Νέα επιστημονικά δεδομένα ανατρέπουν όσα ήταν γνωστά μέχρι σήμερα για την πορεία της γάτας προς την εξημέρωση και την ανάπτυξη της στενής σχέση της με τον άνθρωπο. Δύο νέες μελέτες, που δημοσιεύτηκαν πρόσφατα στα περιοδικά Science και Cell Genomics, καταρρίπτουν την θεωρία ότι η ιστορία της γάτας ξεκίνησε πριν από 10.000 χρόνια στην Μέση Ανατολή και συγκεκριμένα στην Εύφορη Ημισέληνο.

Σύμφωνα με τα νέα στοιχεία, η εξημέρωση της γάτας είναι πολύ πιο πρόσφατη χρονικά και έχει ως αφετηρία τη βόρεια Αφρική. Η μετάβαση από τον αφρικανικό αγριόγατο στο ζώο συντροφιάς που γνωρίζουμε σήμερα φαίνεται ότι έγινε πριν από 3.500–4.000 χρόνια, πιθανότατα στην Αίγυπτο.

Οι έρευνες

Η νέα εικόνα προέκυψε από την εξέταση δεκάδων οστών γατών που εντοπίστηκαν σε αρχαιολογικούς χώρους σε Ευρώπη, βόρεια Αφρική και Ανατολία. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και άλλους φορείς χρονολόγησαν τα δείγματα και τα συνέκριναν γενετικά με σημερινές γάτες. Το γενετικό τους αποτύπωμα δεν παραπέμπει σε εξημέρωση παρά μόνο αρκετές χιλιάδες χρόνια μετά την εμφάνιση της γεωργίας στη Μέση Ανατολή, ανατρέποντας τη μέχρι τώρα θεωρία ότι η «συγκατοίκηση» με τις γάτες ξεκίνησε στους πρώτους αγροτικούς οικισμούς.

Τα ευρήματα συνάδουν με όσα γνωρίζουμε για την αρχαία Αίγυπτο, μια κοινωνία όπου οι γάτες είχαν ιδιαίτερο συμβολικό βάρος, απεικονίζονταν στην τέχνη, λατρεύονταν και συχνά ταριχεύονταν. Από τη στιγμή που συνδέθηκαν με τους ανθρώπους, οι γάτες άρχισαν να ταξιδεύουν με πλοία και καραβάνια, φτάνοντας στην Ευρώπη σχετικά αργότερα, περίπου πριν από 2.000 χρόνια, πιθανότατα μαζί με Ρωμαίους που τις χρησιμοποιούσαν ως κυνηγούς τρωκτικών. Από εκεί εξαπλώθηκαν ανατολικά μέσω του Δρόμου του Μεταξιού και σήμερα βρίσκονται παντού στον κόσμο, εκτός από την Ανταρκτική.

Ο Κινέζος «ανταγωνιστής»

Μια δεύτερη ανακάλυψη αφορά την Κίνα. Πριν από την άφιξη των οικόσιτων γατών, στην περιοχή ζούσε η ασιατική αγριόγατα, ένα μικρό αιλουροειδές που φαίνεται ότι εγκαταστάθηκε κοντά σε οικισμούς ανθρώπων και επωφελήθηκε από τα αποθέματα τροφής. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η σχέση αυτή δεν εξελίχθηκε ποτέ σε εξημέρωση και το είδος παραμένει άγριο έως σήμερα. Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες ορισμένα άτομα έχουν διασταυρωθεί με οικόσιτες γάτες, οδηγώντας στη δημιουργία της γάτας της Βεγγάλης.


Δημοσιεύτηκε στο Animall των Παραπολιτικών