Το καλοκαίρι θα έπρεπε να είναι συνώνυμο της ξεκούρασης, της χαλάρωσης και του χρόνου που περνάμε με την οικογένεια. Ωστόσο, σε πολλά νοικοκυριά συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο: οι διαφωνίες αυξάνονται, οι συγκρούσεις στο πρόγραμμα πολλαπλασιάζονται και οι οθόνες γίνονται το επίκεντρο των εντάσεων στο σπίτι. Με τη ρουτίνα να έχει τεθεί σε αναστολή, γονείς και παιδιά περνούν περισσότερες ώρες μαζί, αλλά όχι πάντα προς το καλύτερο. Το 2022, η μελέτη «Does prolonged stay spent with parents increase parent-child conflict;» («Η παρατεταμένη διαμονή με τους γονείς αυξάνει τις συγκρούσεις μεταξύ γονέων και παιδιών;»), που δημοσιεύθηκε στο Journal of Psychological Science, διαπίστωσε ότι οι γονείς και οι έφηβοι που περνούσαν πολύ χρόνο μαζί μπορούσαν να βιώσουν άγχος, κατάθλιψη και σημαντική πίεση σε διάφορους τομείς, όπως η ακαδημαϊκή τους ζωή.

Η Mireia Cabero, ψυχολόγος και πανεπιστημιακή λέκτορας στον τομέα της Δημόσιας Συναισθηματικής Κουλτούρας, αναλύει σε αυτή τη συνέντευξη στο ισπανικό Vanguardia και τη Jara Bravo τι συμβαίνει κατά τη διάρκεια αυτής της καλοκαιρινής συνύπαρξης, τι κρύβουν αυτές οι εντάσεις και πώς μπορούν να αντιμετωπιστούν, ώστε οι διακοπές να μην καταλήξουν σε έναν οικογενειακό ψυχρό πόλεμο.

- Γιατί κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, όταν θεωρητικά υπάρχει περισσότερη ξεκούραση και ελεύθερος χρόνος, αυξάνονται οι διαφωνίες μεταξύ γονέων και παιδιών;

Οι διακοπές αποτελούν μια ευκαιρία να περάσουμε χρόνο με την οικογένεια, αλλά αυτή η εντατική συνύπαρξη θέτει σε δοκιμασία τις σχέσεις και τη δυναμική της οικογένειας. Εντάσεις που είχαν περάσει απαρατήρητες μέσα στη φασαρία, τη ρουτίνα, τις διαφωνίες, τις ανεκπλήρωτες ανάγκες ή τις ανεκπλήρωτες προσδοκίες μπορούν να βγουν στην επιφάνεια.

- Είναι λοιπόν πιο συνηθισμένο να προκύπτουν αυτές οι τριβές κατά τη διάρκεια αυτών των μηνών;

Οι διακοπές μας δίνουν την ευκαιρία να συνειδητοποιήσουμε τα προβλήματα, να επιλύσουμε τις συγκρούσεις με το δικό μας ρυθμό και χωρίς τις περισπασμούς και τις απαιτήσεις του υπόλοιπου έτους. Επιπλέον, μπορούμε να μάθουμε τι έχουν έρθει να μας δείξουν, τόσο σε προσωπικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο, ώστε να μην τις επαναλάβουμε όταν επιστρέψουμε στη δουλειά. Η ρουτίνα είναι θορυβώδης, αποσπά την προσοχή και αμβλύνει τις συγκρούσεις. Όταν εξαφανίζεται, τα προβλήματα που είχαν σιγήσει και δεν είχαν αντιμετωπιστεί ενισχύονται.

- Τι ρόλο παίζει το γεγονός ότι ζούμε κάτω από την ίδια στέγη σε αυτές τις εντάσεις;

Η εντατική συγκατοίκηση κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου ανάπαυσης μεταμορφώνει τη δυναμική της οικογένειας και την αποσταθεροποιεί. Έχουμε λιγότερο προσωπικό χώρο, αλληλεπιδρούμε περισσότερο και αλλάζουμε τους κανόνες, τις ρουτίνες και τους ρυθμούς. Επίσης, η διαχείριση του χρόνου είναι πιο χαλαρή, ενώ ταυτόχρονα θέλουμε να αφιερωθούμε περισσότερο ατομικά σε ό,τι μας ενδιαφέρει και πρέπει να διαπραγματευτούμε τα ενδιαφέροντα και τις ανάγκες μας. Η συγκατοίκηση αναδεικνύει την ανάγκη για επικοινωνία, διαπραγμάτευση, ενσυναίσθηση και γενναιοδωρία.

