεγονός που κάνει την ανακάλυψη του έργου του ακόμη πιο απολαυστική. Είναι περισσότερο γνωστός για το χιουμοριστικό του ύφος και ιδιαίτερα για τη σειρά Myth Adventures, μία από τις πιο διασκεδαστικές fantasy comedy σειρές που έχουν γραφτεί. Το Myth Conceptions, το δεύτερο βιβλίο της σειράς, θεωρείται από τα καλύτερα της. Η ιστορία ακολουθεί έναν μάγο της αυλής, ο οποίος καλείται να αντιμετωπίσει τον ισχυρότερο στρατό του κόσμου. Η γραφή του Asprin είναι άμεση, ευχάριστη και γεμάτη χιούμορ. Στο συγκεκριμένο βιβλίο, όμως, πίσω από τα λογοπαίγνια και τις αστείες ατάκες υπάρχει και ένα απροσδόκητα πλούσιο worldbuilding.

Δεν πρόκειται για «υψηλή» λογοτεχνία με την κλασική έννοια. Αν όμως αγαπάτε τη φαντασία με χιούμορ, πειράγματα και γρήγορες ατάκες, δύσκολα θα αντισταθείτε σε αυτό το υποτιμημένο διαμάντι.


4. Sword-Dancer (1986) – Jennifer Roberson

Η Jennifer Roberson είναι γνωστή κυρίως στους πιο φανατικούς αναγνώστες fantasy και ιστορικής μυθοπλασίας, όμως το έργο της αξίζει πολύ μεγαλύτερη αναγνώριση. Το Sword-Dancer είναι το πρώτο βιβλίο της σειράς Tiger and Del και αποτελεί εξαιρετική εισαγωγή στον κόσμο της. Η ιστορία ακολουθεί έναν θρυλικό μισθοφόρο και μία μυστηριώδη πολεμίστρια, οι οποίοι αναγκάζονται να συνεργαστούν σε μια επικίνδυνη αποστολή διάσωσης στην έρημο. Είναι ένα βιβλίο γεμάτο περιπέτεια, δράση και χαρακτήρες που έχουν αρκετό βάθος ώστε να κρατούν το ενδιαφέρον του αναγνώστη.

Το Sword-Dancer αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός πολύ καλού βιβλίου που πέρασε κάτω από το ραντάρ του ευρύτερου κοινού. Και ταυτόχρονα αποδεικνύει ότι η Roberson είναι μία συγγραφέας που αξίζει να ανακαλύψουν περισσότεροι αναγνώστες.


5. The Silver Mage (2009) – Katharine Kerr

Υπάρχουν fantasy σειρές που αποτελούνται από μερικά βιβλία. Και μετά υπάρχει το Deverry Cycle της Katharine Kerr. Πρόκειται για μια τεράστια αφήγηση κελτικής φαντασίας που εκτείνεται σε διάστημα πολλών αιώνων. Το πρώτο βιβλίο, Daggerspell, κυκλοφόρησε το 1986 και χρειάστηκαν περισσότερες από δύο δεκαετίες για να φτάσει η σειρά στο The Silver Mage, το 15ο βιβλίο. Το The Silver Mage θεωρείται ένα από τα κορυφαία σημεία ολόκληρου του Deverry Cycle και έχει εξαιρετικές αξιολογήσεις από τους αναγνώστες. Φυσικά, για να φτάσει κάποιος στο 15ο βιβλίο σημαίνει ότι έχει ήδη επενδύσει σημαντικά στον κόσμο και στους χαρακτήρες της σειράς. Ωστόσο, το The Silver Mage διαθέτει αρκετές αρετές ώστε να λειτουργεί και ως ένα ιδιαίτερα απολαυστικό fantasy μυθιστόρημα από μόνο του.

Η γραφή είναι προσιτή, οι διαφορετικές ιστορίες βρίσκουν ικανοποιητική κατάληξη και τα στοιχεία της κελτικής παράδοσης προσθέτουν μια ξεχωριστή γοητεία.


6. Dragonsong (1976) – Anne McCaffrey

Όταν η επιστημονική φαντασία συναντά τη φαντασία, δημιουργείται το λεγόμενο science fantasy. Και ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το Dragonsong της Anne McCaffrey. Το βιβλίο αποτελεί μέρος της τεράστιας σειράς Dragonriders of Pern, η οποία συνολικά περιλαμβάνει 24 μυθιστορήματα. Το Dragonsong είναι ένα από τα πιο υποτιμημένα βιβλία της σειράς και ταυτόχρονα ένα εξαιρετικό παράδειγμα του πόσο δημιουργικά μπορούσε να συνδυάσει η McCaffrey διαφορετικά είδη. Η πλούσια δημιουργία κόσμου, η ηρωική πρωταγωνίστρια και η έντονα συναισθηματική ιστορία το κάνουν ιδιαίτερα ξεχωριστό.

Παρότι έχει στοιχεία νεανικής λογοτεχνίας, δεν απευθύνεται αποκλειστικά σε νεότερους αναγνώστες. Ακόμη και σήμερα μπορεί να αποτελέσει μια εξαιρετική γέφυρα για όσους θέλουν να περάσουν από το YA fantasy σε πιο ώριμα έργα του είδους.


