Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, τα σκυλιά κατέχουν ξεχωριστή θέση στην ανθρώπινη ιστορία, ως συμβολικά πλάσματα στις παραδόσεις και τους μύθους πολλών λαών. Ο ρόλος τους είναι συχνά βαθιά συμβολικός και καθοριστικός για την εξέλιξη των μύθων, καθώς έχουν συνδεθεί με τον κόσμο των πνευμάτων, την προστασία, αλλά και το υπερφυσικό.

Διαβάστε: Σκυλιά: Κίτρινη κλωστή δεμένη, στο λουρί τους τυλιγμένη - Το σύμβολο του "Yellow Dog Project"

Τα σκυλιά του Άδη

Ο Όμηρος ήταν ο πρώτος που αναφέρει σκύλους στα έπη του. Στην ελληνική μυθολογία, ο Κέρβερος, ο οποίος παρουσιάζεται να έχει τρία κεφάλια, ήταν ο φύλακας των πυλών του Άδη.  Ήταν γιος του Τυφώνα και δεν επέτρεπε σε κανέναν να βγει από τον Κάτω Κόσμο. Ο μόνος που μπορούσε να τον ηρεμήσει ήταν ο Ορφέας με τη λύρα του. Αντίστοιχα, σύμφωνα με ένα μύθο των Ινδών, οι νεκροί έπρεπε πριν αναπαυθούν να περάσουν από έναν σκύλο με τέσσερα μάτια, τον Yama, ο οποίος ήταν ο βασιλιάς των νεκρών.

Ένας κέλτικος μύθος, αναφέρει ως φύλακες των νεκρών, κάποια λευκά σκυλιά με κόκκινα αυτιά. Πολλά τέτοια παραδείγματα υπάρχουν και στις Σκανδιναβικές χώρες όπου οι σκύλοι ήταν προστάτες των θεών των νεκρών. Πολλοί ήταν εκείνοι που πίστευαν ότι υπήρχαν σκύλοι- φαντάσματα.

Αναφέρονται ως σκύλοι μαύρου χρώματος, μεγάλοι σε μέγεθος, που έβγαιναν μόνο τη νύχτα και κυνηγούσαν το θήραμά τους, ενώ γυάλιζαν στο σκοτάδι και έβγαζαν φωτιές από τα μάτια τους (π.χ. Arthur Conan Doyle: The Hound Of the Baskervilles).

Μετεμψύχωση θεών

Παρότι οι σκύλοι θεωρούνται ότι ήταν δεμένοι με τους ιδιοκτήτες τους και χρησιμοποιούνταν ως φύλακες, ενδόμυχα πολλοί ήταν εκείνοι που πίστευαν ότι οι σκύλοι ήταν η μετεμψύχωση κάποιων θεοτήτων ή κάποιων δυνάμεων. Στην αρχαία Ελλάδα οι σκύλοι ήταν στενά συνδεδεμένοι με τη θεά Εκάτη, η οποία πολλές φορές απεικονιζόταν με κεφάλι σκύλου. Ο Κέρβερος ήταν κατά κάποιο τρόπο το κατοικίδιό της. Οι Δωριείς, συνέδεαν τον Κέρβερο με τον θεό Anubis των αρχαίων Αιγυπτίων. Ο Anubis, εμφανιζόταν να έχει κεφάλι που έμοιαζε με τσακάλι.

Πολύ αργότερα ανακαλύφθηκε ότι το κεφάλι ανήκε σε σκύλο: το λαγωνικό του Φαραώ. Η Σουμέρια θεά Bau είχε επίσης κεφάλι σκύλου. Το όνομα του Anubis είχε και αυτό συνδεθεί με τον Σείριο, το φωτεινότερο άστρο στον ουρανό, που στη μυθολογία ήταν γνωστό ως Άστρο των Σκύλων.

Η φήμη του λύκου

Όταν το όνομα του Anubis έγινε γνωστό στην αρχαία Ελλάδα, δεν υπήρχαν τσακάλια, οπότε ο λύκος αντικατέστησε τη φήμη του τσακαλιού, με τη μορφή του οποίου εμφανιζόταν η συγκεκριμένη θεότητα. Έτσι ξεκίνησε και η φήμη του λύκου. Οι ναοί του λυκόμορφου Απόλλωνα, άλλωστε το αποδείκνυαν.

