Θα έχετε στην παρέα κάποιον που η γλώσσα συνεννόησής του περιλαμβάνει λέξεις με τραβηγμένα φωνήεντα ή emoji στο τέλος. «Καλημέρααααα», «καλάαααα», «καληνύχτααααα», είναι για εκείνον -ή για εσάς, που είστε εκείνος- στην ημερήσια διάταξη. Ο αποστολέας φοβάται πως με ένα στείρο «καλησπέρα» δεν θα αποδώσει το οικείο ύφος. Επιπλέον αυτού, θα προβληματίσει τον παραλήπτη για τη συναισθηματική κατάστασή του. Έτσι, είτε πρόκειται για τραβηγμένα φωνήεντα είτε για emoji, αξίζει να παρατηρηθεί η διάσταση που κάνει τον αποστολέα να νοιάζεται, περισσότερο από το να τον καθορίζει ως εξ ορισμού ανώριμο. 

Διαβάστε: Μιλάτε πάντα δυνατά και μερικές φορές φωνάζετε; Η ψυχολογία λέει ότι δεν σημαίνει απαραίτητα επιθετικότητα

Μια χρήσιμη μελέτη

Τον Δεκέμβριο του 2024, μια ομάδα με επικεφαλής τον Σιμόν Ντουμπέ στο Ινστιτούτο Κίνσεϊ δημοσίευσε μια μελέτη στο PLOS ONE που εξέταζε 320 ενήλικες που κλήθηκαν μέσω του Mechanical Turk. Μέτρησαν πόσο συχνά οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν emojis με φίλους, οικογένεια και ερωτικούς συντρόφους και το συνέκριναν με το στυλ προσκόλλησης και τη συναισθηματική νοημοσύνη.

Βρέθηκε πως η υψηλότερη συναισθηματική νοημοσύνη συνδυαζόταν με περισσότερη χρήση emoji με φίλους. Η αποφευκτική προσκόλληση, που σε απλά ελληνικά σημαίνει δυσφορία με την οικειότητα και με την εξάρτηση από άλλους ανθρώπους, συνδυαζόταν με λιγότερα emoji τόσο με φίλους όσο και με ρομαντικούς συντρόφους. Οι γυναίκες χρησιμοποιούσαν emoji περισσότερο από τους άντρες, αν και μόνο με φίλους και οικογένεια. Οι εκπονητές της μελέτης τονίζουν, πάντως, ότι το δείγμα είναι κυρίως λευκοί, μορφωμένοι, παντρεμένοι, αγγλόφωνοι και Αμερικανοί. Πρόκειται για πιθανότατα ξεκάθαρα δυτική γλώσσα επικοινωνίας. Η συναισθηματική νοημοσύνη, εξάλλου, εξαρτάται από τις προσλαμβάνουσες, κυρίως την τέχνη, αλλά και τον καιρό. Στις σλαβικές χώρες, επί παραδείγματι, δεν είναι απαραίτητο να πετούν τη σκούφια τους με τέτοιο τρόπο επικοινωνίας. 

Η παρεξήγηση του γραπτού

Πριν από σχεδόν είκοσι χρόνια, ο Τζάστιν Κρούγκερ και τρεις συνάδελφοί του διεξήγαγαν πέντε πειράματα με email. Όσοι έγραφαν μηνύματα ήταν σίγουροι ότι ο σαρκασμός και τα αστεία τους θα είχαν απήχηση. Καμία σχέση. Οι αναγνώστες διάβασαν τις επιστολές εγωκεντρικά και δεν μπόρεσαν καν να φανταστούν το ύφος. Έβλεπαν μόνο λέξεις. 

Η στίξη κάνει τη δική της, σιωπηλή ζημιά. Το 2016, η Ντανιέλ Γκουνράζ και οι συνάδελφοί της στο πανεπιστήμιο Μπινγκχάμπτον ζήτησαν από φοιτητές να διαβάσουν σύντομες ανταλλαγές απόψεων και να τις αξιολογήσουν. Μια μονολεκτική απάντηση όπως «σίγουρα» ή «ναι» θεωρήθηκε λιγότερο ειλικρινής όταν τελείωνε με τελεία. Τουναντίον, το θαυμαστικό επηρέασε τους αναγνώστες θετικά. 

Η τελεία, λοιπόν, μοιάζει με ψυχρό, ου μην και επιθετικό, σημείο στίξης στα μηνύματα. Έτσι, κάποιος που δεν έχει σχέση με την πραγματικότητα των emoji ή του ύφους ενός μέσου παραλήπτη, μπορεί να εκληφθεί ως ψυχρός και επιθετικός. Emoji με χαμόγελο μετά το «σίγουρα» εκτελεί την ίδια δουλειά που εκτελεί ένα ανασηκωμένο φρύδι ή ένας ζεστός τόνος αυτοπροσώπως. Υποδεικνύει στον αναγνώστη ποια εκδοχή του «σίγουρα» είναι αυτή.

Η άλλη όψη

Το 2018, οι Έλα Γκλίκσον, Άρικ Τσέσιν και Γκέρμπεν φαν Κλιφ διεξήγαγαν πειράματα με 549 συμμετέχοντες σε 29 χώρες. Ένα χαμόγελο σε ένα επίσημο email εργασίας μείωνε την ικανότητα του αποστολέα. Οι άνθρωποι που απαντούσαν σε αυτά τα email έστελναν επίσης λιγότερο λεπτομερείς πληροφορίες. Μια χαμογελαστή φωτογραφία έκανε το αντίθετο, ενισχύοντας τόσο την ικανότητα όσο και τη φιλικότητα.

Μια μεγαλύτερη προεγγεγραμμένη επανάληψη που δημοσιεύτηκε το 2023, με 847 συμμετέχοντες, περιπλέκει λίγο την κατάσταση. Διαπίστωσε ότι τα χαμόγελα αύξησαν τελικά την αντιληπτή ζεστασιά. Μείωσαν, ωστόσο, την αντιληπτή ικανότητα, και αυτό συνέβη είτε το σκηνικό ήταν επίσημο είτε απλό.

Η πρακτική εκδοχή: τα emoji αγοράζουν ζεστασιά και κοστίζουν κύρος. Με ένα στενό φίλο, αυτή είναι μια άκοστη ανταλλαγή. Σε ένα πρώτο email σε έναν νέο πελάτη, είναι μια ακριβή ανταλλαγή. Αν κάποιος σας κατακλύσει με emoji, δοκιμάστε να το ερμηνεύσετε ως προσοχή και όχι ως ανωριμότητα. Πιθανότατα διαχειρίζεται πώς θα σας φανεί το μήνυμά του, κάτι που είναι πιο αναλυτικό σε σχέση με ανθρώπους που δεν αφήνουν, συνήθως άθελα, το ύφος τους να διαφανεί σε ένα μήνυμα.