7. The Dying Earth (1950) – Jack Vance

Δεν είναι μόνο οι νεότεροι αναγνώστες που αξίζουν καλά βιβλία φαντασίας. Το The Dying Earth του Jack Vance, ηλικίας πλέον περισσότερων από επτά δεκαετιών, παραμένει ένα από τα πιο διαχρονικά και υποτιμημένα έργα του είδους. Πρόκειται για το πρώτο και ίσως σημαντικότερο βιβλίο της ομώνυμης σειράς, μια συλλογή ιστοριών science fantasy που εκτυλίσσονται σε ένα μακρινό μέλλον όπου η ανθρωπότητα βρίσκεται σε παρακμή και ο πολιτισμός καταρρέει. Το βιβλίο συνδυάζει στοιχεία μετα-αποκαλυπτικής ιστορίας, μοιρολατρικής περιπέτειας και sword-and-sorcery.

Η επιρροή του υπήρξε σημαντική, μεταξύ άλλων και στον κόσμο του Dungeons & Dragons. Παρά την αναγνώριση που γνώρισε όταν κυκλοφόρησε, με τα χρόνια πέρασε σε σχετική αφάνεια. Αυτό όμως δεν μειώνει καθόλου τη δύναμή του. Ο Vance συνδυάζει μαγεία και επιστημονική φαντασία με έναν τρόπο που παραμένει δημιουργικός, παράξενος και απολαυστικός ακόμη και σήμερα.


8. The High King (1968) – Lloyd Alexander

Το The High King είναι το πέμπτο και τελευταίο βιβλίο της σειράς The Chronicles of Prydain του Lloyd Alexander. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα έργα παιδικής φαντασίας των μέσων του 20ού αιώνα και ένα βιβλίο που μπορεί να απολαύσει όχι μόνο το νεότερο κοινό αλλά και οι ενήλικες φίλοι του fantasy. Η ιστορία διαθέτει δυνατές εξελίξεις χαρακτήρων, υψηλό συναισθηματικό διακύβευμα και ένα διαχρονικό μήνυμα σχετικά με τον ηρωισμό. Αν και για πολλούς αναγνώστες αποτελεί ήδη αγαπημένο παιδικό κλασικό έργο, η σημερινή του απήχηση παραμένει μικρότερη από αυτή που πραγματικά αξίζει.

Σχεδόν έξι δεκαετίες μετά την κυκλοφορία του, το The High King εξακολουθεί να αποδεικνύει ότι μια καλή ιστορία ηρωικής περιπέτειας δεν παλιώνει εύκολα.


9. Troy: Lord of the Silver Bow (2005) – David Gemmell

Ο David Gemmell θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους δημιουργούς της heroic fantasy. Παρά την επιρροή του, όμως, η τριλογία Troy δεν έχει λάβει την αναγνώριση που της αξίζει. Το Troy: Lord of the Silver Bow, το πρώτο βιβλίο της τριλογίας, αποτελεί ίσως το καλύτερο σημείο εισόδου στον κόσμο του Gemmell. Η σειρά κινείται ανάμεσα στην ιστορική μυθοπλασία και τη φαντασία και αξιοποιεί την αρχαία Ελλάδα ως βάση για μια ιστορία γεμάτη πολεμιστές, συγκρούσεις, πολιτικές ίντριγκες και προσωπικά δράματα. Όπως και σε μεγάλο μέρος του έργου του, ο Gemmell συνδυάζει έντονες και σκληρές σκηνές μάχης με χαρακτήρες που διαθέτουν βάθος και ένα ιδιαίτερα ζωντανό worldbuilding.

Το αποτέλεσμα είναι ένα βιβλίο που μπορεί να απολαύσουν εξίσου οι λάτρεις του fantasy και οι αναγνώστες ιστορικής μυθοπλασίας.


10. Tigana (1990) – Guy Gavriel Kay

Ο Guy Gavriel Kay είναι ένα από τα σημαντικότερα ονόματα της σύγχρονης fantasy λογοτεχνίας. Θεωρείται ένας από τους συγγραφείς που συνέβαλαν σημαντικά στην εξέλιξη της ιστορικής φαντασίας, ενώ συμμετείχε και στην επιμέλεια του The Silmarillion του J. R. R. Tolkien. Για πολλούς αναγνώστες, ωστόσο, το μεγαλύτερο επίτευγμά του είναι το Tigana. Το μυθιστόρημα ακολουθεί μια ομάδα επαναστατών που προσπαθούν να ανατρέψουν δύο αντίπαλους τυράννους. Πρόκειται για μια ιστορία που συνδυάζει πολιτική, προσωπική απώλεια, μνήμη, ταυτότητα και αγώνα για ελευθερία. Αυτό που κάνει το Tigana να ξεχωρίζει είναι κυρίως η γλώσσα του Kay. Η γραφή του είναι λυρική, ποιητική και εξαιρετικά ατμοσφαιρική, ενώ μέσα σε ένα σχετικά συμπυκνωμένο μυθιστόρημα καταφέρνει να δημιουργήσει την αίσθηση μιας ολόκληρης επικής saga.

Πολύπλοκο, δημιουργικό και βαθιά συναισθηματικό, το Tigana αποτελεί μια από τις περιπτώσεις βιβλίων fantasy που αξίζει να ανακαλύψει κάθε φίλος του είδους.