Μάλιστα η σχολή όπου δίδασκε ο Αριστοτέλης λέγεται ότι βρισκόταν στους πρόποδες του «Λύκιου Απόλλωνα» στην Αθήνα. Από εκεί « γεννήθηκε» και η σημερινή σημασία της λέξης Λύκειο. Λέγεται ότι κατά τη γέννηση του θεού Απόλλωνα, η μητέρα του Λητώ, βρισκόταν υπό την προστασία κάποιας φυλής λύκων. Γι’ αυτό και οι λύκοι προστατεύονταν από τον Απόλλωνα, αλλά ήταν και τα ζώα που θυσιάζονταν προς τιμή του.

Σκύλοι προστάτες

Αμέτρητες είναι και οι ιστορίες από το Ιράν όπου είναι γνωστό το Dharma Dog (ο σκύλος που επιφέρει τη δικαιοσύνη, ο σκύλος προστάτης). Σύμφωνα με τον μύθο, μια πριγκίπισσα πάει στον πόλεμο αντί για τον πατέρα της, ντυμένη με αντρικά ρούχα. Λίγο πριν φύγει, ο βασιλιάς τής δίνει την ευχή να γυρίσει πίσω σώα. Η ευχή του παίρνει τη μορφή ενός σκύλου, ο οποίος ακολουθεί την πριγκίπισσα στον πόλεμο και την προστατεύει ώσπου αυτή να επιστρέψει και πάλι στο σπίτι της.

Σκυλιά στο πιάτο

Κέλτικοι μύθοι και αναφορές στην Αγγλοσαξωνική εποχή εμφανίζουν τους σκύλους ως είδος τροφής, καθώς το σκυλίσιο κρέας βρίσκονταν εύκολα στα τραπέζια της εποχής, ενώ το σκυλίσιο δέρμα χρησιμοποιούνταν ως σκέπασμα στα ανάκλιντρα των ευγενών. Χαρακτηριστικός είναι ο μύθος που αναφέρει ότι ένα αγόρι σκότωσε το σκυλί του πολεμιστή Cullan, ο οποίος ήταν υπερβολικά δεμένος με τα σκυλιά του.

Μια κατάρα μεταμορφώνει το αγόρι στον ίδιο το σκύλο που σκότωσε και παίρνει το όνομα Cu Chullain (ο σκύλος του Cullan). Υπάρχει όμως ο όρος πως για να συνεχίσει να ζει έστω και σαν σκύλος, θα πρέπει να μη φάει ποτέ κρέας άλλου σκύλου, αλλά ούτε και να αρνηθεί φαγητό αν τού το προσφέρουν ως ένδειξη φιλοξενίας. Έτσι ο Cu Chullain τρώει κρέας από άλλο σκύλο, πράγμα που τον οδηγεί στο θάνατό του.

"Cave Canem" (Προσοχή Σκύλος)

Στη Ρωμαϊκή περίοδο, οι σκύλοι χρησιμοποιούνταν και ως φύλακες των ρωμαϊκών κατοικιών και κάθε σπίτι που είχε σκύλο έφερε την πινακίδα "Cave Canem" (πρόσεχε το σκύλο). Οι Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαν επίσης τους σκύλους στον πόλεμο, είτε ως σκύλους μάχης, είτε ως σκύλους αγγελιοφόρους.

Επίσης πτώματα και υπολείμματα σκύλων βρίσκονταν μέσα σε πηγάδια, όπου συνήθως τοποθετούνταν τα κρανία των σκύλων. Όμως, δεν ήταν λίγες οι φορές που πολλοί σκύλοι μαζί τοποθετούνταν μέσα σε κάποιο πηγάδι, κατά τη διάρκεια κάποιας υποχθόνιας τελετής.

Τα κυνηγόσκυλα του κάτω κόσμου

Στην Ιρλανδία και την Ουαλία, τα κυνηγόσκυλα και το θήραμά τους συνδέονται άμεσα με τον «Άλλο κόσμο». Μάλιστα, τα κυνηγόσκυλα του θεού Arawn, βασιλιά του κάτω κόσμου, ήταν λευκά και έφεραν κόκκινα αυτιά, που σημάδευαν την προέλευσή τους. Συνήθως ήταν οιωνοί θανάτου, σκύλοι- φαντάσματα, που εμφανίζονταν μόνο τη νύχτα με σκοπό να προμηνύσουν το θάνατο και να μαζέψουν ανθρώπινες ψυχές.