- Χρειάζονται οι νέοι περισσότερο χώρο από ό,τι τους δίνουν συνήθως οι γονείς;

Είναι μια κρίσιμη περίοδος κατά την οποία αλλάζουν οι δυναμικές των σχέσεων και οι ανάγκες γονέων και παιδιών. Ενώ οι έφηβοι αναζητούν περισσότερη αυτονομία για να αναπτυχθούν, οι γονείς θέλουν να περάσουν περισσότερο χρόνο μαζί τους.

- Επηρεάζει το κινητό τηλέφωνο αυτές τις οικογενειακές συγκρούσεις;

Οι οθόνες αποτελούν ένα ακόμη στοιχείο στο πλαίσιο του οικογενειακού συστήματος, στο οποίο πρέπει να δοθεί συγκεκριμένος χώρος, συγκεκριμένος χρόνος, σαφή όρια και σωστή χρήση. Το καλοκαίρι, η χρήση τους μπορεί να ενταθεί, ειδικά μεταξύ ατόμων που παρουσιάζουν εξάρτηση ή που στερούνται κινήτρων στην καθημερινότητά τους. Όσο πιο ενδιαφέρουσα βρίσκουμε τη ζωή και τις καλοκαιρινές δραστηριότητες, τόσο λιγότερο χρειαζόμαστε τις οθόνες για να μας αποσπάσουν την προσοχή από την πλήξη ή την έλλειψη κινήτρου. Πρέπει να σκεφτούμε πώς να μετατρέψουμε τις καλοκαιρινές μας μέρες σε στιγμές που πραγματικά μας συναρπάζουν.

- Πώς μπορείτε να διαχειριστείτε τη σύγκρουση μεταξύ των προσδοκιών των γονιών και των παιδιών;

Δεδομένου ότι οι διακοπές είναι πολύτιμες και περιορισμένες, είναι σημαντικό να γνωρίζετε και να κατανοείτε ποιες είναι οι προτεραιότητες κάθε μέλους της οικογένειας και τι επιθυμεί από τις διακοπές. Η εξισορρόπηση μεταξύ προτεραιοτήτων και επιθυμιών απαιτεί ακρόαση, ταπεινότητα, διαπραγμάτευση και γενναιοδωρία. Πρέπει να βρείτε μια καλή φόρμουλα, και κάθε οικογένεια έχει τη δική της· ακολουθεί τη δική της διαδικασία δοκιμών και λαθών για να επιτύχει μια καλή ισορροπία μεταξύ κοινών και ατομικών χώρων.

- Πώς μπορεί να εφαρμοστεί αυτό;

Χρειαζόμαστε συζητήσεις που μας επιτρέπουν να κατανοούμε ο ένας τον άλλον, να θέτουμε όρια και να έχουμε τη βούληση και τη γενναιοδωρία να κάνουμε την οικογένειά μας έναν χώρο εμπιστοσύνης, ασφάλειας, υποστήριξης και έμπνευσης για να εξελιχθούμε και να γίνουμε καλύτεροι, τόσο ατομικά όσο και ως ομάδα. Όλοι θέλουμε να απολαμβάνουμε τις μέρες των διακοπών μας, και η οικογενειακή ενότητα μπορεί να δημιουργήσει τις συνθήκες για ατομική και συλλογική απόλαυση. Και τα δύο είναι απαραίτητα για την ευημερία και την ψυχική υγεία, καθώς και για την επιστροφή στη ρουτίνα, έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε νέες προκλήσεις, ρουτίνες και απαιτήσεις.

- Ποιες άλλες στρατηγικές θα συνιστούσατε για τη μείωση των διαφωνιών;

Η αγάπη και τα όρια διευκολύνουν ουσιαστικά τη συνύπαρξη, την ασφάλεια, την εμπιστοσύνη και την κατανόηση. Για παράδειγμα, η αγάπη που εκφράζεται μέσω της ακρόασης, του σεβασμού προς τον άλλον και προς τον εαυτό μας, καθώς και της προθυμίας να κατανοήσουμε ο ένας τον άλλον, μας επιτρέπει να αποδεχόμαστε τις διαφορές και να απολαμβάνουμε τη συνύπαρξή μας. Το ίδιο ισχύει και για τα όρια, υπό τη μορφή σαφών κανόνων, ρουτινών, ευθυνών, ρόλων και προγραμμάτων. Στόχος είναι οι διακοπές να αποτελέσουν μια ευκαιρία για να ανανεώσουμε τους κοινούς μας δεσμούς και τις συνήθειές μας, και να μάθουμε ως οικογένεια με τρόπο που θα μας βοηθήσει να γίνουμε καλύτεροι κατά τη διάρκεια του επόμενου έτους.