Ο Άγιος Χριστόφορος

Οι Άγγλοι είχαν επίσης έναν μύθο που μιλούσε για τον Άγιο Χριστόφορο, ο οποίος περνούσε τους πιστούς στην απέναντι όχθη, διασχίζοντας ένα μεγάλο ποτάμι. Πολλοί είναι αυτοί που συνέδεαν το ποτάμι με τον άλλο κόσμο και το πέρασμα σε αυτόν. Μάλιστα ο μύθος αναφέρει ότι ο Άγιος Χριστόφορος ήταν μισός άνθρωπος και μισός σκύλος. «Είχε το κεφάλι σκύλου, με πολύ μακριά μαλλιά στην κεφαλή, τα μάτια του έλαμπαν σαν τα αστέρια του ουρανού και τα δόντια του ήταν τόσο κοφτερά όσο του αγριόχοιρου.

Ο Ρομπέν των Δασών

Ένας άλλος λαϊκός μύθος με πρωταγωνιστές σκυλιά αναφέρεται στην εποχή του Ρομπέν των Δασών.Η ιστορία ξεκινά από το σημείο όπου ο καλόγερος Tuck προτίθεται να περάσει τον Ρομπέν απέναντι, διασχίζοντας ένα ποτάμι, με τον όρο να κάνει και ο Ρομπέν το ίδιο. Όταν ο Ρομπέν αρνείται να εκπληρώσει τη συμφωνία ο καλόγερος φυσάει μέσα από ένα κέρατο και εμφανίζονται 50 σκύλοι για να κατασπαράξουν τον Ρομπέν. Εκείνη τη στιγμή εκείνος καλεί τους 50 άνδρες του που πυροβολούν τα σκυλιά και γλιτώνει. Μάλιστα ο μύθος αποκαλεί τον καλόγερο Tuck «Άρχοντα των Σκύλων».

Ο συμβολικός αριθμός 50

Εντύπωση σε όλους τους μύθους, προκαλεί ο αριθμός των σκύλων. Το νούμερο 50 φαίνεται να είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την μυθολογία και τις ιστορίες περί σκύλων και δαιμόνων. Άλλοτε τυχερός αριθμός και άλλοτε όχι. Όλα είναι συμβολικά. Ακόμα και το πέρασμα από τα ποτάμια συμβολίζει το πέρασμα στον άλλο κόσμο. Στους πρόσφατους ελληνικούς μύθους η θεά Άρτεμη εξαπολύει τα κυνηγόσκυλά της στον Ακταίο. Πολλοί πιστεύουν ότι τα σκυλιά ήταν τερατόμορφα και φυσικά 50 στον αριθμό.

Ο Κέρβερος, ενώ αρχικά αναφέρεται ότι είχε τρία κεφάλια, κατόπιν φημολογείται ότι είχε 50. Επίσης, εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι ο αριθμός που χρησιμοποιείται σε όλους τους μύθους είναι πάντα ο ίδιος, καθώς και ότι οι συμβολισμοί κάθε μύθου σημαίνουν συνήθως το ίδιο πράγμα. Για παράδειγμα, ακόμα και το πλήρωμα του πλοίου Αργώ, στην Αργοναυτική εκστρατεία, ήταν 50 άτομα.

Προστάτες ψυχών

Αργότερα, οι σκύλοι αρχίζουν να «συνοδεύουν» τους νεκρούς στους τάφους τους, όπως στους τάφους των Φαραώ, όπου ως λέγεται θάβονταν για να προστατεύουν τους νεκρούς και τις ψυχές τους. Το ίδιο συμβαίνει και στην Κίνα κατά τη Δυναστεία του Χαν, όπου οι σκύλοι θάβονται ζωντανοί μαζί με τους νεκρούς ιδιοκτήτες τους, για να τους προφυλάσσουν από κάθε κακό στην άλλη τους ζωή. Το ίδιο περίπου φαινόμενο συναντάμε και στους τάφους των Αρχαίων Μακεδόνων και του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Πιστοί σύντροφοι

Σταδιακά, οι σκύλοι αρχίζουν να αποκτούν άλλη υπόσταση, καθώς αναγνωρίζονται ως σύντροφοι και πιστοί φίλοι του ανθρώπου (π.χ. ο Άργος ο πιστός σκύλος του Οδυσσέα) και αντιμετωπίζονται πλέον διαφορετικά, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει, ότι παύουν να συνδέονται με τη μαγεία ή το θάνατο και τις διάφορες δεισιδαιμονίες των καιρών. Με το πέρασμα του χρόνου, οι άνθρωποι -απαλλαγμένοι από μύθους και δοξασίες- θα ανακαλύψουν ότι ο σκύλος υπήρξε πάντα ο πιο πιστός σύντροφος της ζωής τους.

Δημοσιεύθηκε στο Animall των Παραπολιτικών